Nơi những nếp nhà người Dao:Giữ biên cương từ niềm tin và trách nhiệm
Khi niềm tin vào chính quyền tiếp tục được củng cố, chính sách đầu tư, hỗ trợ tạo điều kiện cho người dân có sinh kế, gắn bó với quê hương, đồng bào Dao ý thức được trách nhiệm của mình, trở thành lực lượng quan trọng, góp phần bảo vệ từng cánh rừng, mốc giới, đường biên để bảo vệ bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.
LỜI TÒA SOẠN:
Ở nơi địa đầu Tổ quốc - Quảng Ninh, giữa núi rừng trùng điệp và những bản làng nép mình bên triền núi, cộng đồng người Dao đang là một phần không thể tách rời trong bức tranh phát triển của vùng đất biên cương. Từ những điều bình dị trong cuộc sống, người Dao lựa chọn đồng hành của cộng đồng các dân tộc trong phát triển và gìn giữ bình yên.
Tuyến bài "Nơi những nếp nhà người Dao" đi từ chiều sâu văn hóa đến nhịp sống kinh tế, từ những bản làng xa xôi đến tuyến biên giới Tổ quốc, nhằm khắc họa hình ảnh một cộng đồng đang vừa gìn giữ bản sắc, vừa chủ động hòa mình vào dòng chảy phát triển.
Niềm tin của ngươi dân bên những mốc giới, đường biên
Đối với người dân vùng biên, cột mốc không chỉ là dấu hiệu phân định lãnh thổ trên bản đồ, mà còn là biểu tượng của cuộc sống bình yên nơi bản làng.
Anh Tằng Dảu Tình, Người có uy tín thôn Đồng Văn (xã Hoành Mô), đã nhiều năm cùng cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tham gia tuần tra đường biên, kiểm tra cột mốc. Những con đường men theo sườn núi, băng qua khe suối, xuyên rừng già đã trở nên quen thuộc với anh.
Theo anh Tình, khi người dân hiểu rằng giữ biên giới cũng chính là giữ cuộc sống, giữ sinh kế và tương lai của con cháu mình thì việc bảo vệ đường biên, cột mốc không còn là nhiệm vụ của riêng lực lượng biên phòng mà trở thành trách nhiệm chung của cả cộng đồng.
Vì vậy, với anh Tình, mỗi chuyến tuần tra không đơn thuần là thực hiện một nhiệm vụ, mà còn là trách nhiệm của người con sinh ra và lớn lên nơi biên giới.
"Bà con ở đây luôn xác định rất rõ: biên giới yên thì thôn bản mới yên. Vì vậy, khi có hoạt động tuần tra hay tuyên truyền, mọi người đều sẵn sàng tham gia", anh Tình chia sẻ.
Những "cột mốc sống" nơi phên dậu Tổ quốc
Không chỉ riêng thôn Đồng Văn, tại các xã biên giới như Hoành Mô, Bình Liêu hay Hải Sơn, các tổ tự quản đường biên, cột mốc đã trở thành mô hình phát huy hiệu quả nhiều năm qua.
Như ở xã Hải Sơn với hơn 90% dân số là đồng bào DTTS, chủ yếu là người Dao và Sán Chỉ sinh sống, bà con nhận thức rõ, với đường biên dài hơn 34 km không chỉ là tuyến phòng thủ quốc gia, mà còn là không gian sinh tồn gắn bó với nhiều thế hệ người dân.
Do vậy, trong các tổ tự quản, bà con định kỳ phối hợp với lực lượng biên phòng tuần tra, kiểm tra mốc giới, phát hiện kịp thời những dấu hiệu bất thường trên tuyến biên giới.
Đặc biệt, sự am hiểu từng lối mòn, khe suối, cánh rừng của người dân đã trở thành lợi thế quan trọng trong quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.
Trao đổi với phóng viên báo VietNamNet, Đại tá Vũ Văn Hưng, Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh cho biết, khu vực biên giới của tỉnh hiện có 22 dân tộc cùng sinh sống với hơn 813.000 nhân khẩu; trong đó đồng bào Dao có trên 53.600 người, là một trong những cộng đồng DTTS đông nhất, phân bố ở nhiều địa bàn trọng yếu.
Theo Đại tá Vũ Văn Hưng, đồng bào Dao không chỉ là lực lượng cư dân trực tiếp bám đất, bám bản mà còn là những "cột mốc sống" góp phần xây dựng thế trận biên phòng toàn dân ngày càng vững chắc.
