Khu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa thôn Làng Teng xuống cấp nghiêm trọng (Ảnh CTV)Từ kỳ vọng...
Dự án Khu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa thôn Làng Teng, được triển khai xây dựng trên diện tích 1,48 ha, với tổng vốn đầu tư hơn 10,5 tỉ đồng. Dự án gồm các hạng mục như nhà sinh hoạt cộng đồng, nhà sàn truyền thống, chòi lúa, chuồng trâu của người Hrê… và được bàn giao cho huyện Ba Tơ (cũ) quản lý từ năm 2018.
Nằm giữa núi rừng Quảng Ngãi, Khu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa thôn Làng Teng, xã Ba Động là không gian linh thiêng, nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa của đồng bào dân tộc Hrê. Nơi đây không chỉ là điểm hẹn của người dân địa phương trong những dịp lễ hội, mà còn là cánh cửa mở ra cho du khách muốn tìm hiểu về một nền văn hóa giàu bản sắc.
Người dân địa phương cho hay, sau khi hoàn thành và đưa vào sử dụng năm 2018, Khu bảo tồn từng đón khá nhiều khách tham quan. Ông Phạm Văn Điệp ở thôn Làng Teng cho biết: “Lúc khu bảo tồn mới được đưa vào sử dụng, bà con thường đến tham dự các chương trình sinh hoạt cộng đồng, giao lưu văn hóa, đặc biệt là vào lễ Tết của đồng bào Hrê. Tuy nhiên, sau đó, các chương trình ở khu bảo tồn ít được tổ chức, nên lượng người đến cũng thưa thớt dần".
Một ngôi nhà sàn trong Khu bảo tồn chuẩn bị đổ sập (Ảnh T.N)Theo chị Y Minh Trang, Phó Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp - Du lịch văn hóa Làng Teng, do còn giữ được nhiều nét văn hoá truyền thống độc đáo của người Hrê nên thôn Làng Teng thường xuyên đón nhiều khách tham quan. Khi Khu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa thôn Làng Teng đi vào hoạt động, chúng tôi rất kỳ vọng sẽ tạo được điểm nhấn để ngày càng nhiều du khách đến đây hơn, giúp địa phương phát triển du lịch và người dân có thêm thu nhập. Nhưng với tình trạng xuống cấp của Khu bảo tồn như hiện nay, chúng tôi rất ngại khi có khách du lịch ghé thăm.
Đến thất vọng
Từng được kỳ vọng như thế, nhưng chỉ sau vài năm đưa vào sử dụng, Khu bảo tồn đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Nhiều hạng mục hư hỏng nặng, đặc biệt là phần mái tranh của các công trình rách nát, không đảm bảo an toàn. Các vật dụng trưng bày bên trong khu nhà vứt bữa bãi, làm mất đi hình ảnh về văn hóa của người Hrê.
Anh Phạm Văn Nam, một du khách đến từ Gia Lai bày tỏ: Tôi nghe nói thôn Làng Teng có cảnh sắc tươi đẹp, còn giữ được nhiều nét văn hoá truyền thống độc đáo của người Hrê nên quyết định đến để khám phá. Thế nhưng khi đến đây, nhìn cảnh đổ nát của Khu bảo tồn mà không dám đến gần. Thật sự tôi rất thất vọng về "tuổi thọ" của một công trình đẹp và nhiều ý nghĩa.
Hiện trạng xuống cấp của Khu bảo tồn rất nguy hiểm, chính quyền địa phương đã gắn biển cảnh báo (Ảnh T.N)Nguyên nhân Khu bảo tồn xuống cấp là do không được khai thác hiệu quả, không có người quản lý, coi sóc thường xuyên và duy tu, bảo dưỡng nên nhiều hạng mục hư hỏng nặng theo thời gian. Một số công trình như kho lúa, chuồng trâu... đã bị tháo dỡ vì xuống cấp quá nghiêm trọng. Khuôn viên rộng lớn của Khu bảo tồn trở nên hoang phế, cỏ dại mọc um tùm. Thậm chí, trở thành nơi chăn thả gia súc của người dân.
Ông Phạm Văn Lam, Trưởng thôn Làng Teng cho biết: Trước đây nơi này thường đón khách tham quan, nhất là học sinh đến trải nghiệm nghề dệt thổ cẩm. “Tình trạng xuống cấp không chỉ gây mất mỹ quan, ảnh hưởng đời sống văn hóa tinh thần, mà còn để lại ấn tượng không tốt với du khách. Người dân mong muốn được tháo dỡ hạng mục hư hỏng, phục dựng lại và cùng chung tay dọn dẹp, tạo không gian xanh - sạch - đẹp để thu hút du khách trở lại. Việc này thôn cũng đã kiến nghị với cấp trên nhưng chưa được giải quyết”, ông Lam nói.
Khu bảo tồn trở thành điểm chăn thả gia súc của người dân (Ảnh T.N)Được biết, từ nguồn kinh phí của huyện Ba Tơ (trước khi sáp nhập), năm 2024, địa phương đầu tư khoảng 600 triệu đồng để phục dựng lại một nhà sinh hoạt cộng đồng của đồng bào Hrê trong khuôn viên Khu bảo tồn. Tuy nhiên, việc sửa chữa này cũng chỉ mang tính chắp vá tạm thời. Nhiều hạng mục trong Khu bảo tồn vẫn tiếp tục bị mối mọt, mục nát, đổ nghiêng, rất phản cảm.
Bà Võ Thị Bích Lê, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Động cũng thừa nhận thực trạng đáng báo động của Khu bảo tồn. Bà Lê cho biết: Địa phương đã họp, chỉ đạo các ban, ngành rà soát, đánh giá hiện trạng và đề xuất lên cấp tỉnh phương án khắc phục tình trạng này, đó là tháo dỡ phần hư hỏng và hỗ trợ thêm kinh phí để phục dựng những điểm nhấn cần thiết, trồng hoa để làm đẹp cảnh quan...
Việc phục hồi Khu bảo tồn văn hóa Hrê không chỉ là bảo tồn vật chất, mà còn là khôi phục một phần hồn của cộng đồng. Thiết nghĩ, UBND tỉnh Quảng Ngãi cần sớm có phương án cụ thể.
