Người Mông nỗ lực trồng trọt, chăn nuôi

Suối Tôn là bản đồng bào Mông duy nhất của xã Phú Lệ (Thanh Hóa). Cây cầu treo Phú Sơn bắc qua sông Mã từ lâu được xem là "mạch nối" giữa các bản vùng cao với trung tâm xã. Những con đường bê tông thay thế đường đất gập ghềnh trước đây đã giúp việc đi lại, giao thương của người dân thuận lợi hơn, tạo động lực để bản làng phát triển.

Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Suối Tôn Mùa A Du cho biết, cuối những năm 1990, nhiều hộ đồng bào Mông từ Yên Bái, Sơn La đến đây lập nghiệp. Những ngày đầu, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, giao thông cách trở. Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, đến nay bản đã có điện lưới quốc gia, đường bê tông, nhà văn hóa; con em được đến trường đầy đủ. Người dân yên tâm lao động sản xuất, từng bước xây dựng cuộc sống ổn định.

Có đường, có điện và điều kiện sản xuất thuận lợi hơn, nhiều hộ dân đã phát huy thế mạnh phát triển trồng trọt, chăn nuôi. Gia đình ông Mùa A Sùng là một trong những hộ tiêu biểu. Ngoài trồng rừng luồng, cây sưa, gia đình còn cấy lúa nước, nuôi cá và chăn nuôi gia cầm. Sau nhiều năm cần cù lao động, cuối năm 2025, gia đình đã dựng được ngôi nhà mới khang trang.

Nhờ những nỗ lực phát triển kinh tế tổng hợp, từ một bản còn nhiều khó khăn, Suối Tôn hôm nay đang từng bước khởi sắc. Những ngôi nhà mới, những cánh rừng luồng xanh tốt và tinh thần chủ động vươn lên của người dân đã tạo nên sức sống mới cho bản Mông nơi vùng cao Phú Lệ.

Người Thái giữ bản sắc văn hóa để phát triển

Nếu người Mông ở Suối Tôn phát triển kinh tế từ sản xuất, thì đồng bào Thái ở bản Hang lại chọn phát huy bản sắc văn hóa để phát triển du lịch cộng đồng.

Nằm trong vùng lõi Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, bản Hang hấp dẫn du khách bởi cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ cùng những nếp nhà sàn, điệu xòe, tiếng khèn và đời sống văn hóa đậm đà bản sắc của đồng bào Thái.

Nhận thấy tiềm năng của quê hương, năm 2004, anh Lương Trí Hiếu đầu tư cải tạo nhà sàn để làm du lịch cộng đồng, sau đó mở rộng thêm 1 nhà sàn và 4 Bungalow phục vụ du khách. Không chỉ nâng cao chất lượng dịch vụ, gia đình anh còn tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương với thu nhập 5 - 6 triệu đồng/người/tháng.

Theo Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Hang Vi Thế Thiệp, điều giữ chân du khách không phải là những cơ sở lưu trú sang trọng, mà chính là sự thân thiện, hiếu khách của người dân và những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ. Nhờ vậy, du lịch cộng đồng của bản ngày càng phát triển.

Hiện bản Hang có 23 hộ kinh doanh dịch vụ lưu trú, ăn uống và giải trí. 6 tháng đầu năm 2026, bản đón hơn 3.000 lượt khách, trong đó khách quốc tế chiếm khoảng 80%. Du lịch cộng đồng không chỉ mang lại thu nhập ổn định, mà còn tạo động lực để người dân bảo tồn nhà sàn, tiếng nói, trang phục, các làn điệu dân ca, múa xòe và những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Thái.

Ông Nguyễn Văn Mừng - Phó Chủ tịch UBND xã Phú Lệ, cho biết, phát triển du lịch cộng đồng không chỉ góp phần nâng cao đời sống người dân, mà còn tạo động lực để bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Nhờ phát huy hiệu quả tiềm năng sẵn có, bản Hang đã trở thành điểm đến được nhiều du khách trong và ngoài nước lựa chọn.

Cùng với phát triển du lịch, địa phương đặc biệt chú trọng gìn giữ tiếng nói, trang phục, dân ca, múa xòe và các nghề truyền thống của đồng bào Thái. Đây vừa là cách bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, vừa tạo điểm nhấn thu hút du khách.

Không chỉ Suối Tôn và bản Hang, nhiều bản làng ở Phú Lệ cũng đang từng ngày khởi sắc. Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người của xã đạt hơn 32 triệu đồng, tăng 2,4 triệu đồng so với năm 2020. Toàn xã có 8/15 bản đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có 1 bản đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.

Những kết quả ấy là minh chứng cho hiệu quả của việc phát huy nội lực, gìn giữ bản sắc văn hóa gắn với phát triển kinh tế, góp phần xây dựng vùng cao Phú Lệ ngày càng khởi sắc.

Hàng rào xanh đổi thay bản làng đồng bào dân tộc Thái

Mùa no ấm đang về trên bản làng Ca Dong