Người phụ nữ Ê Đê đưa khách du lịch về buôn làng
Bằng tình yêu sâu nặng với văn hóa dân tộc, nhiều Người có uy tín là nữ tại tỉnh Đắk Lắk không chỉ gìn giữ nếp nhà, bếp lửa, mà còn góp phần bảo tồn bản sắc, truyền tình yêu văn hóa cho thế hệ trẻ và mở ra hướng sinh kế mới từ du lịch cộng đồng.
Giúp người trẻ biết yêu văn hóa dân tộc mình
Nhắc đến buôn Tơng Jú, phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk, nhiều người nhớ ngay đến bà H’Yam Bkrông, người phụ nữ Ê Đê đã có nhiều năm gắn bó với nghề dệt thổ cẩm truyền thống.
Dưới mái nhà dài đậm sắc màu văn hóa truyền thống, giữa tiếng thoi đưa đều đặn, bà H’Yam Bkrông chia sẻ: “Mỗi tấm thổ cẩm không đơn thuần là một sản phẩm thủ công mà còn chứa đựng ký ức và hồn cốt của dân tộc mình”.
Theo bà H’Yam, trước đây, trong nhiều dịp lễ hội của buôn, bà con phải đi thuê trang phục truyền thống ở nơi khác. Từ thực tế đó, bà nghĩ rằng nếu người dân trong buôn có thể tự dệt, tự chuẩn bị trang phục thì vừa thuận tiện, vừa góp phần giữ gìn nghề truyền thống.
Từ đó, bà H’Yam Bkrông bắt đầu đi vận động chị em trong buôn quay lại với nghề dệt. Những ngày đầu không ít khó khăn, có người nản chí, muốn bỏ cuộc, nhưng bà vẫn kiên trì động viên từng người bám nghề.
Năm 2003, Hợp tác xã (HTX) Dệt thổ cẩm Tơng Bông được thành lập với 30 thành viên. Đến nay, HTX đã có 45 thành viên, đồng thời tạo việc làm thời vụ cho hàng trăm phụ nữ tại địa phương.
“Điều làm tôi vui nhất là lớp trẻ trong buôn đã bắt đầu quay lại với văn hóa truyền thống. Các bạn trẻ biết mặc trang phục dân tộc, biết trân trọng và yêu văn hóa của mình”, bà H’Yam Bkrông nói.
Cũng đau đáu với văn hóa dân tộc như bà H’Yam, tại buôn Kuôp, xã Ea Na, bà H’Phong Niê, sinh năm 1958, nhiều năm qua miệt mài vận động bà con giữ gìn bản sắc dân tộc.
Bà H’Phong Niê tích cực vận động người dân khôi phục nghề dệt thổ cẩm, ủ rượu cần, chế biến các món ăn truyền thống và truyền dạy cồng chiêng cho thế hệ trẻ.
Nhờ sự chung sức của cộng đồng, buôn Kuôp đến nay vẫn lưu giữ được nhiều giá trị văn hóa đặc sắc như cồng chiêng, dân ca, múa xoang, nghề đan lát, chế tác nhạc cụ cùng gần 50 ngôi nhà dài truyền thống của đồng bào Ê Đê và Mnông.
Mở đường làm du lịch
Không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ nghề truyền thống, những phụ nữ là Người có uy tín trong buôn làng còn tiên phong đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển du lịch cộng đồng.
Nhiều năm trước, chứng kiến những ngôi nhà dài truyền thống tại buôn Tơng Jú dần bị tháo dỡ để thay bằng nhà xây hiện đại, bà H’Yam Bkrông không khỏi xót xa. Bà lo rằng một ngày nào đó, những nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Ê Đê sẽ chỉ còn lại trong ký ức.
Từ trăn trở ấy, bà vận động người dân gìn giữ không gian văn hóa truyền thống, thành lập đội cồng chiêng, đội múa dân gian và tham gia phục dựng các lễ hội của dân tộc.
Sau đó, Homestay Hnoh Ea Kao được hình thành trên khu đất của gia đình bà, trở thành điểm trải nghiệm văn hóa Ê Đê được nhiều du khách lựa chọn.
Đến đây, du khách có thể xem người dân dệt thổ cẩm, thưởng thức tiếng cồng chiêng, uống rượu cần và trải nghiệm các món ăn mang đậm hương vị Tây Nguyên.
Điều đáng quý là bà H’Yam không làm du lịch cho riêng gia đình mình mà kết nối nhiều hộ dân trong buôn cùng tham gia. Người biết đánh cồng chiêng thì biểu diễn phục vụ du khách. Người biết ủ rượu cần thì giới thiệu sản phẩm. Phụ nữ trong buôn dệt thêm thổ cẩm, làm đồ lưu niệm để bán.
Từ sự tiên phong ấy, nhiều gia đình có thêm việc làm và thu nhập. Buôn Tơng Jú cũng được tỉnh Đắk Lắk lựa chọn là một trong những địa điểm phát triển mô hình du lịch cộng đồng kiểu mẫu..
Tại buôn Kuôp, bà H’Phong Niê cũng là một trong những người mạnh dạn mở hướng làm du lịch cho bà con. Tận dụng lợi thế buôn nằm gần tuyến du lịch thác Dray Nur, bà vận động người dân chỉnh trang nhà dài, khôi phục nghề ủ rượu cần và tổ chức các hoạt động trải nghiệm văn hóa phục vụ du khách.
Gia đình bà H’Phong Niê là một trong những hộ đầu tiên mở cửa đón khách, xây dựng thương hiệu rượu cần Ây Thi, phát triển dịch vụ homestay và tổ chức các hoạt động trải nghiệm văn hóa Ê Đê.
Từ vài hộ tham gia ban đầu, đến nay nhiều gia đình trong buôn Kuôp đã cùng làm Homestay, biểu diễn cồng chiêng, giới thiệu ẩm thực và hướng dẫn du khách tìm hiểu đời sống, sinh hoạt văn hóa truyền thống.
Tháng 3/2024, buôn Kuôp chính thức được công nhận là buôn du lịch cộng đồng của tỉnh Đắk Lắk. Từ đó, ngày càng có nhiều du khách tìm đến tham quan, trải nghiệm không gian văn hóa truyền thống tại buôn.
Trong sự đổi thay ấy có dấu ấn không nhỏ của bà H’Phong Niê, người phụ nữ luôn trăn trở với việc gìn giữ văn hóa và sự phát triển của buôn làng.
Hiện nay, tỉnh Đắk Lắk có 1.069 Người có uy tín trong đồng bào DTTS, trong đó có 68 phụ nữ. Dù đảm nhiệm những vai trò khác nhau, họ vẫn đang lặng thầm đóng góp cho cộng đồng bằng sự mềm mỏng, trách nhiệm và uy tín của mình.
Từ việc giữ nghề, truyền dạy văn hóa đến mở hướng làm du lịch cộng đồng, những người phụ nữ ấy đang góp phần tiếp thêm sức sống cho buôn làng, để các giá trị truyền thống không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực nâng cao đời sống người dân.
