Phụ nữ Chăm góp sức thúc đẩy bình đẳng giới ra sao?
Phát huy nghề dệt thổ cẩm truyền thống, chủ động phát triển kinh tế gia đình, phụ nữ dân tộc Chăm ở An Giang từng bước khẳng định vai trò trong gia đình và xã hội, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới.
Miệt mài giữ lửa nghề, khẳng định vai trò phụ nữ Chăm
Bà Hasanad, dân tộc Chăm ở ấp Phũm Soài, xã Châu Phong, gắn bó với khung cửi đã hơn 20 năm. Đôi tay bà thoăn thoắt đưa từng sợi chỉ, dệt nên những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu.
Theo bà Hasanad, làm nghề nào cũng cần có sự yêu thích, thường xuyên thực hành thì tay nghề mới được nâng cao. Người thợ không chỉ cần sự khéo léo, tỉ mỉ mà còn phải biết sáng tạo, học hỏi để tạo ra những mẫu mã mới, đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Từ một nghề truyền thống được truyền dạy trong gia đình, nghề dệt thổ cẩm đã trở thành công việc mang lại thu nhập cho nhiều phụ nữ Chăm.
Khi có nghề trong tay, chị em có thể chủ động tạo ra sản phẩm, tham gia phát triển kinh tế gia đình, giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu nhập của người khác.
Bên cạnh nghề dệt, nghề thêu truyền thống cũng được nhiều thế hệ phụ nữ Chăm gìn giữ. Bà Phatymah, ngụ ấp Châu Giang, xã Châu Phong cho biết, năm lên 14 tuổi, bà được mẹ truyền dạy nghề thêu của dân tộc mình.
Hơn 46 năm gắn bó với nghề, trải qua nhiều thăng trầm, bà vẫn miệt mài chỉ dạy con, cháu trong gia đình và chị em trong xóm để cùng nhau gìn giữ nét đẹp truyền thống.
"Khi nghề truyền thống ngày càng gắn với hoạt động du lịch, những kỹ năng ấy không chỉ phục vụ sinh hoạt gia đình mà còn trở thành lợi thế để phụ nữ phát triển kinh tế, nâng cao vị thế" - bà Phatymah chia sẻ.
Trong những năm gần đây, dệt thổ cẩm Chăm ở xã Châu Phong trở thành một trong những nghề truyền thống chủ lực của địa phương, được các cấp, ngành lựa chọn quảng bá tại các sự kiện hội chợ, hội thi trong và ngoài nước.
Ông Nguyễn Thanh Sơn, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Châu Phong, cho biết: Nghề dệt thổ cẩm của người Chăm xuất hiện từ những năm đầu thế kỷ XIX, gắn liền với quá trình cư trú của đồng bào trên mảnh đất An Giang.
Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, việc phát triển nghề dệt thổ cẩm vừa tạo điều kiện phát triển kinh tế địa phương, tăng thu nhập cho hộ gia đình, vừa góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Chăm.
Trong quá trình đó, phụ nữ là lực lượng trực tiếp tạo ra sản phẩm, truyền nghề cho thế hệ sau và quảng bá những giá trị văn hóa truyền thống. Việc tạo điều kiện để chị em phát triển nghề, nâng cao thu nhập cũng là cách thiết thực thúc đẩy bình đẳng giới, giúp phụ nữ có thêm cơ hội tham gia vào các hoạt động kinh tế, xã hội.
Năm 2023, nghề dệt thổ cẩm dân tộc Chăm ở xã Châu Phong được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản phi vật thể cấp Quốc gia. Hằng năm, làng nghề thu hút gần 10.000 khách du lịch.
Vươn lên thoát nghèo, nâng cao vị thế phụ nữ
Xã Khánh Bình, địa bàn biên giới của tỉnh An Giang, hiện có 209 hộ đồng bào dân tộc Chăm sinh sống, với 1.018 nhân khẩu. Những năm qua, nhờ sự quan tâm triển khai các chương trình, dự án và chính sách dân tộc, đời sống của đồng bào từng bước được cải thiện.
Trong đó, việc hỗ trợ sinh kế, tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn và chuyển giao kỹ thuật sản xuất đã mở thêm cơ hội để phụ nữ Chăm chủ động phát triển kinh tế, nâng cao vị thế trong gia đình và xã hội.
Gia đình chị Ma Ri Giá, dân tộc Chăm, ngụ ấp Bình Di là một trong những minh chứng cụ thể. Từ một hộ nghèo, chị được hỗ trợ 1 con bò giống và hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi. Nhờ chăm sóc đúng cách, đàn bò phát triển lên 3 con. Sau khi bán bò thịt, trừ chi phí mua con giống, gia đình có thêm nguồn thu để trang trải cuộc sống.
Không chỉ thoát nghèo, nguồn vốn tích lũy từ chăn nuôi còn giúp gia đình chị Ma Ri Giá xây dựng được ngôi nhà mới khang trang. Cuộc sống ổn định, chị Ma Ri Giá có điều kiện chăm lo cho con cái và tiếp tục phát triển kinh tế.
Từ câu chuyện của mình, chị Ma Ri Giá cho thấy phụ nữ DTTS hoàn toàn có thể trở thành chủ thể trong phát triển kinh tế gia đình khi được trao cơ hội và tiếp cận đầy đủ các nguồn lực hỗ trợ.
Ông Huỳnh Thanh Vũ, Phó Chủ tịch UBND xã Khánh Bình cho biết: Thời gian qua, các chương trình, dự án, chính sách dân tộc đã góp phần tạo chuyển biến tích cực trong vùng đồng bào Chăm. Tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào DTTS giảm qua từng năm, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng lên.
“Nguồn lực đến từ các dự án, chương trình đã giúp giải quyết kịp thời nhiều vấn đề như việc làm, nhà ở hay bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, góp phần nâng cao đời sống của đồng bào Chăm”, ông Huỳnh Thanh Vũ nhấn mạnh.
Thực tiễn tại Khánh Bình cho thấy, bình đẳng giới không chỉ dừng lại ở việc tạo cơ hội cho phụ nữ tham gia các hoạt động xã hội, mà còn phải được cụ thể hóa bằng khả năng tiếp cận bình đẳng với vốn, sinh kế, việc làm và các nguồn lực phát triển.
Khi được hỗ trợ đúng nhu cầu, phụ nữ Chăm có thêm điều kiện phát huy năng lực, chủ động làm chủ kinh tế gia đình, đồng thời đóng góp tích cực vào sự phát triển của cộng đồng.
Đây cũng là nền tảng quan trọng để thúc đẩy bình đẳng giới gắn với giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS, khu vực biên giới.
