Giữ “hạt giống đỏ” của Đảng ở vùng cao xứ Nghệ:Không để "đứt mạch" nguồn kế cận (Bài 4)
Có địa phương vượt chỉ tiêu kết nạp Đảng; có nơi xây dựng được danh sách nguồn khá dày, nhưng một quần chúng ưu tú vẫn có thể rời khỏi quá trình phấn đấu khi đi làm ăn xa. Giữ nguồn vì thế không thể chỉ là việc của một Chi bộ, càng không thể chỉ được đo bằng số người kết nạp Đảng mỗi năm.
LỜI TÒA SOẠN
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, sự thay đổi về không gian quản lý đã đặt công tác xây dựng tổ chức Đảng ở cơ sở trước những yêu cầu mới.
Từ những mô hình phát triển đảng viên ở miền núi Nghệ An cho thấy một yêu cầu xuyên suốt: Không chỉ bảo đảm số lượng đảng viên, mà phải xây dựng được nguồn kế cận đủ năng lực, có sự gắn bó với bản làng và từng bước trưởng thành để đảm nhận công việc ở cơ sở.
Báo VietNamNet trân trọng giới thiệu loạt bài “Giữ ‘hạt giống đỏ’ sau sắp xếp đơn vị hành chính”, ghi nhận những cách làm, những khó khăn và bài toán đặt ra trong công tác phát triển đảng viên ở miền núi Nghệ An hiện nay.

Đảng viên đã kết nạp vẫn có thể rời khỏi hàng ngũ
Tại xã Môn Sơn, công tác phát triển Đảng đạt kết quả đáng ghi nhận. Trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, toàn Đảng bộ xã kết nạp được 146/163 đảng viên, đạt 89,57% chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã đề ra.
Hiện Đảng bộ xã có 39 tổ chức đảng trực thuộc, gồm 5 chi bộ cơ sở và 34 chi bộ trực thuộc Đảng ủy xã. Cả 25/25 thôn, bản đều có chi bộ, có đảng viên. Tổng số đảng viên là 878 người, trong đó 843 chính thức và 35 dự bị.
Nhưng phía sau những con số ấy, vẫn còn những vấn đề trăn trở.
Theo ông Nguyễn Công Oanh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Môn Sơn, một số chi bộ nhiều năm liền không kết nạp được đảng viên mới. Chất lượng đảng viên tuy có tăng, nhưng so với yêu cầu vẫn còn hạn chế về trình độ, chưa đa dạng thành phần. Tình trạng già hóa đảng viên ở các chi bộ nông thôn ngày càng rõ.
Một số thôn, bản thiếu cán bộ, đảng viên trẻ có năng lực, uy tín để giới thiệu đảm nhận các chức danh ở khu dân cư. Đáng chú ý, một số đảng viên sau khi được kết nạp hoặc đảng viên xuất ngũ về địa phương lại đi làm ăn xa, xuất khẩu lao động, bỏ sinh hoạt, không làm thủ tục chuyển Đảng hoặc xin ra khỏi Đảng, dẫn đến bị xóa tên.

Nhiệm kỳ 2020 - 2025, Môn Sơn có 7 trường hợp đáng tiếc: 2 trường hợp xin ra khỏi Đảng, 3 trường hợp bị xóa tên và 2 trường hợp bị khai trừ.
146 đảng viên mới nhưng vẫn có “đứt mạch”:
Môn Sơn kết nạp 146/163 đảng viên trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, đạt 89,57%. Đảng bộ có 39 tổ chức đảng trực thuộc; 25/25 thôn, bản có chi bộ và đảng viên; tổng số 878 đảng viên.Tuy nhiên, cùng giai đoạn vẫn có 7 trường hợp xin ra khỏi Đảng, bị xóa tên hoặc khai trừ. Điều đó cho thấy, kết quả kết nạp Đảng chưa phải điểm kết thúc của bài toán tạo nguồn cán bộ kế cận.
Nếu một quần chúng được phát hiện, bồi dưỡng và kết nạp nhưng sau đó rời địa phương, bỏ sinh hoạt hoặc không duy trì được mối liên hệ với tổ chức, quá trình trưởng thành vẫn có thể bị gián đoạn.
Từ đây, câu chuyện phát triển Đảng phải được nhìn như một quá trình liên tục: phát hiện nguồn, bồi dưỡng, kết nạp, giao việc, rèn luyện và phát huy vai trò của đảng viên.
Một con số khác còn cho thấy, mức độ của vấn đề trên phạm vi rộng hơn.
Theo Ban Tổ chức Tỉnh ủy, từ năm 2024 đến ngày 30/6/2026, toàn tỉnh có 816 đảng viên bị xóa tên khỏi danh sách đảng viên. Trong số này có 497 đảng viên chính thức và 319 đảng viên dự bị. Đáng chú ý, 781 trường hợp thuộc các Chi bộ thôn, tổ dân phố.

