Lần theo ký ức, tìm đồng đội trên đất Hủa Phăn
Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, cán bộ, chiến sĩ Đội Quy tập Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa vẫn bền bỉ sang tỉnh Hủa Phăn (Lào), lần theo ký ức nhân chứng và dấu tích chiến trường để tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, đưa các anh trở về quê mẹ.
Lần theo những dấu tích thời gian
Với những người cán bộ Đội Quy tập Bộ Chỉ huy quân sự (CHQS) quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thì địa hình hiểm trở chỉ là một phần thử thách. Điều khó nhất là lần tìm những ký ức đã lùi xa theo năm tháng.
Theo Thiếu tá Triệu Duyên Hoàng - cán bộ Đội Quy tập Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa, để xác định một điểm tìm kiếm, lực lượng quy tập phải đối chiếu nhiều nguồn thông tin, từ hồ sơ quân đội, bản đồ tác chiến, đến lời kể của cựu chiến binh và người dân địa phương. Chỉ sau nhiều lần kiểm chứng, các tổ công tác mới tiến hành khảo sát thực địa.
Nhiều nhân chứng nay đã ngoài 80 tuổi, ký ức không còn trọn vẹn. Có người chỉ nhớ một gốc cây bên suối, một triền đồi, hay vị trí từng diễn ra trận đánh năm xưa. Chính những mảnh ký ức ấy nhiều lần trở thành "tấm bản đồ sống", giúp lực lượng quy tập khoanh vùng, thu hẹp phạm vi tìm kiếm.
Thượng tá Lê Hữu Tuấn - Đội trưởng Đội Quy tập Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa, cho biết, mỗi cuộc tìm kiếm đều được đối chiếu, kiểm chứng kỹ từ nhiều nguồn thông tin.
"Nhiều lúc tưởng chừng bế tắc, nhưng chỉ một chi tiết nhỏ từ người dân địa phương cũng có thể mở ra hy vọng mới. Chúng tôi luôn tâm niệm mình đang đi đón các bậc cha, chú trở về với đất mẹ", Thượng tá Lê Hữu Tuấn nói.
Mỗi khi phát hiện dấu tích nghi có hài cốt liệt sĩ, công tác khai quật được tiến hành hết sức cẩn trọng. Từng di vật, từng mẫu đất đều được ghi nhận, bảo quản để phục vụ công tác xác minh danh tính.
Mùa khô 2025 - 2026, Đội Quy tập Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa đã khảo sát tại 10 huyện, 714 bản của tỉnh Hủa Phăn; trực tiếp tìm kiếm tại 55 bản và cất bốc được 19 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam. Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một người con của Tổ quốc trở về sau hơn nửa thế kỷ nằm lại trên đất bạn Lào.
Thắm tình nghĩa Việt - Lào
Bên cạnh nhiệm vụ tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ, Đội Quy tập Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa còn tích cực khám, chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí, hỗ trợ sửa chữa công trình dân sinh và máy móc phục vụ sản xuất, góp phần vun đắp tình đoàn kết Việt Nam - Lào.
Bà Lọng Khăm Phon Mi Xay - Phó Chủ tịch Ủy ban Chính quyền tỉnh Hủa Phăn (Lào), cho biết công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ mang ý nghĩa nhân đạo mà còn góp phần vun đắp tình đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào. Sự phối hợp chặt chẽ giữa hai địa phương đã giúp nhiều cuộc tìm kiếm đạt kết quả tích cực, đồng thời tô thắm thêm tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Dẫu đã đạt nhiều kết quả tích cực, hành trình tìm kiếm vẫn còn tiếp tục. Hướng tới mùa khô 2026 - 2027, Ban Công tác đặc biệt tỉnh Thanh Hóa đặt mục tiêu tiếp tục tìm kiếm từ 16 đến 20 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại tỉnh Hủa Phăn; đồng thời tiếp tục rà soát, xác minh nguồn tin, lấy mẫu ADN các phần mộ còn thiếu thông tin để nâng cao hiệu quả xác định danh tính liệt sĩ.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng - Trưởng Ban Công tác đặc biệt tỉnh, khẳng định tỉnh sẽ tiếp tục ưu tiên nguồn lực, mở rộng địa bàn khảo sát, tăng cường phối hợp với tỉnh Hủa Phăn nhằm đưa thêm nhiều liệt sĩ trở về với quê hương, góp phần thực hiện tốt đạo lý "Uống nước nhớ nguồn".
Tại Hủa Phăn, những bước chân của Đội Quy tập vẫn lặng lẽ nối dài qua từng mùa khô. Chừng nào vẫn còn những người lính chưa được trở về, hành trình đi ngược dòng ký ức ấy vẫn sẽ tiếp tục, như một lời tri ân không bao giờ khép lại của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Thanh Hóa tiên phong thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ
Sau đợt cao điểm từ ngày 3 - 5/7/2026, Công an tỉnh Thanh Hóa đã hoàn thành 100% việc thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính, trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước hoàn thành nhiệm vụ theo kế hoạch của Bộ Công an.Trước đó, Thanh Hóa đã huy động gần 83 tỷ đồng nguồn lực xã hội hóa để triển khai chương trình; riêng cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh tự nguyện đóng góp hơn 3,5 tỷ đồng. Đến nay, từ cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ, Thanh Hóa đã xác định được danh tính 8 liệt sĩ, mở thêm hy vọng đưa nhiều người con của Tổ quốc trở về với tên tuổi của mình.
