Hành trình 500 ngày đêm: Đưa các anh trở về từ ký ức chiến tranh
Một chiến dịch đặc biệt đang được triển khai trên khắp cả nước: tìm lại danh tính những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Trong 500 ngày đêm, từng mẫu ADN, từng manh mối lịch sử đang nối lại những cuộc trở về...
Trên khắp mọi miền đất nước, từ những cánh rừng biên giới, các nghĩa trang liệt sĩ đến những phòng thí nghiệm ADN hiện đại, Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập (TKQT) và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Chiến dịch 500 ngày đêm) đang được triển khai với quy mô chưa từng có.
Không có tiếng súng, không có những cuộc hành quân giữa khói lửa, nhưng mỗi bước chân TKQT, mỗi mẫu ADN được giám định, mỗi hồ sơ được đối chiếu đều là nỗ lực vượt lên những giới hạn của thời gian để đưa các anh trở về.
Bước chuyển mới từ một chiến dịch chưa có tiền lệ
Khi đất nước không còn tiếng súng, công tác TKQT hài cốt liệt sĩ đã được khởi động, duy trì xuyên suốt cho đến nay. Chỉ tính giai đoạn 2021-2025, toàn quốc đã TKQT được 6.959 hài cốt liệt sĩ.
Các cơ quan chức năng cũng đã tiếp nhận 13.404 mẫu, trong đó có 12.049 mẫu hài cốt liệt sĩ và 1.355 mẫu thân nhân liệt sĩ; phân tích 1.094 mẫu ADN, qua đó xác định được 103 danh tính hài cốt liệt sĩ. Bộ Công an đã thu nhận 59.970 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ và hoàn thành tích hợp gần 22.100 kết quả phân tích ADN vào cơ sở dữ liệu.
Nhưng vẫn còn đó hàng chục nghìn hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập, hàng trăm nghìn phần mộ trong các nghĩa trang vẫn chưa xác định được danh tính.
“Cần xác định công tác người có công là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên, không hình thức, không né tránh, không đùn đẩy. Với quyết tâm cao nhất để dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, báo cáo trước Nhân dân về chính sách đối với người có công và đối với các liệt sĩ, đã được Đảng, Nhà nước giải quyết căn cơ, trách nhiệm, với lòng biết ơn sâu sắc”.
(Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm - nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Nội vụ, các ban, bộ, ngành Trung ương ngày 16/12/2025)
Thời gian càng lùi xa, nhiệm vụ càng trở nên khó khăn hơn khi nhân chứng ngày một ít, địa hình chiến trường thay đổi, nhiều khu vực còn bom mìn, vật nổ, không ít hồ sơ thất lạc, thông tin phân tán hoặc thiếu chính xác…
Trong khi đó, công tác TKQT hài cốt và xác định danh tính liệt sĩ vẫn còn những tồn tại, hạn chế. Điều này đã được Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước) nêu rõ tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Nội vụ, các ban, bộ, ngành Trung ương ngày 16/12/2025.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu công tác với người có công đòi hỏi có bước đi đột phá hơn. Trong đó, việc TKQT và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ quản lý nhà nước mà là mệnh lệnh chính trị, là đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc, là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với người có công với cách mạng.
Với quyết tâm chính trị cao nhất, Chiến dịch 500 ngày đêm (từ 15/3/2026 đến 27/7/2027) đẩy mạnh TKQT và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã được phát động. Mục tiêu của chiến dịch là TKQT khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; hoàn thành rà phá bom mìn vật liệu nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ,…
Chiến dịch 500 ngày đêm được xác định không chỉ là một chiến dịch hành động đột phá trong công tác TKQT và xác định danh tính liệt sĩ. Đây còn là quyết định mang ý nghĩa chiến lược để chạy đua với thời gian, đẩy mạnh tìm kiếm và xác định danh tính các liệt sĩ.
Chiến dịch 500 ngày đêm: Quyết tâm chính trị chuyển hóa thành sức mạnh hành động
Điểm nổi bật nhất của Chiến dịch 500 ngày đêm không nằm ở quy mô hay số lượng chỉ tiêu. Điều tạo nên dấu ấn của chiến dịch là lần đầu tiên sức mạnh của cả hệ thống chính trị được tổ chức thành một cơ chế hành động thống nhất.
Trong đó, Bộ Quốc phòng là mũi chủ công triển khai chiến dịch. Nhiều tháng qua, 24 đội (Lào 8 đội, Campuchia 11 đội, trong nước 5 đội) đã tăng cường hoạt động TKQT, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ; các đội rà phá bom mìn cũng khẩn trương hành động, nhất là tại các địa bàn trọng điểm: Tuyên Quang, Lào Cai, Lạng Sơn...
Tính đến ngày 25/6/2026, các lực lượng đã TKQT được 1.255 hài cốt liệt sĩ (trong nước 314, ở Lào 173, Campuchia 768) và 3 mộ tập thể tại Tuyên Quang.
Toàn quốc cũng đã tổ chức rà phá bom mìn trên diện tích 5.742,6/22.725 ha, đạt 25,27%. Trong đó ở vùng lõi Vị Xuyên (Tuyên Quang) đã rà phá được 2.735,4/4.460 ha, đạt 58,70% diện tích.
Đã thành lập 297 tổ, đội lấy mẫu, quân số 3.615 người; 7/7 Quân khu đã hoàn thành tổ chức làm trước, lấy mẫu đối với 15.427 mộ liệt sĩ (mộ đủ điều kiện lấy mẫu 10.979 mộ, đạt 71,17%; không đủ điều kiện lấy mẫu 4.448 mộ). Tổ chức thu và lưu trữ 93.464 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ, phân tích và đồng bộ vào cơ sở dữ liệu 53.036 mẫu.
