Trồng bông, dệt vải - nét đẹp văn hóa của đồng bào La Chí

Vũ Mừng - 15:58, 22/04/2025

Bao đời nay, nghề trồng bông, dệt vải đã trở thành nét đẹp trong đời sống của người La Chí, xã Bản Phùng, tỉnh Hà Giang. Từ những dụng cụ thô sơ, thông qua đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ La Chí đã tạo ra những sản phẩm dệt với hoa văn phong phú, chứa đựng nhiều giá trị văn hóa truyền thống.

Xã Bản Phùng nằm cách huyện lỵ Hoàng Su Phì của tỉnh Hà Giang gần 30km. Đây là địa bàn sinh sống lâu đời của đồng bào dân tộc La Chí. Hiện nay toàn xã có hơn 500 hộ với gần 3.000 nhân khẩu trong đó đồng bào dân tộc La Chí chiếm trên 98% dân số. Xã Bản Phùng không chỉ đẹp bởi thiên nhiên hùng vĩ, những thửa ruộng bậc thang trải dài quanh sườn núi, những ngôi nhà sàn nằm xen lẫn ruộng bậc thang mà còn hấp dẫn du khách bởi những nét văn hóa truyền thống độc đáo được cộng đồng ở đây bảo tồn, gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Người La Chí là một trong những dân tộc có truyền thống tự làm trang phục từ khâu trồng bông, dệt vải cho đến may, thêu. Trang phục của người La Chí giản dị, nhưng mang bên trong đó cả một kho tàng văn hóa, tri thức dân gian. — Người La Chí là một trong những dân tộc có truyền thống tự làm trang phục từ khâu trồng bông, dệt vải cho đến may, thêu. Trang phục của người La Chí giản dị, nhưng ẩn chứa nền văn hóa, tri thức dân gian

Từ tháng 1, tháng 2, người La Chí đã trồng bông, đến tháng 8, tháng 9 thì bắt đầu vào mùa bật bông dệt vải. Bông khi thu hái vẫn còn chứa hạt, sau khi tách hạt sẽ được bật cho tơi ra, rồi cuộn lại thành từng thỏi nhỏ. — Từ tháng 1, tháng 2, người La Chí đã trồng bông, đến tháng 8, tháng 9 thì bắt đầu vào mùa bật bông dệt vải. Bông khi thu hái vẫn còn chứa hạt, sau khi tách hạt sẽ được bật cho tơi ra, rồi cuộn lại thành từng thỏi nhỏ

Công đoạn kéo sợi là khó nhất và đòi hỏi sự khéo léo, mềm mại của người phụ nữ. Phải dùng xa kéo thật đều và uyển chuyển để làm sao sợi chỉ dài, không đứt đoạn, đều nhau, sau đó cuộn thành từng cuộn sợi, đem đi luộc, phơi rồi mới dệt thành vải. Xa kéo sợi gồm guồng se sợi và quay tơ. — Công đoạn kéo sợi là khó nhất và đòi hỏi sự khéo léo, mềm mại của người phụ nữ. Phải dùng xa kéo thật đều và uyển chuyển để làm sao sợi chỉ dài, không đứt đoạn, đều nhau, sau đó cuộn thành từng cuộn sợi, đem đi luộc, phơi rồi mới dệt thành vải. Xa kéo sợi gồm guồng se sợi và quay tơ

Sợi sau khi se xong quấn thành những guồng nhỏ. — Sợi sau khi se xong quấn thành những guồng nhỏ

Từ những sợi chỉ mỏng manh, người phụ nữ tiếp tục dệt để có được một tấm vải thô ưng ý. Khi dệt vải, chân và tay phải phối hợp nhịp nhàng để không bị rối sợi. — Từ những sợi chỉ mỏng manh, người phụ nữ tiếp tục dệt để có được một tấm vải thô ưng ý. Khi dệt vải, chân và tay phải phối hợp nhịp nhàng để không bị rối sợi

