Mở khóa nguồn lực văn hóa: Bước chuyển chiến lược từ Nghị quyết 80

Mở ra tầm nhìn mới cho phát triển văn hóa Việt Nam

Phát biểu khai mạc, PGs.Ts. Đinh Công Tuấn - Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng phụ trách Đại học Văn hóa, nhấn mạnh việc Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong tư duy chiến lược về phát triển văn hóa. Lần đầu tiên, văn hóa được đặt ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội và trở thành một trụ cột trong chiến lược phát triển quốc gia.

Theo ông Đinh Công Tuấn, Nghị quyết 80 không chỉ khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, mà còn xác định rõ vai trò kép: Vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển. Điểm nhấn nổi bật là việc đặt văn hóa và con người vào vị trí trung tâm, coi đây là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực sáng tạo và sức mạnh mềm quốc gia trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Đặc biệt, Nghị quyết đã mở rộng cách tiếp cận từ phát triển văn hóa theo nghĩa hẹp sang cách tiếp cận tích hợp, liên ngành và hiện đại. Văn hóa được gắn kết chặt chẽ với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa, du lịch, giáo dục và đối ngoại. Điều này cho thấy, phát triển văn hóa không còn là lĩnh vực riêng lẻ mà trở thành cấu phần chiến lược của mô hình phát triển quốc gia.

PGs.Ts. Đinh Công Tuấn khẳng định, tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là chuyển văn hóa từ vị trí “quan trọng” sang “trung tâm”, từ cách làm phân tán sang hệ sinh thái liên kết, hướng tới hiệu quả thực chất và bền vững. Đây là bước chuyển có ý nghĩa định hướng lâu dài cả về lý luận lẫn thực tiễn.

Đầu tư cho văn hóa - động lực phát triển bền vững

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận 5 nhóm nội dung lớn, phản ánh toàn diện những vấn đề cốt lõi mà Nghị quyết 80 đặt ra, gồm: Hoàn thiện thể chế và đổi mới quản trị văn hóa; xây dựng hệ giá trị quốc gia và con người Việt Nam; bảo tồn, phát huy di sản gắn với xây dựng thương hiệu; phát triển công nghiệp văn hóa có sức cạnh tranh; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên số.

Dù tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, các tham luận đều gặp nhau ở một điểm chung: Muốn phát triển nhanh và bền vững, Việt Nam cần đặt văn hóa ngang tầm với các lĩnh vực khác, đồng thời khơi thông nguồn lực, hoàn thiện thể chế, thúc đẩy kinh tế sáng tạo và bảo vệ bản sắc trong môi trường số.

PGs.Ts. Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, nhận định Nghị quyết 80 có ý nghĩa như một dấu mốc quan trọng trong đổi mới tư duy phát triển văn hóa. Không chỉ dừng ở định hướng, Nghị quyết còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đồng thời bảo đảm nguồn lực và cơ chế thực thi đủ mạnh để đi vào cuộc sống.

Theo PGs.Ts. Bùi Hoài Sơn, những nội dung trọng tâm của Nghị quyết tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” mang tính hệ thống như: Cơ chế thu hút đầu tư cho văn hóa; chính sách ưu đãi, tài trợ; vận hành hiệu quả các thiết chế văn hóa - thể thao; bảo đảm nguồn lực tương xứng; và xây dựng chính sách phát triển, đãi ngộ nhân tài trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật.

Đáng chú ý, một trong những điểm đổi mới quan trọng của Nghị quyết là thay đổi cách tiếp cận về đầu tư cho văn hóa. Thay vì chỉ nhìn nhận dưới góc độ chi ngân sách, Nghị quyết nhấn mạnh việc thiết kế cơ chế để huy động tổng hợp các nguồn lực xã hội. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng và định hướng; khu vực tư nhân và xã hội trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển.

Quan điểm “đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước” được xem là thông điệp xuyên suốt, đặt nền tảng cho việc hình thành một mô hình phát triển văn hóa mới - nơi văn hóa không chỉ là giá trị tinh thần, mà còn trực tiếp đóng góp vào tăng trưởng, nâng cao chất lượng con người và củng cố sức mạnh mềm quốc gia.

Hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật, mà còn góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 80 vào thực tiễn. Từ những phân tích, kiến nghị và đề xuất tại đây, có thể kỳ vọng vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó văn hóa thực sự trở thành nền tảng, động lực và mục tiêu của tiến trình phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.