Học sinh DTTS “đưa” bản làng lên không gian số
“Chúng em mong muốn những nét văn hóa truyền thống của dân tộc Chứt không chỉ được lưu giữ trong mỗi gia đình, bản làng mà còn được giới thiệu đến nhiều người hơn...”. Đó là chia sẻ của Hồ Thị Thảo Vy - Học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Dân Hóa (Quảng Trị).
Từ văn hóa truyền thống đến cảnh sắc núi rừng vùng biên Dân Hóa (Quảng Trị) đang được người trẻ kể bằng ngôn ngữ mới.
Cảnh sắc và văn hóa truyền thống được đưa lên không gian số
Xã biên giới Dân Hóa (Quảng Trị) có gần 100% dân số là đồng bào DTTS, với hai dân tộc chính là Bru Vân Kiều và Chứt. Núi rừng, bản làng và đời sống văn hóa nơi đây đang trở thành nguồn cảm hứng để thế hệ trẻ giới thiệu hình ảnh quê hương lên không gian số.
Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Dân Hóa, nhóm học sinh Bru Vân Kiều và Chứt đã chọn chủ đề cảnh sắc và văn hóa truyền thống quê hương làm đề tài tham gia Cuộc thi “Tin học trẻ và Sáng tạo trẻ” tỉnh Quảng Trị lần thứ I năm 2026.
Với đề tài “Học sinh DTTS tham gia quảng bá văn hóa dân tộc Chứt gắn với du lịch sinh thái, khám phá văn hóa cộng đồng và tạo sinh kế cho người dân vùng cao”, nhóm học sinh gồm Đinh Đức Bảo Trâm (dân tộc Chứt), Hồ Thị Nhật Châu (dân tộc Bru Vân Kiều), Hồ Thị Thảo Vy (dân tộc Bru Vân Kiều) và Hồ Đinh Nữ Trà My (dân tộc Bru Vân Kiều) đã giành giải Ba.
Điểm đặc biệt là chất liệu của đề tài được lấy ngay từ đời sống hằng ngày của đồng bào Chứt ở xã biên giới Dân Hóa. Đó là lễ cưới 3 lần, lễ buộc chỉ cổ tay, lễ cúng giang sơn...
Trong quá trình hoàn thiện đề tài, các em còn sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ sáng tác âm nhạc. Từ chất liệu thực tế tại quê hương mình và sự hỗ trợ của công nghệ, 4 bản nhạc đã được hoàn thành. Nội dung các bản nhạc xoay quanh tình cảm gia đình, tình làng nghĩa xóm và sự đoàn kết của cộng đồng vùng biên Dân Hóa.
“Chúng em mong muốn những nét văn hóa truyền thống của dân tộc Chứt không chỉ được lưu giữ trong mỗi gia đình, bản làng mà còn được giới thiệu đến nhiều người hơn. Nếu làm tốt, văn hóa có thể trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc, qua đó tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân quê em”, Hồ Thị Thảo Vy chia sẻ.
Không chỉ có âm nhạc, cảnh sắc Dân Hóa cũng được nhóm tác giả giới thiệu trên không gian số. Hồ thủy điện La Trọng, dốc Cổng Trời... cũng vì thế mà được nhiều người biết đến.
Những hình ảnh ấy không đơn thuần là giới thiệu một điểm đến. Phía sau mỗi cảnh quay còn có câu chuyện về con người, phong tục và cuộc sống của đồng bào Bru Vân Kiều và Chứt nơi phên giậu của Tổ quốc.
Từ giá trị văn hóa đến sinh kế ở bản làng
Trong phần thuyết trình đề tài dự thi, nhóm học sinh DTTS của Trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Dân Hóa đề xuất xây dựng các điểm trải nghiệm gắn với từng bản ở xã Dân Hóa.
Tại bản Y Leng, nhóm đề xuất xây dựng không gian văn hóa cộng đồng để trải nghiệm nhà ở, phong tục, lễ nghi, ẩm thực và nghệ thuật diễn xướng của dân tộc Chứt.
Với địa hình cao, bản Ba Lóoc được nhóm tác giả đề xuất xây dựng thành điểm ngắm cảnh hùng vĩ ở vùng biên. Đây cũng là nơi du khách có thể thưởng thức trà thảo mộc của địa phương.
Trong phần ý tưởng của đề tài, hồ đập thủy điện La Trọng cũng được nhóm tác giả xác định có khả năng phát triển du lịch trải nghiệm. Các hoạt động như tham quan mặt nước, cắm trại và câu cá giải trí có thể kết hợp với khám phá văn hóa cộng đồng.
Trong đề tài đoạt giải Ba này, điều các em học sinh DTTS hướng đến không phải là một điểm du lịch tách rời bản làng. Trái lại, nhóm tác giả xác định người dân phải là chủ thể của hoạt động du lịch. Chính du lịch cũng là động lực để hình thành nhiều sinh kế bền vững ở vùng biên.
Thầy Nguyễn Văn Chương, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Dân Hóa, chia sẻ: “Học sinh vùng cao có lợi thế khi được lớn lên trong không gian văn hóa đặc trưng. Nhà trường khuyến khích các em tìm hiểu văn hóa địa phương thông qua trải nghiệm, nghiên cứu khoa học, văn nghệ và giáo dục địa phương. Đặc biệt, chuyển đổi số và không gian mạng an toàn đã giúp các em thể hiện ý tưởng tốt để đoạt giải trong cuộc thi”.
Từ những câu chuyện bình dị của bản làng, người trẻ Bru Vân Kiều và Chứt đã chung tay đưa hình ảnh quê hương mình lên không gian mạng. Đó không chỉ là cách bảo tồn những giá trị cha ông để lại, mà còn đưa những giá trị ấy bước vào không gian số rộng lớn. Ở đó, mỗi cảnh đẹp của vùng biên Dân Hóa, một câu hát hay một phong tục... đều có thể trở thành một tiềm năng phát triển du lịch.
