Nỗi lo "đầu ra": Tốt nghiệp không đồng nghĩa với có việc
Sinh viên Vừ A Lềnh (dân tộc Mông, Sơn La) trăn trở về thực trạng sinh viên tốt nghiệp có chuyên môn vẫn thất nghiệp ở quê nhà, dù tỷ lệ cán bộ DTTS vẫn còn thấp"Nỗi lo kép" của sinh viên DTTS là hoàn toàn có cơ sở. Nếu "đầu vào" là gánh nặng kinh tế, thì "đầu ra" là nỗi lo thất nghiệp. Đây chính là rào cản tâm lý lớn nhất, khiến nhiều gia đình và học sinh e ngại: "Học xong không xin được việc làm phù hợp lại đi làm công nhân, chạy Grab...".
Sự trớ trêu này được sinh viên Vừ A Lềnh (dân tộc Mông) tỉnh Sơn La, đang theo học năm thứ ba tại Học viện Dân tộc, chỉ rõ: "Theo em thấy, tỷ lệ cán bộ là người ở quê em còn rất thấp. Nhưng nhiều sinh viên tốt nghiệp đại học về, thậm chí tốt nghiệp loại giỏi, có chuyên môn phù hợp, vẫn thất nghiệp".
A Lềnh cho biết, dù Quyết định 402/QĐ-TTg đã quy định về tỷ lệ cán bộ DTTS ở các cấp, nhưng thực tế "con số này hầu hết là không đạt". Việc sinh viên giỏi ra trường vẫn thất nghiệp ngay trên quê hương mình, trong khi các chỉ tiêu "trên giấy" vẫn thiếu đã tạo ra tâm lý chán nản, thiếu động lực cho các thế hệ sau noi theo.
Trớ trêu ngành học "thí điểm": Đào tạo "đúng" nhưng hệ thống "chưa nhận"
"Nút thắt" tuyển dụng không chỉ nằm ở việc thiếu minh bạch, mà còn ở sự chậm trễ của hệ thống chính sách.
Một vấn đề rất trăn trở mà Vi Thị Trà Giang (dân tộc Nùng) tỉnh Gia Lai, sinh viên năm thứ 3 ngành Kinh tế giáo dục vùng DTTS (Học viện Dân tộc - Bộ Dân tộc và Tôn giáo) chỉ ra. Đây là một ngành học "thí điểm", được thiết kế chuyên sâu để phát triển kinh tế vùng DTTS, một ngành mà các địa phương đang rất "khát" nhân lực.
Sinh viên Vi Thị Trà Giang (thứ 3 từ phải sang), dân tộc Nùng, tỉnh Gia Lai lo lắng khi ngành học Kinh tế giáo dục vùng DTTS chưa có trong danh mục ngành nghề tuyển dụng chính thức Nhưng do là thí điểm nên ngành học này hiện chưa có trong danh mục ngành nghề tuyển dụng chính thức. Học viện Dân tộc cũng vừa mới có khóa đầu tiên tốt nghiệp ra trường, chúng em được biết các anh chị khóa I đang gặp khó về đầu ra.
"Em mong muốn, Bộ Dân tộc và Tôn giáo sớm làm việc với Bộ Nội vụ và các địa phương để có những vị trí việc làm cho sinh viên tốt nghiệp ngành Kinh tế giáo dục vùng DTTS có thể ứng tuyển", Trà Giang bày tỏ.
Em Mã Thạch Trấn Duy (Khmer, Cần Thơ) cùng chung mong muốn có đầu ra việc làm cho các ngành học đặc thù của Học viện Dân tộcĐây cũng là mong muốn chung của các sinh viên đang học tại Học viện như Mã Thạch Trấn Duy (dân tộc Khmer, Cần Thơ), Lò Giàng Páo (dân tộc Mông, đến từ một xã vùng biên giới xa xôi của tỉnh Lai Châu)... đang là sinh viên năm thứ ba, ngành Kinh tế giáo dục vùng DTTS tại Học viện Dân tộc.
