Sắc mới trên những nóc nhà người Rơ Măm

Bỏ phát rẫy, mở mùa xuân từ cây công nghiệp

Giữa vườn cao su xanh ngát nơi vùng biên giới đầy nắng gió, chị Y Byun miệt mài cạo mủ. Với chị, đây không chỉ là công việc mà là con đường đưa gia đình bước khỏi đói nghèo. Là một trong những người tiên phong từ bỏ cây lúa rẫy để chuyển sang trồng cây công nghiệp, Y Byun nhớ rất rõ những năm tháng “trông trời, trông đất, trông mưa”.

“Ngày trước chỉ biết phát rẫy trồng lúa, trồng sắn. Trời hạn thì đói, mưa lũ thì mất mùa. Nhờ Nhà nước hỗ trợ cây giống, con giống và cán bộ xã đến từng nhà vận động, tôi mạnh dạn đổi sang trồng cao su, mía, sầu riêng. Bây giờ, mỗi năm thu hơn 200 triệu đồng, cuộc sống đỡ vất vả nhiều rồi”, người phụ nữ dân tộc Rơ Măm chia sẻ.

Gia đình chị Y Thơm cũng là một ví dụ điển hình. Được hỗ trợ vốn và giống cây, chị mạnh dạn đầu tư 1ha cao su, 8 sào cà phê và nuôi 18 con bò. Hai năm nữa cây cho thu hoạch, chị tin cuộc sống sẽ khá hơn nhiều.

Đồng bào Rơ Măm hiện có 201 hộ với hơn 700 nhân khẩu, sinh sống tập trung ở làng Le, xã Mô Rai, tỉnh Quảng Ngãi. Nhiều năm qua, từ các chính sách dân tộc và Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, người dân đã mạnh dạn chuyển đổi tập quán sản xuất, từng bước phát triển cây công nghiệp và chăn nuôi gia súc theo hướng hàng hóa.

Người Rơ Măm hôm nay không chỉ đổi mới trong cách nghĩ, cách làm, mà còn biết chọn giống tốt, bón phân đúng cách, tưới nước hợp lý. Nhờ đó, vườn cây luôn xanh tươi, cho năng suất cao, giúp bà con vững vàng hơn trong hành trình thoát nghèo bền vững.

Ông A Thái, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng làng Le cho biết: “Sự thay đổi lớn nhất của dân làng là tư duy sản xuất. Bà con đã bỏ hẳn lúa rẫy, chuyển sang trồng cây công nghiệp. Giờ làng có hơn 200ha cao su, 200ha điều, 30ha cà phê, đàn trâu bò hơn 400 con. Thu nhập ổn định nên chỉ còn 2 hộ nghèo và 12 hộ cận nghèo”.

Xuân ấm trên những mái nhà mới

Diện mạo làng Le đã “thay da đổi thịt”. Đường trong làng đã được bê tông hóa, điện lưới quốc gia, nước sinh hoạt và hệ thống thủy lợi được đầu tư… Nhiều hộ trong làng đã xây nhà ở khang trang, mua sắm đầy đủ tiện nghi sinh hoạt.

Trong căn nhà xây mới rộng rãi, chị Y Doan không giấu được niềm vui. Chiếc ti vi mới, bộ bàn ghế sáng bóng, tủ lạnh, xe máy… là tài sản mà trước đây chị chưa bao giờ dám nghĩ tới.

“Mùa này không còn phát rẫy nữa. Chúng tôi chăm cây cao su, mía, sầu riêng và chờ thu hoạch. Con cái thì không phải nghỉ học như trước, mà phải học lên cao đẳng, đại học. Nhà có của ăn của để, Tết năm nay sẽ vui lắm”, chị xúc động.

Đứng trên sân nhà rông, già làng A Ren bảo, trước đây trong làng toàn nhà tranh vách nứa. “Giờ nhìn xem, nhà kiên cố, khang trang khắp làng. Nhờ phát triển cây công nghiệp, nhiều hộ đã thành hộ khá, hộ giàu”, già làng A Ren phấn khởi.

Cuộc sống khấm khá hơn, người Rơ Măm thêm điều kiện gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống. Nhà rông uy nghi là nơi sinh hoạt cộng đồng, nơi tiếng cồng chiêng, điệu xoang vang lên rộn ràng mỗi độ Tết đến, Xuân về. Những phong tục đẹp được truyền lại cho thế hệ trẻ, như cách người Rơ Măm giữ mạch nguồn văn hóa trong dòng chảy của cuộc sống mới.

Ông A Plưng, Chủ tịch UBND xã Mô Rai cho biết: “Đời sống vật chất được nâng cao thì đời sống tinh thần cũng thay đổi. Làng Le hiện có 11 cháu theo học cao đẳng, đại học. Thời gian tới, xã định hướng phát triển làng Le thành làng du lịch cộng đồng, giúp bà con tăng thêm nguồn thu”.

Những đổi thay của làng Le hôm nay không chỉ là những con số hay những ngôi nhà mới mà còn là sự thay đổi trong tư duy sản xuất, là hành trình định canh định cư bền vững. Trên những nóc nhà xây khang trang của người Rơ Măm, mùa Xuân như rực rỡ hơn. Từng mái nhà, từng nương rẫy, từng tiếng cười trẻ nhỏ… đang kể câu chuyện về một dân tộc kiên cường giữa đại ngàn Tây Nguyên.