Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Ngôi đền có hệ thống tượng thờ tạo tác từ đất sét hàng trăm năm

Vũ Mừng - 16:28, 06/05/2025

Đền Suối Thầu nằm giữa những thửa ruộng bậc thang uốn lượn thuộc vùng lõi của danh thắng Di tích Quốc gia ruộng bậc thang xã Bản Luốc, huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang. Ấn tượng về ngôi đền có niên đại hàng trăm năm này là, toàn bộ hệ thống tượng thờ đều được tạo tác bằng đất sét rất độc đáo gắn với tín ngưỡng dân gian của đồng bào dân tộc vùng cao.

Căn cứ theo thông tin được khắc trên cây xà nóc của đền Suối Thầu: "Đại Nam quốc, Minh Mệnh tam niên Tuế, thứ Nhâm Ngọ mạnh đông nguyệt, hoàng đạo nhật lập vị..." Dịch nghĩa: Nước Đại Nam, vào năm Nhâm Ngọ, niên hiệu Minh Mệnh thứ 3 (1822), ngày tốt lập nên... Ngôi đền đã được xây dựng vào năm 1822. Trước đây, đền Suối Thầu có tường thưng bằng gỗ, có các hàng chân cột, vì, xà làm bằng gỗ, mái lợp gianh. Do tác động của thời gian, ngôi đền đã bị hư hỏng và sửa chữa nhiều lần. Về sau này, nhân dân trong vùng trùng tu, tôn tạo lại đền trên nền đất cũ, chất liệu chủ yếu bằng đất, gỗ và gạch, gồm có 1 gian với tổng diện tích 33m2, dài 7,5m, rộng 4,4m.
Căn cứ theo thông tin được khắc trên cây xà nóc của đền Suối Thầu: "Đại Nam quốc, Minh Mệnh tam niên Tuế, thứ Nhâm Ngọ mạnh đông nguyệt, hoàng đạo nhật lập vị..." Dịch nghĩa: Nước Đại Nam, vào năm Nhâm Ngọ, niên hiệu Minh Mệnh thứ 3 (1822), ngày tốt lập nên... Ngôi đền đã được xây dựng vào năm 1822. Trước đây, đền Suối Thầu có tường thưng bằng gỗ, có các hàng chân cột, vì, xà làm bằng gỗ, mái lợp gianh. Do tác động của thời gian, ngôi đền đã bị hư hỏng và sửa chữa nhiều lần. Về sau này, nhân dân trong vùng trùng tu, tôn tạo lại đền trên nền đất cũ, chất liệu chủ yếu bằng đất, gỗ và gạch, gồm có 1 gian với tổng diện tích 33m2, dài 7,5m, rộng 4,4m.
Người dân nơi đây lưu truyền: Vào thời điểm trước khi xây dựng đền, có một nhóm hộ gia đình người Dao áo dài từ thôn Bản Luốc của xã Bản Luốc hiện nay đến thôn Suối Thầu lập nghiệp. Lúc này rừng núi còn hoang vu, cuộc sống người dân gặp nhiều khó khăn… Quan trấn thủ địa phương lúc đó là ông Đặng Minh Đông (còn gọi là Đặng Diễn) đã cho người tìm thầy cúng và thợ để xây dựng cũng như đắp 13 pho tượng thờ các thần linh với ước mong nhân dân sẽ có sức khoẻ, mưa thuận gió hoà, mùa màng tươi tốt. Cùng với việc dựng đền đắp tượng, ông Đặng Minh Đông còn hướng dẫn các gia đình người Dao khai hoang làm ruộng bậc thang trồng lúa nước và làm nương. Sau khi ông mất, người dân địa phương vô cùng tiếc thương, để ghi nhớ công ơn người dân đã đắp thêm pho tượng ông và lập bát hương đưa vào thờ tại đền.