Theo Trần Châu Bảo, dân tộc Khmer, sinh viên năm thứ 3 tại Học viện Dân tộc, đến từ TP. Cần Thơ thì, hiện nay thanh niên DTTS có những bạn chỉ cố gắng học đến hết lớp 12.
Bản thân em cũng chứng kiến những trường hợp đó. Bạn bè em năm lớp 12 chỉ có khoảng 1/2 lớp được lên đại học và số khác phải vay vốn để có cơ hội sang nước ngoài vừa học vừa làm. Chính vì thế, em mong Đảng, Nhà nước có quan tâm đặc biệt hơn tới đối tượng sinh viên này.
Mặc dù có nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo, nhưng thu nhập cũng chỉ đủ để trang trải cuộc sống hằng ngày. Ở Đồng bằng sông Cửu Long của em, có nhà có đất hàng nghìn hecta nhưng vẫn chỉ đủ tiền trang trải hàng ngày. Vì thế em mong Đảng, Nhà nước hỗ trợ mở rộng quy mô Học viện Dân tộc và có thể xem xét đưa thành trường nội trú của giáo dục đại học có những trợ cấp hàng tháng và miễn học phí
Đối với em Phượng Thị Hường (dân tộc Dao, Tuyên Quang) thì mong muốn, Nhà nước quan tâm hơn đến việc bồi dưỡng "thực chất" các kỹ năng về khởi nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế số... cho thanh niên, thay vì chỉ đào tạo hình thức.
'Đơn đặt hàng' cơ chế tuyển dụng đặc thù
Đứng trước "điểm nghẽn" việc làm, các sinh viên DTTS đã đưa ra kiến nghị cấp bách về một cơ chế tuyển dụng đặc thù, thực chất gửi đến Quốc hội.
Các sinh viên K3 ngành Kinh tế Giáo dục vùng DTTS, Học viện Dân tộc mong muốn có những vị trí ứng tuyển việc làm cho sinh viên sau khi tốt nghiệp Sinh viên Vừ A Lềnh kiến nghị: "Nhà nước cần có sự quan tâm thực chất đến việc tuyển dụng cán bộ là người DTTS vào làm việc trong các cơ quan nhà nước ở vùng DTTS. Để chúng em có động lực đi học, quay trở lại đóng góp cho quê hương".
Sinh viên Trần Châu Bảo, dân tộc Khmer đến từ Thành phố Cần Thơ: Do tâm lý dân tộc và những điều kiện khó khăn khác về cơ sở hạ tầng, tiếp cận thông tin…nên để cạnh tranh với các đối tượng sinh viên dân tộc đa số, chúng em cũng gặp nhiều khó khăn về cơ hội tiếp cận việc làm,Sinh viên Trần Châu Bảo kiến nghị: Em mong Đảng và Nhà nước sẽ mở rộng Học viện Dân tộc và phát triển Học viện thành ngôi trường nội trú của giáo dục đại học, để con em người DTTS được tiếp cận trình độ đại học một cách thuận lợi hơn, như mô hình ở Trung Quốc dành cho con em DTTS.
"Do tâm lý dân tộc và những điều kiện khó khăn khác về cơ sở hạ tầng, tiếp cận thông tin…nên để cạnh tranh với các đối tượng sinh viên dân tộc đa số, chúng em cũng gặp nhiều khó khăn về cơ hội tiếp cận việc làm, tìm kiếm môi trường học tập phù hợp", sinh viên Trần Châu Bảo bộc bạch.
Đồng tình với ý kiến của các em sinh viên, Ts. Nguyễn Thị Bích Thu, Phó Trưởng phòng Đào tạo và Công tác sinh viên (Học viện Dân tộc) cũng nhấn mạnh: "Nhà nước cần có cơ chế chính sách tuyển dụng riêng biệt, đặc thù, trong đó có những vị trí việc làm đặc thù dành riêng cho người DTTS (như về dân tộc, tôn giáo, kinh tế, giáo dục…). Điều này, không chỉ giải quyết việc làm, mà còn bảo đảm vai trò của trí thức DTTS trong hệ thống chính trị, giữ vững an ninh quốc phòng và là lực lượng tiên phong phát triển kinh tế - xã hội ngay tại quê nhà".
