Ông thủ từ 87 tuổi miệt mài kể chuyện di sản bằng nhạc cụ dân tộc
Gần 30 năm gắn bó với ngôi đền cổ Thái Vi (Ninh Bình), ông Chu Văn Thim, 87 tuổi, không ngừng kể những câu chuyện về di sản, lịch sử, văn hóa đến du khách trong nước và quốc tế bằng âm nhạc dân tộc.
Giữ một không gian văn hóa
Đền Thái Vi thuộc phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, nằm trong vùng lõi Quần thể danh thắng Tràng An. Ngôi đền được xây dựng từ năm 1280 trên nền hành cung Vũ Lâm, gắn với những dấu tích lịch sử của nhà Trần.
Hằng ngày, ông Chu Văn Thim có mặt từ sớm để mở cửa đền, quét dọn, chuẩn bị hương án và đón khách. Khi có đoàn tham quan, ông hướng dẫn cách dâng hương, giới thiệu từng gian thờ và kể những câu chuyện gắn với lịch sử, văn hóa của ngôi đền.
Tranh thủ những lúc có thời gian, ông tự đọc sách báo, tìm hiểu tư liệu, trò chuyện với các chuyên gia và sưu tầm những câu chuyện dân gian liên quan đến các vua Trần. Nhờ vậy, những câu chuyện về ngôi đền được ông kể lại cho du khách một cách gần gũi, dễ hiểu.
“Làm thủ từ không chỉ phải hiểu các nghi lễ mà còn phải biết giới thiệu về lịch sử, văn hóa của ngôi đền. Tôi tranh thủ thời gian rảnh để tự học, tìm hiểu thêm để có thể giới thiệu tốt hơn với du khách”, ông Thim chia sẻ.
Kể chuyện di sản bằng âm nhạc
Điều khiến nhiều du khách nhớ về ông Thim không chỉ là những câu chuyện lịch sử mà còn ở những màn trình diễn nhạc cụ dân tộc ngay trong khuôn viên đền.
Vốn yêu tiếng đàn bầu, ông tự mua đàn về học. Không qua trường lớp, ông tìm tài liệu, nghe các bài giảng về nhạc lý trên internet rồi tự luyện tập. Sau này, ông còn tự làm đàn bầu từ ống bương. Những chiếc đàn ban đầu còn thô sơ, phải sửa nhiều lần mới có âm thanh như mong muốn.
Đến nay, ông có thể chơi đàn bầu, đàn nhị, đàn nguyệt, sáo trúc, sáo mèo... Mỗi khi có khách, ông lại đem nhạc cụ ra biểu diễn, có khi hướng dẫn du khách thử chơi.
Chị Lê Minh Thủy - hướng dẫn viên một công ty du lịch, cho biết: nhiều đoàn khách quốc tế tới đền Thái Vi đều đặc biệt chú ý đến ông Thim. Không ít du khách đề nghị dừng lại lâu hơn để nghe đàn, xin thử chơi nhạc cụ và tìm hiểu cách ông tự làm đàn bầu từ ống bương.
Theo chị Thủy, chính những trải nghiệm giản dị ấy khiến chuyến thăm đền trở nên đặc biệt hơn.
Trước đây, ông Thim từng cùng một số người cao tuổi ở địa phương lập nhóm nhạc dân tộc, biểu diễn trống, đàn nhị, đàn bầu, sáo trong các dịp lễ hội và khi có đoàn khách.
Theo thời gian, nhiều thành viên tuổi cao đã qua đời, nhóm không còn duy trì. Người ở lại như ông tiếp tục giữ thói quen biểu diễn mỗi khi có khách yêu cầu.
Những đóng góp của ông cho việc gìn giữ, thực hành và truyền dạy âm nhạc dân gian cũng được ghi nhận. Ông từng được Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam tặng bằng khen; hình ảnh ông biểu diễn đàn bầu cũng xuất hiện trong sách hướng dẫn du lịch Petit Futé Viet Nam của Pháp.
Ở tuổi 87, ông Thim vẫn miệt mài với công việc quen thuộc. Với ông, mỗi tiếng đàn vang lên không đơn thuần là một màn trình diễn, mà còn là cách giới thiệu một phần văn hóa Việt đến những người tìm đến đền Thái Vi.
