Quốc hội với đồng bào DTTS Tây Nam Bộ: Khi chính sách từ nghị trường đến từng khóm, ấp (Bài 2)

Đổi thay lớn nhờ các chính sách đặc thù

Tháng 6/2020, Quốc hội khóa XIV thông qua Nghị quyết số 120/2020/QH14 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030. Đây là dấu mốc quan trọng của một Chương trình tổng thể, lâu dài nhằm hỗ trợ phát triển vùng đồng bào DTTS trên phạm vi cả nước.

Trong quá trình triển khai giai đoạn I (2021 - 2025), cùng với sự điều hành quyết liệt của Chính phủ và sự giám sát chặt chẽ của Quốc hội khóa XV, chương trình đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong đời sống đồng bào DTTS, đặc biệt ở khu vực Tây Nam Bộ.

Tại tỉnh An Giang, một địa phương biên giới đặc thù, hiện có khoảng 472.000 đồng bào DTTS, chiếm trên 11% dân số toàn tỉnh. Trong đó, đồng bào Khmer là cộng đồng có số nhân khẩu đông nhất, tập trung chủ yếu tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa của khu vực Bảy Núi.

Những năm gần đây, nhờ nguồn lực từ Chương trình, nhiều hộ đồng bào DTTS đã mạnh dạn thay đổi phương thức sản xuất, tìm kiếm sinh kế mới. Câu chuyện của ông Chau Kóp, một hộ Khmer ở xã Ô Lâm, tỉnh An Giang là một ví dụ điển hình. Trước đây, kinh tế gia đình ông Chau Kóp chủ yếu dựa vào sản xuất nhỏ lẻ nên thu nhập không ổn định. Khi được hỗ trợ từ Chương trình, ông quyết định đầu tư nuôi bò sinh sản. “Ban đầu cũng lo lắm, sợ không xoay xở được. Nhưng được cán bộ hướng dẫn, được tập huấn kỹ thuật, mình mới dám làm”, ông chia sẻ.

Từ vài con bò ban đầu, nhờ sự chăm chỉ và biết áp dụng kỹ thuật, đàn bò của gia đình ông dần phát triển, mang lại nguồn thu nhập ổn định. Quan trọng hơn, tư duy sản xuất của ông cũng thay đổi. Từ tâm lý trông chờ vào hỗ trợ, ông đã chủ động tính toán, mở rộng mô hình chăn nuôi để nâng cao thu nhập. 

Câu chuyện của ông Chau Kóp không phải là trường hợp cá biệt. Ở nhiều khóm, ấp vùng Bảy Núi, sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm của người dân đang lan tỏa, góp phần tạo nên diện mạo mới cho vùng đồng bào DTTS.

Xã Ô Lâm trước đây từng được xem là địa bàn xa trung tâm, giao thông cách trở khiến việc phát triển kinh tế - xã hội gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, từ nguồn lực đầu tư từ Chương trình mà diện mạo địa phương đã có nhiều khởi sắc. Theo ông Phan Thanh Lương, Chủ tịch UBND xã Ô Lâm, địa phương luôn chú trọng triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách dành cho đồng bào DTTS nói chung và đồng bào Khmer nói riêng. Nhờ đó, hệ thống cơ sở hạ tầng từng bước được cải thiện, đời sống người dân ngày càng nâng lên.

Hiện, hệ thống đường giao thông của xã được đầu tư khá đồng bộ, kết nối thuận lợi với các khu vực lân cận. Nhà cửa khang trang hơn, các hoạt động buôn bán, dịch vụ cũng trở nên sôi động. Nông sản của người dân không còn bị ách tắc tại ruộng vườn mà có thể đưa ra thị trường thuận lợi hơn. Cùng với đó, tiềm năng du lịch sinh thái - lịch sử của địa phương cũng được khai thác hiệu quả.

Không chỉ cải thiện hạ tầng, Chương trình còn góp phần quan trọng trong đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người dân. Tại xã Ô Lâm, gần 3.000 lao động đã được đào tạo nghề và hỗ trợ tìm việc làm. Chất lượng cuộc sống của người dân từng bước nâng lên, tỷ lệ huy động học sinh đến trường đạt từ 96,7% trở lên. Các chính sách an sinh xã hội và giảm nghèo bền vững cũng được triển khai hiệu quả.