Công đoạn dệt vải chiếm rất nhiều thời gian và đòi hỏi sự khéo léo cao. Những người thạo nghề có thể dệt được khoảng 7 - 8 mét vải mỗi ngày. Hiện nay, vải chưa nhuộm chàm có giá khoảng 80 nghìn đồng/mét, còn loại đã nhuộm chàm được bán với giá 120 nghìn đồng/mét. — Công đoạn dệt vải chiếm rất nhiều thời gian và đòi hỏi sự khéo léo cao. Những người thạo nghề có thể dệt được khoảng 7 - 8 mét vải mỗi ngày. Hiện nay, vải chưa nhuộm chàm có giá khoảng 80 nghìn đồng/mét, còn loại đã nhuộm chàm được bán với giá 120 nghìn đồng/mét

Trang phục người La Chí màu chàm là màu chủ đạo. Để vải lên đúng màu, người phụ nữ phải nhuộm rồi phơi khô ít nhất 5 lần. Người La Chí quan niệm, trang phục làm từ vải bông tự dệt và tự nhuộm màu chàm mới cho thấy được vẻ đẹp và sự khéo léo của người phụ nữ La Chí. — Trang phục người La Chí màu chàm là màu chủ đạo. Để vải lên đúng màu, người phụ nữ phải nhuộm rồi phơi khô ít nhất 5 lần. Người La Chí quan niệm, trang phục làm từ vải bông tự dệt và tự nhuộm màu chàm mới cho thấy được vẻ đẹp và sự khéo léo của người phụ nữ La Chí

Phụ nữ La Chí mặc áo dài tứ thân xẻ giữa, trên yếm và cổ áo được thêu hoa văn tạo nên sự mềm mại trong trang phục của phái nữ, có dây thắt lưng, yếm, đội khăn dài, váy, quấn xà cạp. Họ làm đẹp bằng những trang sức nhỏ như hoa tai, vòng tay và ưa dùng khăn đội đầu dài gần 3 mét. — Phụ nữ La Chí mặc áo dài tứ thân xẻ giữa, trên yếm và cổ áo được thêu hoa văn tạo nên sự mềm mại trong trang phục của phái nữ, có dây thắt lưng, yếm, đội khăn dài, váy, quấn xà cạp. Họ làm đẹp bằng những trang sức nhỏ như hoa tai, vòng tay và ưa dùng khăn đội đầu dài gần 3 mét

Trên các sản phẩm dệt của người La Chí có rất nhiều mẫu hoa văn đẹp, thể hiện sự sáng tạo, tinh tế trên từng đường kim, mũi chỉ, phổ biến nhất là hoa văn thêu chỉ và hoa văn ghép vải. Các mẫu hoa văn hình tam giác, hình chấm tròn, hình quả trám kết hợp với các đường viền. — Trên các sản phẩm dệt của người La Chí có rất nhiều mẫu hoa văn đẹp, thể hiện sự sáng tạo, tinh tế trên từng đường kim, mũi chỉ, phổ biến nhất là hoa văn thêu chỉ và hoa văn ghép vải. Các mẫu hoa văn hình tam giác, hình chấm tròn, hình quả trám kết hợp với các đường viền

Chị Vương Thị Lan - Phó Chủ tịch Hội phụ nữ xã Bản Phùng cho biết để giữ gìn nét văn hóa của dân tộc mình những năm gần đây Hội liên hiệp phụ nữ xã đã phối hợp với các đơn vị trường học mở lớp dệt thổ cẩm dân tộc cho các em học sinh vào các buổi sinh hoạt ngoại khóa trong tuần, khuyến khích hội viên truyền nghề dệt vải, thêu, cắt, may trang phục cho thế hệ trẻ, hướng tới đưa các sản phẩm thêu may, trang phục truyền thống trở thành hàng hóa, hình thành Câu lạc bộ nghề dệt thổ cẩm... Việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần, khích lệ người dân thi đua phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, phát triển du lịch, mở ra những cơ hội phát triển mới cho địa phương. — Chị Vương Thị Lan, Phó Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Bản Phùng cho biết: Để giữ gìn nét văn hóa của dân tộc mình, những năm gần đây, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã đã phối hợp với các đơn vị trường học mở lớp dệt thổ cẩm dân tộc cho các em học sinh vào các buổi sinh hoạt ngoại khóa trong tuần, khuyến khích hội viên truyền nghề dệt vải, thêu, cắt, may trang phục cho thế hệ trẻ, hướng tới đưa các sản phẩm thêu may, trang phục truyền thống trở thành hàng hóa, hình thành Câu lạc bộ nghề dệt thổ cẩm... Việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần, khích lệ người dân thi đua phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, phát triển du lịch, mở ra những cơ hội phát triển mới cho địa phương

Hồ Thầu yên ả ...