Trong 816 trường hợp, có 572 trường hợp bỏ sinh hoạt Đảng 3 tháng trong năm không có lý do chính đáng, chiếm 70,09%; 174 trường hợp không đóng đảng phí 3 tháng trong năm không có lý do chính đáng, chiếm 21,32%; 54 trường hợp giảm sút ý chí, không thực hiện nhiệm vụ đảng viên dù đã được giáo dục nhưng sau 12 tháng không tiến bộ.
816 trường hợp bị xóa tên trong hơn 2 năm:
Từ năm 2024 đến 30/6/2026: 816 đảng viên bị xóa tên; trong đó có 497 đảng viên chính thức, 319 đảng viên dự bị; 781 trường hợp ở thôn, tổ dân phố; 572 trường hợp do bỏ sinh hoạt 3 tháng không có lý do chính đáng; 174 trường hợp do không đóng đảng phí 3 tháng không có lý do chính đáng.Nguồn số liệu: Ban Tổ chức Tỉnh ủy Nghệ An
Ban Tổ chức Tỉnh ủy phân tích, số đảng viên bị xóa tên tăng cao ở khối dân cư có liên quan đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế và xuất khẩu lao động.
Đảng viên trẻ sau khi tốt nghiệp hoặc không có việc làm tại chỗ phải đi làm tại các khu công nghiệp phía Nam, Hà Nội hoặc ra nước ngoài theo hợp đồng. Áp lực việc làm, thu nhập và tính chất công việc không ổn định khiến việc duy trì sinh hoạt chi bộ định kỳ gặp khó khăn.
Ở xã Keng Đu, Bí thư Đảng ủy Thò Bá Rê cho biết, địa phương từng có 7 đảng viên là trưởng bản, cán bộ hội đoàn thể, tổ trưởng an ninh… xin nghỉ việc để đi làm thuê.
Đây không chỉ là sự thiếu hụt về số lượng. Đó là những người đang trực tiếp gánh việc bản. Khi họ rời vị trí vì phụ cấp không đủ sống, địa phương mất đi cả kinh nghiệm, uy tín và khả năng đảm nhận công việc chung.
Tạo nguồn phải gắn với trách nhiệm và sinh kế
Nếu bài toán nguồn bắt đầu từ việc phát hiện, thì bài toán giữ nguồn bắt đầu từ trách nhiệm.
Tại Mỹ Lý, kết quả phát triển đảng viên được đưa vào một trong những tiêu chí đánh giá, xếp loại tổ chức cơ sở Đảng và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cấp ủy, Bí thư Chi bộ hằng năm.
Cách làm này đặt ra một câu hỏi cụ thể: Nếu nguồn có mà không được theo dõi, bồi dưỡng, thì trách nhiệm thuộc về ai? Nếu quần chúng ưu tú đang được bồi dưỡng nhưng bỏ dở vì đi làm xa, tổ chức có tìm cách duy trì mối liên hệ hay không?