Người dân nơi đây lưu truyền: Vào thời điểm trước khi xây dựng đền, có một nhóm hộ gia đình người Dao áo dài từ thôn Bản Luốc của xã Bản Luốc hiện nay đến thôn Suối Thầu lập nghiệp. Lúc này rừng núi còn hoang vu, cuộc sống người dân gặp nhiều khó khăn… Quan trấn thủ địa phương lúc đó là ông Đặng Minh Đông (còn gọi là Đặng Diễn) đã cho người tìm thầy cúng và thợ để xây dựng cũng như đắp 13 pho tượng thờ các thần linh với ước mong Nhân dân sẽ có sức khoẻ, mưa thuận gió hoà, mùa màng tươi tốt. Cùng với việc dựng đền đắp tượng, ông Đặng Minh Đông còn hướng dẫn các gia đình người Dao khai hoang làm ruộng bậc thang trồng lúa nước và làm nương. Sau khi ông mất, người dân địa phương vô cùng tiếc thương, để ghi nhớ công ơn người dân đã đắp thêm pho tượng ông và lập bát hương đưa vào thờ tại đền.
Hồ sơ di tích của ngồi đền nêu rõ: Tượng Ngọc Hoàng (Nhùi Vương – tiếng dân tộc Dao), đầu đội mũ bình thiên, mắt mở to, sống mũi thẳng, miệng tươi cười, mặt đỏ, mặc áo hoàng bào màu vàng, hai tay để trong lòng bụng đỡ gương thần soi thế gian. Tượng trong tư thế ngồi trên ngai vàng, cao 1m.
Hồ sơ di tích của ngôi đền nêu rõ: Tượng Ngọc Hoàng (Nhùi Vương – tiếng dân tộc Dao), đầu đội mũ bình thiên, mắt mở to, sống mũi thẳng, miệng tươi cười, mặt đỏ, mặc áo hoàng bào màu vàng, hai tay để trong lòng bụng đỡ gương thần soi thế gian. Tượng trong tư thế ngồi trên ngai vàng, cao 1m.
Bức tượng Diêm Vương, đầu đội mũ, lông mày rậm, mắt mở to, sống mũi thẳng, khuôn mặt hồng, áo màu đỏ, xanh và đen, tay phải để úp trên đầu gối, tay trái để ngửa trên đầu gối. Tượng trong tư thế ngồi, cao 95cm.
Bức tượng Diêm Vương, đầu đội mũ, lông mày rậm, mắt mở to, sống mũi thẳng, khuôn mặt hồng, áo màu đỏ, xanh và đen, tay phải để úp trên đầu gối, tay trái để ngửa trên đầu gối. Tượng trong tư thế ngồi, cao 95cm.
Tượng Ngọc Nữ (đứng bên phải cạnh Ngọc Hoàng), tóc búi tó hai bên, mắt mở to, miệng tươi cười, mặc áo màu xanh, 2 tay dâng tấu sớ trước ngực. Tượng trong tư thế đứng, cao 30cm. Tượng Kim Đồng (đứng bên trái cạnh Diêm Vương), mắt mở to, miệng tươi cười, sống mũi thẳng, mặc áo màu đỏ, xanh, hai tay dâng tấu sớ trước ngực. Tượng trong tư thế đứng, cao 30cm.
Tượng Ngọc Nữ (đứng bên phải cạnh Ngọc Hoàng), tóc búi tó hai bên, mắt mở to, miệng tươi cười, mặc áo màu xanh, 2 tay dâng tấu sớ trước ngực. Tượng trong tư thế đứng, cao 30cm. Tượng Kim Đồng (đứng bên trái cạnh Diêm Vương), mắt mở to, miệng tươi cười, sống mũi thẳng, mặc áo màu đỏ, xanh, hai tay dâng tấu sớ trước ngực. Tượng trong tư thế đứng, cao 30cm.
Tượng Quan Thế Âm, đầu đội bảo quan, mặt trái soan, mắt mở to, sống mũi thẳng, miệng hé mở, tay phải đặt trên đầu gối, tay trái cầm lọ cam lồ trước bụng, chân trái khoanh tròn, chân phải để chống. Tượng cao 70cm, toạ trên ban thờ (cao 30cm, dài 70cm, rộng 55cm), phía trước của ban thờ được gắn ngói mũi hài tạo thành cánh sen màu đỏ. Phần phía dưới bệ thờ có tượng Thiện Tài Đồng Tử, cắt tóc ngắn, mắt mở to, sống mũi thẳng, miệng tươi cười, hai tay chắp trước ngực. Tượng trong tư thế đứng, cao 35cm và tượng Thiện Tài Long Nữ, tóc để dài chấm vai, mắt mở to, sống mũi thẳng, miệng hé mở, hai tay chắp trước bụng, mặc áo màu xanh, quần đỏ. Tượng trong tư thế đứng, cao 40cm.