La Chí Bản Phùng Hà Giang Hoàng Su Phì

Ý kiến độc giả

Gửi ý kiến độc giả

Họ và tên

Địa chỉ email

Nội dung

Mã bảo mật

Nhập lại Gửi bình luận

“Trái tim làng hoa Sa Đéc” rực rỡ trước thềm hội lớn

Nhắc đến Sa Đéc (Đồng Tháp) là nhắc đến làng hoa trăm tuổi vùng trồng hoa kiểng lớn nhất đồng bằng sông Cửu Long. Những ngày này, không khí chuẩn bị cho Festival hoa - kiểng Sa Đéc lần thứ II - năm 2025 lan tỏa khắp các nhà vườn làng hoa. Trong đó, nổi bật là "Trái tim làng hoa Sa Đéc" với lá cờ đỏ sao vàng được tạo nên từ 1.500 giỏ hoa rực rỡ.

Các nhà thờ rực rỡ mừng đón Giáng sinh

Tái hiện Lễ ăn hỏi của đồng bào Gia Rai trên cao nguyên Gia Lai

Trải nghiệm bản sắc dân tộc Mảng qua Lễ hội Tết cổ truyền “Tết cầu mùa”

Sắp diễn ra Festival Khèn Mông và Lễ hội Hoa Tớ Dày chào Xuân 2026

Chương trình Mục tiêu quốc gia: Tạo sinh kế cho đồng bào Khmer vùng Bảy Núi

Những năm qua, vùng Bảy Núi của tỉnh An Giang đang đổi thay từng ngày, những con đường men theo chân núi đã được đầu tư sửa chữa và làm mới, nhà gạch kiên cố dần thay thế những căn nhà lá đơn sơ, bà con dân tộc Khmer nơi đây ngày càng ấm no. Những thay đổi đó là một quá trình bền bỉ triển khai thực hiện các chương trình, chính sách dân tộc, đặc biệt là Chương trình MTQG 1719.

6 chính sách y tế quan trọng có hiệu lực từ năm 2026

Vẻ đẹp hoang sơ dưới chân núi Am Thông

“Điểm tựa” của đồng bào Gié Triêng ở vùng cao Đà Nẵng

Du lịch Việt Nam khởi động năm 2026 sôi động, hướng tới mục tiêu đón 175 triệu lượt khách

Kinh tế - Hoàng Quý - 2 giờ trước

Ngay trong những ngày đầu năm 2026, ngành Du lịch Việt Nam đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, khi lượng khách tăng mạnh tại hàng loạt điểm đến trọng điểm trên cả nước. Kết quả khả quan trong dịp Tết Dương lịch không chỉ phản ánh sức phục hồi vững chắc của thị trường, mà còn tạo đà quan trọng để toàn ngành hướng tới mục tiêu đón khoảng 175 triệu lượt khách trong năm nay.

Giữ hồn cho những làn điệu hát nhà tơ trong đời sống bằng dữ liệu số

Sắc màu 54 - Mỹ Dung - 3 giờ trước

Không gian lễ hội thu hẹp, lớp nghệ nhân ngày càng cao tuổi khiến loại hình diễn xướng dân gian hát nhà tơ gắn với cư dân ven biển tỉnh Quảng Ninh đang đứng trước nguy cơ mai một. Trong bối cảnh đó, số hóa dữ liệu đang được xem là hướng đi căn cơ để giữ di sản không chỉ trong ký ức.

Thể thao người khuyết tật Việt Nam tham gia 11/19 môn tại ASEAN Para Games 13

Thể thao - Giải trí - Hoàng Minh - 4 giờ trước

ASEAN Para Games 13 là sự kiện thể thao lớn nhất khu vực dành cho vận động viên người khuyết tật, sẽ diễn ra từ 15 đến 27/1/2026, tại Nakhon Ratchasima (Thái Lan). Tại kỳ đại hội lần này, Đoàn Thể thao người khuyết tật Việt Nam tham gia tranh tài ở 11/19 môn thi đấu, thể hiện quyết tâm, khát vọng vươn lên và hình ảnh một Việt Nam nhân văn, giàu nghị lực trên đấu trường khu vực.