Những năm qua, đồng bào luôn phát huy truyền thống yêu nước, tích cực phối hợp với Bộ đội Biên phòng quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh trật tự và tham gia hiệu quả phong trào toàn dân bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.
"Nhiều già làng, trưởng bản, Người có uy tín trong đồng bào Dao đã trở thành cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền, lực lượng Bộ đội Biên phòng với Nhân dân; tích cực tuyên truyền, vận động người dân chấp hành pháp luật, phòng chống xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu và các loại tội phạm ở khu vực biên giới", Đại tá Vũ Văn Hưng nhấn mạnh.
"Lá chắn mềm" dựng từ lòng dân
Không chỉ cùng bộ đội giữ từng cột mốc, người Dao còn góp sức bảo vệ những cánh rừng đầu nguồn, nơi vừa là sinh kế, vừa là "lá chắn sinh thái" của vùng biên.
Nhiều cộng đồng dân cư đã xây dựng quy ước bảo vệ rừng, phân công nhau tuần tra, chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng, ngăn chặn khai thác lâm sản trái phép và giữ gìn nguồn nước phục vụ sản xuất.
Ở những cánh rừng nơi biên giới, dấu chân của người dân và chiến sĩ biên phòng đan xen trong từng chuyến tuần tra. Giữ rừng vì thế không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng chức năng, mà trở thành trách nhiệm chung của cả cộng đồng.
Song hành với bảo vệ chủ quyền là giữ gìn sự đoàn kết trong từng thôn bản. Như câu chuyện về anh Tằng Dảu Tình, nhiều năm làm Bí thư chi bộ, Trưởng thôn và Người có uy tín, anh không ít lần đứng ra hòa giải những mâu thuẫn phát sinh giữa các hộ dân. Bằng sự am hiểu phong tục tập quán và uy tín của mình, anh cùng các già làng kiên trì vận động để các bên tìm được tiếng nói chung.
Anh Tình bảo, giữ được sự đồng thuận trong cộng đồng cũng quan trọng như giữ từng cột mốc nơi biên giới. Bởi khi thôn bản bình yên, người dân đoàn kết thì chủ quyền mới được giữ vững từ gốc.
"Sự ổn định của cộng đồng dân cư, sự phát triển kinh tế - xã hội cùng tinh thần đoàn kết quân dân đã tạo nền tảng quan trọng để xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển", Bí thư chi bộ, Trưởng thôn và Người có uy tín Tằng Dảu Tình nhấn mạnh.
Củng cố khối đại đoàn kết từ cơ sở
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của tỉnh, đời sống đồng bào Dao ở khu vực biên giới ngày càng được cải thiện. Tuy nhiên, vẫn còn không ít thách thức như ở đâu đó vẫn còn tồn tại tập quán lạc hậu về tảo hôn; hay nguy cơ phát sinh các loại tội phạm, tệ nạn xã hội ở một số địa bàn.
Trong bối cảnh đó, vai trò của Người có uy tín tiếp tục phát huy như chiếc cầu nối giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân.
Ông Vũ Quang Trực, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Quảng Ninh cho biết, MTTQ tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngay từ cộng đồng dân cư; tăng cường giám sát việc thực hiện các chính sách đối với vùng DTTS, miền núi và biên giới.
Theo ông, trong quá trình Quảng Ninh hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, theo đó, Quảng Ninh sẽ tiếp tục dành sự quan tâm nhiều hơn tới vùng DTTS và biên giới, để người dân vừa được hưởng thành quả phát triển, vừa trở thành chủ thể trong quá trình bảo vệ, xây dựng quê hương ngày càng phát triển.
Từ thực tế cho thấy, ở vùng cao Quảng Ninh, đại đoàn kết không phải là một khái niệm trừu tượng. Đó là những bước chân tuần tra trên đường biên, những cánh rừng được gìn giữ, những cuộc hòa giải trong thôn bản, những già làng, Người có uy tín lặng lẽ kết nối cộng đồng và những chiến sĩ Biên phòng ngày đêm đồng hành cùng nhân dân.
Ghi dấu ấn nổi bật là từ những nếp nhà dưới chân núi, những cánh rừng đầu nguồn đến những đường tuần tra nơi biên giới..., người Dao hôm nay đang góp phần tạo nên nền tảng cho sự phát triển bền vững của Quảng Ninh, nơi địa đầu Đông Bắc Tổ quốc.