Tượng Quan Thế Âm, đầu đội bảo quan, mặt trái soan, mắt mở to, sống mũi thẳng, miệng hé mở, tay phải đặt trên đầu gối, tay trái cầm lọ cam lồ trước bụng, chân trái khoanh tròn, chân phải để chống. Tượng cao 70cm, toạ trên ban thờ (cao 30cm, dài 70cm, rộng 55cm), phía trước của ban thờ được gắn ngói mũi hài tạo thành cánh sen màu đỏ. Phần phía dưới bệ thờ có tượng Thiện Tài Đồng Tử, cắt tóc ngắn, mắt mở to, sống mũi thẳng, miệng tươi cười, hai tay chắp trước ngực. Tượng trong tư thế đứng, cao 35cm và tượng Thiện Tài Long Nữ, tóc để dài chấm vai, mắt mở to, sống mũi thẳng, miệng hé mở, hai tay chắp trước bụng, mặc áo màu xanh, quần đỏ. Tượng trong tư thế đứng, cao 40cm.
Tượng thần Sấm Sét (Lôi Thần), có khuôn mặt đen dữ tợn, đầu đội mũ, mắt mở trắng, mũi to, miệng như đang quát tháo, mặc quần áo xanh, cổ áo và đai lưng màu đỏ, tay phải cầm 1 cây huyền trượng giơ ngang vai, tay trái cầm 1 lệnh bài từa tựa thánh giá ngang bụng. Tượng trong tư thế cưỡi mây, cao 81cm. Hai tượng hầu cận Lôi Thần đứng 2 bên cao 65cm. Tượng bên trái đầu đội mũ, mắt mở to, miệng hé mở, mặc quần áo xanh, cổ áo và viền ống tay màu vàng đỏ, tay phải cầm cây truỳ, tay trái đặt ngang bụng; tượng bên phải đầu đội mũ, mắt mở to, mặt trái xoan, sống mãi thẳng, mặc áo đỏ, cổ áo viên xanh, quần màu đen đỏ, 2 tay chắp trước ngực.
Tượng thần Sấm Sét (Lôi Thần), có khuôn mặt đen dữ tợn, đầu đội mũ, mắt mở trắng, mũi to, miệng như đang quát tháo, mặc quần áo xanh, cổ áo và đai lưng màu đỏ, tay phải cầm 1 cây huyền trượng giơ ngang vai, tay trái cầm 1 lệnh bài từa tựa thánh giá ngang bụng. Tượng trong tư thế cưỡi mây, cao 81cm. Hai tượng hầu cận Lôi Thần đứng 2 bên cao 65cm. Tượng bên trái đầu đội mũ, mắt mở to, miệng hé mở, mặc quần áo xanh, cổ áo và viền ống tay màu vàng đỏ, tay phải cầm cây truỳ, tay trái đặt ngang bụng; tượng bên phải đầu đội mũ, mắt mở to, mặt trái xoan, sống mãi thẳng, mặc áo đỏ, cổ áo viên xanh, quần màu đen đỏ, 2 tay chắp trước ngực.
Phía ngoài của ban thờ Lôi thần là tượng thần Thổ Địa và ông Đặng Minh Đông. Trong đó, tượng thần Thổ Địa toạ trên bệ, đầu đội mũ, mắt nhìn xuống, miệng tươi cười, mặc áo màu xanh, cổ áo và ống tay áo được viền màu vàng, xanh, đen, quần màu vàng, tay trái đặt úp trên gối, tay phải cầm đính bạc để ngửa trên gối.
Phía ngoài của ban thờ Lôi thần là tượng thần Thổ Địa và ông Đặng Minh Đông. Trong đó, tượng thần Thổ Địa toạ trên bệ, đầu đội mũ, mắt nhìn xuống, miệng tươi cười, mặc áo màu xanh, cổ áo và ống tay áo được viền màu vàng, xanh, đen, quần màu vàng, tay trái đặt úp trên gối, tay phải cầm đính bạc để ngửa trên gối.
Đối diện với ban thờ Thổ Địa, ông Đặng Minh Đông là ban thờ Quan Âm và Mẫu. Phía ngoài là tượng Quan Âm ngồi trên lưng hổ, đội bảo quan, mắt mở to, mặt trái xoan, tai vểnh về phía trước, sống mũi thẳng, tay trái để áp vào lòng bụng, tay phải đặt úp lên gối phải, mặc thiên y màu xanh, đỏ, vàng, diên mạo rất đoan nghiêm. Toạ bên cạnh tượng Quán Âm là tượng Mẫu trong tư thế ngồi, mắt hơi nhìn xuống, tai to hơi vểnh về phía trước, ngực để trần, áo và quần màu xanh, 2 tay bế đứa trẻ đang cho bú, có một đứa trẻ ôm chân phải.
