Phân bổ ngân sách cần sát thực tiễn vùng đồng bào DTTS và miền núi
Từ thực tiễn vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi, đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Tuyên cho rằng, cần phân bổ ngân sách sát thực tiễn và bảo đảm kinh phí vận hành, bảo trì công trình sau đầu tư ở vùng này.
Tính đến mức độ thiếu hụt dịch vụ cơ bản ở vùng đồng bào DTTS
Chiều 5/11, thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Tuyên (đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) tán thành sự cần thiết ban hành Luật nhằm thống nhất quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công, nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng nguồn lực.
Về phân bổ ngân sách cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi, đại biểu Hoàng Văn Tuyên thống nhất với quy định ưu tiên phân bổ ngân sách cho vùng đồng bào DTTS, vùng khó khăn, biên giới, hải đảo; đồng thời đề nghị khi xác định số bổ sung cân đối ngân sách, cần tính đầy đủ hơn mức độ thiếu hụt dịch vụ cơ bản và chi phí thực hiện nhiệm vụ tại từng địa bàn.
Theo đại biểu, hai xã có dân số tương đương nhưng điều kiện thực tế có thể rất khác nhau. Một xã dân cư tập trung, giao thông thuận lợi; xã còn lại có nhiều thôn, bản xa trung tâm, đi lại khó khăn, phải duy trì nhiều điểm trường. Để bảo đảm việc học tập, chăm sóc sức khỏe cho người dân, xã thứ hai cần nguồn kinh phí lớn hơn. Nếu định mức phân bổ chưa tính đủ những khác biệt này, địa bàn khó khăn hơn vẫn có thể thiếu nguồn lực thực hiện nhiệm vụ.
Đại biểu đề nghị nghiên cứu vận dụng nguyên tắc phân bổ vốn gắn với mức độ thiếu hụt dịch vụ cơ bản theo Nghị quyết số 46/2026/QH16 vào cơ chế phân bổ ngân sách nói chung. Cụ thể, cần bổ sung tại điểm a khoản 2, Điều 42 yêu cầu định mức phân bổ ngân sách phải tính đến mức độ tiếp cận dịch vụ cơ bản, chi phí cung ứng dịch vụ tại địa bàn dân cư phân tán, địa hình khó khăn và khả năng cân đối ngân sách địa phương.
Các yếu tố này cần được lượng hóa bằng số liệu thực tế, tránh tính trùng với những nhiệm vụ đã được bố trí kinh phí bổ sung có mục tiêu, bảo đảm địa bàn khó khăn hơn được phân bổ nguồn lực tương xứng.
Bảo đảm kinh phí vận hành, bảo trì công trình sau khi hoàn thành ở miền núi
Về kinh phí vận hành, bảo trì công trình sau đầu tư, đại biểu đề nghị quan tâm hơn đến việc bảo đảm kinh phí vận hành, bảo trì công trình sau khi hoàn thành, nhất là tại các xã miền núi có khả năng cân đối ngân sách còn hạn chế.
Thực tế, nhiều công trình được đầu tư từ ngân sách cấp trên nhưng sau khi hoàn thành lại giao cho cấp xã hoặc đơn vị sự nghiệp quản lý. Nếu không xác định trước đơn vị tiếp nhận và nguồn kinh phí hoạt động, bảo trì, công trình dù đã xây dựng xong vẫn có thể gặp khó khăn khi đưa vào sử dụng.
Đại biểu cho rằng, mặc dù Điều 78 đã quy định việc xác định sơ bộ chi phí vận hành trong hồ sơ chủ trương đầu tư đối với các dự án thuộc diện phải thực hiện, song cần làm rõ thêm tại khoản 1 Điều 82 yêu cầu xem xét phương án tiếp nhận, quản lý, khai thác công trình và khả năng bảo đảm kinh phí vận hành, bảo trì ngay từ khi quyết định đầu tư, nhất là đối với những dự án không phải quyết định chủ trương đầu tư.
Đồng thời, đề nghị Chính phủ hướng dẫn thể hiện nội dung này trong báo cáo nghiên cứu khả thi, phù hợp với quy mô, tính chất từng dự án, không phát sinh thêm thủ tục thẩm định hoặc yêu cầu cam kết trước toàn bộ kinh phí nhiều năm.
“Điều quan trọng là phải xác định rõ ngay từ khi quyết định đầu tư công trình sau khi hoàn thành sẽ giao cho đơn vị nào quản lý, nguồn kinh phí vận hành được bảo đảm từ đâu; qua đó tránh tình trạng công trình xây dựng xong nhưng thiếu kinh phí hoạt động, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, nhất là tại vùng đồng bào DTTS và miền núi”, đại biểu nhấn mạnh.