Dồn sức làm "mái ấm" đón Tết cho đồng bào nơi rẻo cao Tây Trà

Xã hội - Thành Nhân - 4 giờ trước

Những ngày này, về rẻo cao Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi, các cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tham gia “Chiến dịch Quang Trung” đang khẩn trương đồng lòng, hợp sức đẩy nhanh tiến độ thi công với quyết tâm bàn giao “mái ấm” cho bà con trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Quảng Ninh đón hơn 657.000 lượt khách dịp Tết Dương lịch 2026

Trang địa phương - Mỹ Dung - 21:08, 04/01/2026

Trong 5 ngày (từ 31/12/2025 đến 4/1/2026), du lịch Quảng Ninh ghi nhận sức tăng trưởng tích cực với tổng lượng khách ước đạt 657.000 lượt, trong đó có 70.500 lượt khách quốc tế; tổng thu du lịch ước đạt 1.620 tỷ đồng.

Kon Chênh - Thức giấc từ du lịch cộng đồng

Kon Chênh - ngôi làng hoang sơ giữa đại ngàn Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi, là nơi định cư của hơn 110 hộ dân, với hơn 360 nhân khẩu là đồng bào Xơ Đăng - nhánh Mơ Nâm. Với cảnh sắc thiên nhiên hùng vỹ, văn hóa độc đáo, năm 2022, một số hộ trong làng như A Nấc, Y Tuấn đã tiên phong đầu tư làm du lịch cộng đồng.

Những người lính gieo mầm xanh, xây dựng vùng biên giới vững mạnh

Cầu nối ý Đảng - lòng dân dưới chân Hoàng Liên

Bình Gia: Khởi sắc nhờ nguồn lực từ Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững

Giữ lại mùa Xuân trên rẻo cao Mù Cang Chải

Tổ Biên phòng Rào Tre với sự đổi thay của đồng bào Chứt

Phóng sự - Phạm Tiến - 15:01, 04/01/2026

Anh Tiệp kể: “Rào Tre bây giờ khác rồi”. Tin vui đầu tiên được Thiếu tá Đoàn Văn Tiệp chia sẻ là tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở Rào Tre nay đã không còn.

Giảm nghèo bền vững trong không gian phát triển mới

Dân tộc - Tôn giáo - Vũ Mừng - 14:53, 04/01/2026

Sau hợp nhất đơn vị hành chính và triển khai chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Tuyên Quang đứng trước những thời cơ và thách thức đan xen trong công tác giảm nghèo. Trong bối cảnh địa bàn mở rộng, dân số tăng và điều kiện phát triển không đồng đều, việc tổ chức thực hiện các chính sách giảm nghèo bền vững đòi hỏi cách làm linh hoạt và phù hợp với thực tiễn từng vùng, từng địa bàn.

Pù Luông - Điểm đến hấp dẫn trong kỳ nghỉ Tết Dương lịch

Sắc màu 54 - Quỳnh Trâm - 14:51, 04/01/2026

Trong những ngày nghỉ Tết Dương lịch, Khu du lịch sinh thái cộng đồng Pù Luông (Thanh Hóa) trở thành điểm đến hấp dẫn của đông đảo du khách trong nước và quốc tế.

Bước chuyển mình của nông sản trong kỷ nguyên số

Kinh tế - Tào Đạt - 20:59, 03/01/2026

Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, nông sản Tây Nam Bộ nay không còn bó hẹp trong những chuyến ghe xuôi ngược mà đã đặt chân lên sàn thương mại điện tử để mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm. Hành trình “lên sàn” không chỉ giúp nông sản vượt rào cản địa lý, mà còn là bước chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy, mở ra hướng phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Giữ gìn bản sắc văn hóa từ việc dạy tiếng Ê Đê trong trường học

Giáo dục - Hoàng Thùy - 13:56, 03/01/2026

Khi nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc kiên trì dạy tiếng Ê Đê tại các trường tiểu học ở xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng đã góp phần không nhỏ vào công tác bảo tồn ngôn ngữ và văn hóa dân tộc. Không chỉ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận chương trình học, các tiết học tiếng Ê Đê còn nuôi dưỡng niềm tự hào, ý thức giữ gìn tiếng mẹ đẻ cho thế hệ trẻ Ê Đê.

Xem thêm