Đối diện với ban thờ Thổ Địa, ông Đặng Minh Đông là ban thờ Quan Âm và Mẫu. Phía ngoài là tượng Quan Âm ngồi trên lưng hổ, đội bảo quan, mắt mở to, mặt trái xoan, tai vểnh về phía trước, sống mũi thẳng, tay trái để áp vào lòng bụng, tay phải đặt úp lên gối phải, mặc thiên y màu xanh, đỏ, vàng, diên mạo rất đoan nghiêm. Toạ bên cạnh tượng Quán Âm là tượng Mẫu trong tư thế ngồi, mắt hơi nhìn xuống, tai to hơi vểnh về phía trước, ngực để trần, áo và quần màu xanh, 2 tay bế đứa trẻ đang cho bú, có một đứa trẻ ôm chân phải.
Cộng đồng người Dao ở khu vực Bản Luốc, huyện Hoàng Su Phì luôn coi ông Đặng Minh Đông là vị thần - có vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh của họ để bảo vệ mùa màng và cuộc sống yên lành của dân bản trong vùng, tương tự như Thành Hoàng làng ở vùng đồng bằng Bắc bộ. Hàng năm đến ngày 15 tháng 7 âm lịch, nhân dân các thôn thuộc xã Bản Luốc mang lễ vật đến cúng tại đền. Mỗi hộ gia đình đại diện chủ hộ đến lễ, khi đi mang theo 1 con gà hoặc 1 miếng thịt lợn, 1 chai rượu, 1 nắm cơm, vàng hương. Lễ cúng kết thúc, họ tổ chức ăn uống ngay tại đền. Đây cũng là hoạt động mang đậm ý nghĩa nhân văn của cộng đồng người dân tộc Dao xã Bản Luốc huyện Hoàng Su Phì.
Cộng đồng người Dao ở khu vực Bản Luốc, huyện Hoàng Su Phì luôn coi ông Đặng Minh Đông là vị thần - có vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh của họ để bảo vệ mùa màng và cuộc sống yên lành của dân bản trong vùng, tương tự như Thành Hoàng làng ở vùng đồng bằng Bắc bộ. Hàng năm đến ngày 15 tháng 7 âm lịch, nhân dân các thôn thuộc xã Bản Luốc mang lễ vật đến cúng tại đền. Mỗi hộ gia đình đại diện chủ hộ đến lễ, khi đi mang theo 1 con gà hoặc 1 miếng thịt lợn, 1 chai rượu, 1 nắm cơm, vàng hương. Lễ cúng kết thúc, họ tổ chức ăn uống ngay tại đền. Đây cũng là hoạt động mang đậm ý nghĩa nhân văn của cộng đồng người dân tộc Dao xã Bản Luốc huyện Hoàng Su Phì.
Năm 2013 đền Suối Thầu xã Bản Luốc đã được tỉnh Hà Giang công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh theo quyết định số 1198/QĐ - UBND ngày 20/6/2013 của UBND tỉnh Hà Giang.
Năm 2013 đền Suối Thầu xã Bản Luốc đã được tỉnh Hà Giang công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh theo quyết định số 1198/QĐ - UBND ngày 20/6/2013 của UBND tỉnh Hà Giang.
Phòng Văn hóa thông tin huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang đánh giá: Đền thờ Suối Thầu có hơn mười tượng thờ các vị thần và thành hoàng, trong đó có nhiều tượng rất ấn tượng mang giá trị khảo cứu văn hóa lịch sử.
Phòng Văn hóa thông tin huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang đánh giá: Đền thờ Suối Thầu có hơn mười tượng thờ các vị thần và thành hoàng, trong đó có nhiều tượng rất ấn tượng mang giá trị khảo cứu văn hóa lịch sử.
Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin nổi bật trang chủ
Lực lượng "đặc biệt" ở Gia Lai phát huy vai trò trong tuyên truyền ngày hội toàn dân