Theo Ban Tổ chức Tỉnh ủy Nghệ An, định hướng hiện nay là gắn trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức và cá nhân với kết quả thực hiện kế hoạch phát triển Đảng; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu nguồn quần chúng ưu tú.
Thực hiện Đề án số 11-ĐA/TU, ngày 28/01/2026 của Tỉnh ủy về nâng cao chất lượng công tác phát triển đảng viên, ngay từ đầu năm, Đảng ủy các xã miền Tây Nghệ An đã ban hành các Kế hoạch phát triển đảng viên phù hợp với tình hình thực tế, quán triệt đến từng Chi bộ và đưa chỉ tiêu kết nạp vào nhiệm vụ trọng tâm.
Cùng với đó, Đảng ủy các xã đã chỉ đạo Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân,... chủ động rà soát, giới thiệu đoàn viên, hội viên ưu tú để bồi dưỡng, tạo nguồn kết nạp Đảng.
Tại Keng Đu, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân và Ban Công tác Mặt trận cùng tham gia rà soát nguồn ít nhất hai lần mỗi năm, xây dựng danh sách theo dõi lâu dài.
Địa phương xác định tạo nguồn “từ sớm, từ xa” thông qua các phong trào quần chúng tại bản; chú trọng đồng bào dân tộc thiểu số, Người có uy tín và cá nhân tiêu biểu. Xã cũng tận dụng 8 tổ tự quản tại 8 bản giáp biên giới Lào để phát triển đảng viên từ lực lượng bảo vệ biên giới tại chỗ.
Theo Ban Tổ chức Tỉnh ủy Nghệ An, với người có việc làm ổn định ở nơi khác, chi bộ có thể chủ động liên hệ, bàn giao hồ sơ cho cấp ủy nơi tiếp nhận lao động để tiếp tục theo dõi, xét kết nạp hoặc chuyển chính thức. Trường hợp nơi đến chưa có tổ chức Đảng, cần tiếp tục theo dõi, tạo điều kiện để người lao động vừa làm việc, vừa duy trì quá trình phấn đấu.
Các hình thức liên lạc số, điều chỉnh thời gian sinh hoạt vào dịp nghỉ cuối tuần, lễ, Tết và hướng dẫn tạm miễn sinh hoạt theo đúng quy định đối với trường hợp đi làm xa chính đáng cũng được đặt ra. Cùng với đó là trách nhiệm của bí thư chi bộ, cấp ủy và việc định kỳ rà soát biến động đảng viên ở từng thôn, bản.
Nguồn vì thế không chỉ nằm trong danh sách đoàn viên trẻ. Có thể đó là một dân quân tích cực, giáo viên trẻ, người đi đầu phát triển kinh tế, phụ nữ có uy tín, người tham gia lực lượng bảo vệ biên giới tại chỗ hay một thanh niên đang làm việc ngoài quê nhưng vẫn giữ mối liên hệ với bản làng.
Nhưng phát hiện mới chỉ là bước đầu.
Tại Lượng Minh, La Mạnh Quân, sinh năm 2003, ở bản Đửa, vừa đi làm công ty xa về. Sau khi tham gia việc bản, Quân được nhìn nhận là nhân tố có tố chất, nhiệt tình, năng nổ, không ngại gian khó. Chi bộ theo dõi, tìm hiểu và Quân đã được đứng vào hàng ngũ của Đảng. Mới đây, ngày 16–19/9, Quân tham gia lớp đảng viên mới tại Trung tâm Chính trị xã Tương Dương.

Ảnh: Thanh Hải
Câu chuyện của Quân cho thấy, một người đi xa không nhất thiết đồng nghĩa với việc nguồn bị mất. Nhưng để quá trình phấn đấu được nối lại khi họ trở về, phải có người nhận diện, theo dõi và tạo điều kiện.
Và sâu hơn nữa, bài toán giữ nguồn không thể tách khỏi bài toán sinh kế. Nếu người trẻ phải rời quê vì thiếu việc làm, nếu người có trình độ chỉ có cơ hội phát triển khi đi xa, thì yêu cầu họ gắn bó lâu dài với địa phương sẽ khó có nền tảng bền vững.
Ban Tổ chức Tỉnh ủy xác định, một trong những hướng đi là gắn phát triển Đảng với đào tạo nghề, việc làm và phát triển kinh tế; đồng thời lồng ghép nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ mô hình kinh tế do thanh niên, phụ nữ DTTS làm chủ.
Đây cũng là điểm giao giữa công tác xây dựng Đảng và bài toán phát triển bản làng.
Một tổ chức Đảng có thể hoàn thành chỉ tiêu kết nạp trong một năm. Nhưng nếu năm sau lại phải bắt đầu gần như từ đầu, năm sau nữa tiếp tục thiếu nguồn, thì con số kết nạp chưa tạo thành một lớp kế cận. Thước đo của công tác tạo nguồn vì thế không chỉ nằm ở số người được kết nạp trong một năm.
Câu hỏi lớn hơn là: 5 năm, 10 năm nữa, ở mỗi bản làng vùng biên có còn một lớp người trẻ đủ năng lực, uy tín và kinh nghiệm để đảm nhận công việc chung hay không?
Để có câu trả lời ấy, quá trình phải bắt đầu từ hôm nay: phát hiện sớm, giao việc thật, bồi dưỡng liên tục, giữ mối liên hệ khi đi xa và tạo điều kiện để người trẻ có thể trở về.
Khi nguồn được nối liền từ quần chúng đến đảng viên, từ đảng viên đến cán bộ, lúc đó “hạt giống đỏ” mới thực sự trở thành một lớp kế cận của bản làng.



