Nghi thức rước rể của người Ê Đê níu chân du khách
Chương trình biểu diễn Văn hóa Cồng chiêng phục vụ Nhân dân diễn ra ngày 18/7 đã phục dựng nghi thức rước rể đậm nét mẫu hệ trong đám cưới của người Ê Đê.
Nhà gái đi hỏi chồng
Nghi thức do đoàn nghệ nhân buôn Tơng Jú, phường Ea Kao thực hiện. Không chỉ tái hiện một nét đẹp truyền thống, nghi lễ còn mở ra cánh cửa để du khách hiểu sâu hơn về xã hội mẫu hệ đặc trưng của đồng bào Ê Đê trên đại ngàn Tây Nguyên.
Hình ảnh đoàn nhà gái sang đón chú rể khiến nhiều du khách lần đầu chứng kiến không khỏi thích thú. Khác với quan niệm phổ biến của nhiều dân tộc, trong văn hóa Ê Đê, người phụ nữ giữ vai trò chủ động trong hôn nhân.
Theo phong tục truyền thống, sau mùa rẫy, khi lúa đã đầy kho, rượu đã được ủ, gia đình chuẩn bị đầy đủ lễ vật, các cô gái Ê Đê sẽ tìm người mình yêu thương. Khi đã ưng một chàng trai, cô gái thưa chuyện với cha mẹ để gia đình sang nhà trai làm lễ hỏi chồng.
Nếu hai bên thuận tình, cô gái sẽ về sống bên gia đình chồng từ 1 đến 3 năm theo thỏa thuận. Khoảng thời gian này được xem là dịp để cô dâu thể hiện sự chăm chỉ, hiếu thảo và trách nhiệm với gia đình nhà trai trước khi chính thức đón chồng về nhà mình.
Khi nhà gái hoàn thành đầy đủ lễ vật đã cam kết và hết thời gian ở dâu, nghi thức rước rể được tiến hành. Trên hành trình rước rể về, bạn bè và người thân nhà gái sẽ nhiều lần chặn đường, trêu đùa đoàn rước. Muốn tiếp tục hành trình, chú rể phải trao tặng một chiếc vòng đồng.
Đồng bào Ê Đê quan niệm, càng trải qua nhiều thử thách trên đường về nhà vợ thì cuộc sống hôn nhân sau này càng vững bền, đủ sức vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Chiếc vòng đồng không đơn thuần là lễ vật, mà còn là lời hứa về sự thủy chung, son sắt của đôi trẻ.
Nghi thức thiêng liêng gửi gắm lời chúc phúc
Khi đoàn rước về đến nhà gái, già làng thay mặt hai họ thực hiện các nghi lễ truyền thống. Điểm nhấn thiêng liêng nhất là nghi thức cầu phúc.
Già làng dùng bông gòn nhúng vào tô đồng đựng nước rồi quét lên chân đôi vợ chồng 3 lần. Đây là nghi thức mời thần linh chứng giám và ban phúc lành cho cuộc hôn nhân.
Sau đó, già làng trao cần rượu cho đôi uyên ương, đeo vòng đồng vào tay cô dâu và chú rể trước sự chứng kiến của họ hàng và dân làng. Đó cũng là lời tuyên bố với họ hàng hai bên và dân làng, đôi trái gái đã chính thức gọi nhau là vợ là chồng.
Chiếc vòng đồng trở thành biểu tượng cho sự gắn kết bền chặt, nhắc nhở hai người phải luôn yêu thương, thủy chung, cùng nhau lao động, nuôi dạy con cái và xây dựng gia đình hạnh phúc.
Theo phong tục, nếu một trong hai người thay lòng đổi dạ hoặc phá vỡ hôn nhân thì phải bồi hoàn toàn bộ sính lễ của đám cưới. Vì thế, chiếc vòng đồng không chỉ là vật tín ước mà còn mang ý nghĩa ràng buộc về trách nhiệm và danh dự.
Tiếp đó, đôi vợ chồng cùng uống chung ché rượu cần, đổi cần rượu cho nhau rồi ăn chung miếng cơm. Những hành động giản dị ấy gửi gắm lời nguyện ước sẽ cùng nhau sẻ chia mọi vui buồn, đồng cam cộng khổ, dù đủ đầy hay khó khăn cũng không rời xa nhau.
Có mặt theo dõi toàn bộ nghi thức, anh Đàm Đức Chính, ở xã Pơng Drang, chia sẻ rằng, đây là lần hiếm hoi anh được chứng kiến lễ rước rể của người Ê Đê.
"Tôi rất thích nghi lễ này. Hành trình nhà gái đón nhà trai cùng các nghi thức chính thức nên duyên vợ chồng đều rất ý nghĩa. Tôi mong nét đẹp này sẽ tiếp tục được gìn giữ, phát huy để con cháu sau này còn được biết đến".
Việc đưa nghi thức rước rể lên sân khấu trình diễn không chỉ góp phần bảo tồn một di sản văn hóa đặc sắc của người Ê Đê, mà còn tạo nên sản phẩm du lịch văn hóa giàu sức hấp dẫn.