Lực lượng "đặc biệt" ở Gia Lai phát huy vai trò trong tuyên truyền ngày hội toàn dân

Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đang đến gần. Những ngày này, đội ngũ Người có uy tín- lực lượng đặc biệt của tỉnh Gia Lai đang tích cực phát huy vai trò trong tuyên truyền nâng cao nhận thức của cử tri, tạo nền tảng đồng thuận để ngày bầu cử thực sự trở thành ngày hội toàn dân.
Tết trên miền di sản

Tết trên miền di sản

Sắc màu 54 - T.Nhân - H.Trường - 22:22, 03/03/2026
Diễn ra từ ngày 2 - 4/3, tại khu phố cổ Hội An (Đà Nẵng), Lễ hội Nguyên tiêu - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của đô thị cổ trong dịp đầu năm mới.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Tập trung tháo gỡ

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Tập trung tháo gỡ "điểm nghẽn", khơi thông nguồn lực phát triển đất nước

Thời sự - PV - 18:31, 03/03/2026
Ngày 3/3, đồng chí Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội cùng 4 ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI, nhiệm kỳ 2026-2031, đơn vị bầu cử số 12 đã tiếp xúc cử tri các xã: An Nhơn Tây, Thái Mỹ, Nhuận Đức, Tân An Hội, Củ Chi và Sư đoàn 9 với hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Từ năm 2028, mức sống tối thiểu của người lao động được công bố hằng năm

Từ năm 2028, mức sống tối thiểu của người lao động được công bố hằng năm

Văn bản chính sách mới - Minh Thu - 17:37, 03/03/2026
Theo Quyết định số 380/QĐ-TTg ngày 3/3/2026 do Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc ký phê duyệt đề án Xây dựng và công bố mức sống tối thiểu hằng năm làm căn cứ xác định các chuẩn chính sách xã hội (Đề án), từ năm 2028, mức sống tối thiểu của người lao động sẽ được công bố hằng năm.
Mở

Mở "Chiến dịch 500 ngày đêm" tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Tin tức - Minh Thu - 17:32, 03/03/2026
Đó là thông tin được Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo quốc gia) cho biết tại Hội nghị triển khai công tác năm 2026.
Đà Nẵng quyết tâm hoàn thành 6 trường nội trú liên cấp trước 20/8