Ông Danh Phúc, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh An Giang, đánh giá: "Nhờ các Chương trình, chính sách dân tộc hỗ trợ, thu nhập bình quân của đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh hiện đã tăng trên 1,2 lần so với trước. Tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào Khmer giảm đều 3 - 4% mỗi năm. Nhiều hộ gia đình đã vươn lên khá giả, từng bước làm giàu chính đáng ngay trên mảnh đất quê hương".

Tại Cần Thơ - nơi đồng bào DTTS chiếm 15,46% dân số, Chương trình đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội. Nhiều hộ gia đình được hỗ trợ xây dựng nhà ở, bố trí đất ở, đặc biệt là các hộ thiếu đất sản xuất hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Nhờ đó, nhiều gia đình đã ổn định cuộc sống, yên tâm gắn bó lâu dài với địa phương.

Ông Lâm Hoàng Mẫu, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP. Cần Thơ, cho biết: "Hơn 120.000 người đã được hưởng lợi từ các dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia. Đây là minh chứng rõ nét cho sự lan tỏa của Chương trình trong việc thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng đồng bào DTTS với khu vực đô thị".

Quốc hội với những chính sách lớn cho vùng đồng bào DTTS

Những kết quả đạt được tại các địa phương cho thấy vai trò quan trọng của Quốc hội trong việc hoạch định chính sách phát triển vùng đồng bào DTTS.

Theo bà Tô Ái Vang - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Cần Thơ, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Cần Thơ, đại biểu Quốc hội khóa XV, ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI, thành công của Quốc hội các khóa là ghi dấu ấn đậm nét trong việc hoàn thiện chính sách và giám sát thực hiện, mang lại thay đổi thực chất cho vùng đồng bào DTTS thông qua các Chương trình mục tiêu quốc gia và các Nghị quyết đặc thù, tập trung vào an sinh xã hội, cơ sở hạ tầng và nâng cao đời sống người dân, đặc biệt tại các vùng khó khăn.

Đặc biệt, Quốc hội khóa XV còn mang dấu ấn trong việc chuyển từ cách tiếp cận dàn trải sang tích hợp các chính sách, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Trong đó, tháng 12/2025, Quốc hội khóa XV thông qua Nghị quyết gộp ba Chương trình mục tiêu quốc gia (bao gồm: Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi) thành Chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp cho giai đoạn 2026 - 2035. Nhờ vậy, gói chính sách lớn sẽ giúp quá trình quản lý, theo dõi và triển khai thuận lợi hơn, đồng thời hạn chế tình trạng chồng chéo.

Việc xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp cho giai đoạn 2026 - 2035 được xem là nhiệm vụ tất yếu trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới. Qua đó nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS.

Bà Tô Ái Vang nhận định, Quốc hội khóa XV đã kịp thời ban hành nhiều nghị quyết đặc thù nhằm tháo gỡ các nút thắt về nguồn vốn, đất đai và nhân lực trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục tại vùng khó khăn. Các chính sách được xây dựng theo hướng lấy người dân làm trung tâm, đồng thời chú trọng bảo tồn bản sắc văn hóa của đồng bào DTTS gắn với phát triển bền vững.

Không chỉ ban hành chính sách, Quốc hội còn tăng cường giám sát quá trình thực thi. Trong nhiệm kỳ khóa XV, Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tổ chức nhiều đoàn giám sát chuyên đề đối với các Chương trình mục tiêu quốc gia; đồng thời tiến hành chất vấn trực tiếp Chính phủ và các bộ, ngành về tiến độ giải ngân cũng như chất lượng các công trình, dự án.

Bên cạnh đó, Quốc hội khóa XV cũng từng bước thúc đẩy xây dựng “Quốc hội số”, ứng dụng công nghệ trong quản lý và giám sát để nâng cao hiệu quả hoạt động, qua đó bảo đảm quyền lợi của đồng bào DTTS luôn được quan tâm và ưu tiên.

Từ những quyết sách tại nghị trường đến những con đường, mái nhà, mô hình sinh kế ở các khóm, ấp, có thể thấy rõ tác động của các chính sách đối với đời sống người dân. Đây cũng chính là minh chứng cho nỗ lực của Quốc hội trong việc đưa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước đi vào thực tiễn, góp phần tạo nên những đổi thay tích cực ở vùng đồng bào DTTS Tây Nam Bộ.

Bài cuối: Niềm tin trước vận hội mới