Phụ nữ Khmer Cần Thơ “xanh hóa” sinh kế từ cây tre, cá đồng
Từ cây tre, cá đồng đến rau má, rau diếp cá, những sản vật quen thuộc đang được phụ nữ Cần Thơ nâng giá trị bằng cách làm mới sản phẩm, chú trọng sản xuất sạch, an toàn và thân thiện với môi trường.
Đưa sản vật quê nhà vào chuỗi giá trị xanh
Tại Hợp tác xã (HTX) Mây tre đan Thủy Tuyết ở xã Thạnh Hòa, TP. Cần Thơ, cây tre và nghề đan truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer đang được chị Trương Thị Bạch Thủy - Giám đốc HTX, cùng các thành viên làm mới từng ngày.
Từ nguồn nguyên liệu sẵn có và nghề đan đát được trao truyền qua nhiều thế hệ, HTX phát triển 3 nhóm sản phẩm gồm đồ dùng phục vụ du lịch, sản phẩm tiêu dùng và sản phẩm xây dựng.
Đến nay, HTX có gần 1.000 sản phẩm, tiếp cận nhiều thị trường trong nước và xuất khẩu sang Lào cùng một số nước châu Âu.
Không chỉ tạo ra sản phẩm, HTX còn trở thành nơi nâng cao năng lực, kỹ năng hoạt động kinh tế cho phụ nữ, tạo việc làm ổn định cho hơn 30 thành viên và hơn 60 hội viên phụ nữ ở khu vực lân cận.
Mỗi hộ gia đình có thu nhập bình quân 7 - 10 triệu đồng/tháng từ nghề đan đát. Đây là nguồn sinh kế giúp nhiều phụ nữ có thêm thu nhập, đồng thời gắn bó với nghề truyền thống của địa phương.
Chị Thủy cho biết, bà con dân tộc Khmer tại địa phương có nghề đan lát truyền thống với tay nghề cao. Nhận thấy địa phương có sẵn nguồn nguyên liệu, chị thành lập HTX với mong muốn kết nối người dân, xây dựng chuỗi liên kết thu mua và tiêu thụ các sản phẩm thủ công mỹ nghệ.
“Bản thân tôi rất yêu thích các sản phẩm thiên nhiên và luôn quan tâm đến việc bảo vệ môi trường. Sự kết hợp hài hòa giữa những giá trị xưa và nay không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn mang đến giá trị tinh thần cho người sử dụng”, chị Thủy chia sẻ.
Theo chị, để sản phẩm truyền thống có thể thích ứng với thị trường hiện đại, các xã viên phải liên tục đổi mới mẫu mã, cách làm và nâng cao chất lượng. Từ đó, những sản phẩm làm từ nguyên liệu quen thuộc như tre có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng trong và ngoài nước.
Không chỉ cây tre, nhiều sản vật quen thuộc của vùng quê Cần Thơ cũng đang được phụ nữ khai thác theo hướng sạch, an toàn và thân thiện với môi trường.
Từ nguồn nguyên liệu tự nhiên sẵn có, chị em từng bước đưa tư duy “xanh hóa” vào sản xuất, chế biến, qua đó nâng giá trị sản vật địa phương và phát triển các sản phẩm đạt chuẩn OCOP.
Tại xã Vĩnh Tường, bà Lê Thị Trường Hận - chủ cơ sở sản xuất nước mắm cá đồng Thảo Nguyên, lựa chọn cách làm mới nghề truyền thống của gia đình để đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng.
Khởi nghiệp theo hướng kinh tế xanh, cơ sở đặt tiêu chí sạch, an toàn cho sức khỏe lên hàng đầu. Với bà Hận, nghề làm nước mắm không chỉ là sinh kế mà còn gắn với ký ức tuổi thơ và giá trị nghề truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Từ những con cá đồng được lựa chọn kỹ, cá trải qua quá trình ướp và ủ trong thời gian 9 - 12 tháng trước khi cho ra sản phẩm đạt yêu cầu.
Sau hơn 10 năm theo đuổi hướng sản xuất sạch, an toàn, nước mắm cá đồng Thảo Nguyên được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao và tiêu thụ tại nhiều địa phương trong và ngoài thành phố.
Tư duy kinh tế xanh cũng được mở rộng sang lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và làm đẹp.
Tại phường Vị Thanh, bà Trương Thị Bích Liên khởi nghiệp với dự án mặt nạ thải độc dưỡng da chiết xuất từ rau má và rau diếp cá - những loại rau quen thuộc trong đời sống.
Sau quá trình nghiên cứu và kiểm nghiệm, sản phẩm được sản xuất với số lượng ổn định để cung cấp cho người tiêu dùng trên địa bàn.
Theo bà Liên, khởi nghiệp xanh không chỉ là tạo ra sản phẩm thân thiện với môi trường mà còn là cách sống có trách nhiệm với cộng đồng và sức khỏe người tiêu dùng.
Tiếp sức phụ nữ khởi nghiệp, mở lối phát triển kinh tế
Từ những mô hình cụ thể, câu chuyện “xanh hóa” sinh kế của phụ nữ Cần Thơ đang cho thấy khả năng biến những nguyên liệu quen thuộc thành sản phẩm có giá trị kinh tế cao hơn.
Định hướng trong giai đoạn tới, Cần Thơ tập trung phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát huy vai trò của các chủ thể trong phát triển kinh tế. Trong đó, phụ nữ được xác định là lực lượng quan trọng trực tiếp tham gia.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp - Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ, cho biết trong Đề án hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035, thành phố xác định phụ nữ là trung tâm, đổi mới sáng tạo là động lực, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là phương pháp chủ đạo.
Theo bà Điệp, thành phố sẽ tập trung phát triển hệ sinh thái hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp theo hướng năng động, liên kết chặt chẽ và bền vững.
Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, thành phố đẩy mạnh tuyên truyền, tư vấn, trợ giúp pháp lý cho 15.000 doanh nghiệp, HTX, tổ hợp tác, hộ kinh doanh do phụ nữ làm chủ về các chính sách liên quan đến đăng ký kinh doanh, thuế, tài chính toàn diện, tín dụng ưu đãi và đổi mới sáng tạo.
Thành phố cũng đặt mục tiêu hướng dẫn 400 hộ kinh doanh do phụ nữ làm chủ đăng ký chuyển đổi thành doanh nghiệp; hỗ trợ 100% doanh nghiệp, HTX khởi nghiệp do phụ nữ làm chủ thực hiện tái cấu trúc và nâng cao năng lực thành viên.