Đà Nẵng quyết tâm hoàn thành 6 trường nội trú liên cấp trước 20/8

Giáo dục - T.Nhân - H.Trường - 17:15, 03/03/2026
Ngày 3/3, lãnh đạo UBND TP. Đà Nẵng chủ trì buổi làm việc nghe báo cáo tiến độ thi công các trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tiểu học - trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền trên địa bàn thành phố.
Ứng cử viên ĐBQH khóa XVI Hoàng Văn Tuyên: Hiến kế để Hải Phòng bứt phá thành trung tâm Logistics và Đô thị biển hiện đại

Ứng cử viên ĐBQH khóa XVI Hoàng Văn Tuyên: Hiến kế để Hải Phòng bứt phá thành trung tâm Logistics và Đô thị biển hiện đại

Với 29 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hoạch định chính sách, ông Hoàng Văn Tuyên, Vụ trưởng Vụ Chính sách, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cam kết sẽ dành tâm huyết để hoàn thiện hành lang pháp lý, giúp Hải Phòng phát huy tối đa lợi thế cửa ngõ quốc tế và trở thành trung tâm năng lượng sạch tiêu biểu của khu vực.
Ông Nguyễn Thanh Bình được giới thiệu bầu làm Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình

Ông Nguyễn Thanh Bình được giới thiệu bầu làm Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình

Thời sự - Quỳnh Trâm - 17:12, 03/03/2026
Ngày 3/3, Tỉnh ủy Ninh Bình tổ chức hội nghị triển khai các quyết định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác cán bộ. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Lê Minh Hưng dự và trao các quyết định.
Một vụ khoai làm thay đổi tư duy canh tác của nông dân xã vùng cao Quảng Ninh

Một vụ khoai làm thay đổi tư duy canh tác của nông dân xã vùng cao Quảng Ninh

Kinh tế - Mỹ Dung - 16:06, 03/03/2026
Từ những thửa ruộng vụ Đông manh mún, hiệu quả thấp, chỉ sau một vụ trồng khoai tây Atlantic, nông dân xã vùng cao Quảng Đức, tỉnh Quảng Ninh, đã ghi nhận thu nhập cao hơn. Tín hiệu vui này đã tác động đến tư duy canh tác của người dân trong xã về cây trồng mới, gắn với nhu cầu thị trường và liên kết tiêu thụ ổn định.
Rau đồ - Chinh phục thực khách bằng vị ngọt nguyên sơ của núi rừng

Rau đồ - Chinh phục thực khách bằng vị ngọt nguyên sơ của núi rừng

Ẩm thực - Việt Hà - 15:45, 03/03/2026
Không cầu kỳ gia vị, không nhiều dầu mỡ, rau đồ của đồng bào Mường chinh phục thực khách bằng chính vị ngọt nguyên sơ của núi rừng. Từ cách chọn rau theo mùa đến phương thức hấp bằng chõ gỗ truyền thống, món ăn giản dị ấy đang trở thành điểm nhấn độc đáo trong hành trình quảng bá ẩm thực vùng cao.
Hội tụ sắc màu văn hóa ở Lễ hội dân gian Việt Bắc trên Tam Giang

Hội tụ sắc màu văn hóa ở Lễ hội dân gian Việt Bắc trên Tam Giang

Bản sắc và hội nhập - Lê Hường - 15:34, 03/03/2026
Trải qua 15 lần tổ chức, Lễ hội văn hóa dân gian Việt Bắc xã Tam Giang, tỉnh Đắk Lắk đã trở thành sự kiện thường niên được mong đợi của Nhân dân, của đồng bào các dân tộc phía Bắc trên cao nguyên đất đỏ vào mỗi độ Rằm tháng Giêng.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm, làm việc với Sư đoàn 9

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm, làm việc với Sư đoàn 9

Thời sự - PV - 15:25, 03/03/2026
Sáng 3/3, tại TP. Hồ Chí Minh, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã thăm, làm việc với Sư đoàn 9, Quân đoàn 34.