Các đơn vị giám định ADN đã tổ chức tiếp nhận 8.157 mẫu hài cốt liệt sĩ từ các địa phương. Viện Pháp y Quân đội đã giám định 92 mẫu (trong đó có 20 mẫu có kết quả giải trình tự gen).
(Báo cáo sơ kết 6 tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm ngày 25/6/2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ)
Chiến dịch có sự hiệp đồng tác chiến chặt chẽ giữa các bộ ngành, địa phương.
Trong đó, Bộ Nội vụ hoàn thiện cơ chế, chính sách, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và người có công.
Bộ Công an triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ, xây dựng ngân hàng gen và nâng cao năng lực giám định.
Bộ Y tế, các cơ sở nghiên cứu, các viện giám định ADN tập trung đầu tư công nghệ. Bộ Ngoại giao mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế nhằm khai thác hồ sơ chiến tranh, nguồn tin lưu trữ; Bộ Tài chính ưu tiên nguồn lực cho nhiệm vụ đặc biệt này…
Các địa phương cũng khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo, thành lập các tổ lấy mẫu, rà soát nghĩa trang liệt sĩ, xác minh thông tin và tổ chức triển khai đồng bộ theo tinh thần “6 rõ”.
Tính đến ngày 25/6/2026, 34/34 Ban chỉ đạo tỉnh, thành phố đã xây dựng, ban hành và triển khai kế hoạch TKQT, kế hoạch tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ trên địa bàn.
Mỗi cơ quan đảm nhiệm một phần việc, nhưng tất cả cùng thực hiện một lời hứa với lịch sử. Chiến dịch 500 ngày đêm TKQT, xác định danh tính liệt sĩ vì thế càng trở nên đặc biệt, chưa từng có tiền lệ.
Nhìn rộng hơn, chiến dịch còn cho thấy bước phát triển mới trong tư duy lãnh đạo của Đảng đối với công tác người có công. Trong nhiều năm, công tác “Đền ơn đáp nghĩa” tập trung vào chăm lo đời sống người có công, thực hiện các chế độ ưu đãi, xây dựng nghĩa trang, tu bổ công trình ghi công liệt sĩ.
Những chủ trương đó luôn có ý nghĩa sâu sắc và được duy trì bền bỉ. Nhưng trong điều kiện mới, Đảng, Nhà nước đặt ra yêu cầu cao hơn là không chỉ chăm lo cho người đang sống mà còn phải nỗ lực đưa những người đã hy sinh trở về với tên tuổi của mình.
Để thực hiện mục tiêu đó, không thể chỉ dựa vào tình cảm hay trách nhiệm của từng ngành mà cần sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, sự chung sức, kề vai của Nhân dân. Vì thế, giá trị lớn nhất của chiến dịch không chỉ được đo bằng kết quả mà quan trọng hơn là tạo nên sự lan tỏa mạnh mẽ về nhận thức và trách nhiệm trong toàn xã hội.
Không để thời gian khép lại những cơ hội cuối cùng
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trách nhiệm với những người đã ngã xuống không bao giờ có thể khép lại. TKQT và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vì thế không chỉ cuộc kiếm tìm đồng đội còn nằm lại nơi chiến trường mà còn là hành trình giữ gìn đạo lý của dân tộc, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Trước mắt, Chiến dịch 500 ngày đêm vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là mùa mưa bão đã đến.
Ban Chỉ đạo quốc gia TKQT và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cũng nhấn mạnh rằng, Chiến dịch 500 ngày đêm tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn quốc là việc làm mới, chưa có tiền lệ. Do đó cần được tiến hành chặt chẽ, thận trọng, vừa làm vừa rút kinh nghiệm để triển khai diện rộng.
Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định, mỗi gia đình được đoàn tụ sau nhiều thập niên chờ đợi, càng khẳng định thêm một điều giản dị nhưng thiêng liêng: Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam không bao giờ quên những người đã hiến dâng trọn đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Đúng như tinh thần được nhấn mạnh trong Chiến dịch 500 ngày đêm, đây là một nhiệm vụ rất đặc biệt, rất khác biệt và thiêng liêng, đòi hỏi tất cả phải hành động bằng mệnh lệnh từ trái tim. Chính mệnh lệnh ấy đang kết nối ý Đảng với lòng dân, kết nối quá khứ với hiện tại và tiếp tục bồi đắp nền tảng đạo lý, nhân văn của dân tộc Việt Nam trong hành trình phát triển đất nước.
Mục tiêu 6 tháng cuối năm 2026
- Tìm kiếm, quy tập được khoảng 3.000 hài cốt liệt sĩ, tập trung vào địa bàn trong nước và các mộ liệt sĩ tập thể.
- Tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ được khoảng 110.000 mộ; lấy mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ được khoảng 100.000 mẫu.
- Giám định ADN khoảng 9.000 mẫu hài cốt liệt sĩ.
- Hoàn thành, đưa vào sử dụng các phần mềm quản lý, phân tích thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
- Hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu liệt sĩ, mộ liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ; cơ sở dữ liệu quốc gia về người có công bảo đảm liên thông, đồng bộ, thống nhất, dùng chung.
- Hoàn thành rà phá bom mìn, vật nổ tại các vùng trọng điểm, vùng lõi để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
(Báo cáo sơ kết 6 tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm ngày 25/6/2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ)
