Các cháu học sinh tham quan chuyên đề trưng bày Lịch sử- Văn hóa các DTTS tỉnh Lâm ĐồngVới tư cách là những công chúng tham quan, chúng tôi đi khám phá, tìm hiểu những điều mới lạ từ các chuyên đề trưng bày tại Bảo tàng. Và quả thật như ông Kasai nói, cảm giác mang lại thực sự thú vị. Để đáp ứng nhu cầu của các nhà nghiên cứu, người dân và du khách, Bảo tàng Lâm Đồng đã thiết kế hoàn thiện sâu các nội dung trưng bày. Có thể khái quát bằng các chuyên đề: Thiên nhiên, đất nước Lâm Đồng; khảo cổ học tại Lâm Đồng; Đặc trưng văn hóa các dân tộc ở Lâm Đồng; Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ; Những thành tựu của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội; Sự nghiệp đổi mới trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc tại Lâm Đồng…
Không riêng chúng tôi, mà nhiều du khách khi đến tham quan Bảo tàng đều muốn dành nhiều thời gian tìm hiểu không gian lịch sử - văn hóa đặc thù của các dân tộc vùng Nam Tây Nguyên. Tại đây, thông qua các mô hình và hiện vật, lịch sử cư trú lâu đời cùng những nét văn hóa đặc trưng của các dân tộc thuộc tỉnh Lâm Đồng hiện lên khá rõ nét.
Bên cạnh đó, du khách còn được sống lại trong những cảm xúc hoài niệm, lắng đọng trước lớp trầm tích lịch sử của vùng đất này, được hé lộ qua nhiều cuộc khai quật và nghiên cứu khảo cổ học. Những hiện vật vô giá, ghi dấu ấn của các thời kỳ, được Bảo tàng lưu giữ và trưng bày, đã níu chân bao người đến tham quan.
Tại Bảo tàng Lâm Đồng, khu trưng bày chuyên đề về khảo cổ học với những hiện vật được tìm thấy qua các đợt khai quật tại địa phương trở thành một trong những điểm nhấn đặc sắc và hấp dẫn nhất. Các di tích khảo cổ thời tiền sử được phát hiện trên phạm vi rộng, từ vùng thượng lưu sông Đồng Nai đến cao nguyên Djiring, Lang Bian. Trước mắt du khách, những rìu đá, đục, bàn dập, khuôn đúc bằng đá, cùng các loại nồi, vò, bình, bàn xoa… như gợi lại hình bóng tổ tiên từ buổi sơ khai của lịch sử.
Các di tích tiền sử và bộ sưu tập công cụ ở vùng đất này vừa mang những đặc trưng chung của văn hóa tiền sử, vừa thể hiện những dấu ấn riêng của Lâm Đồng. Chuyên đề quý này phản ánh phần nào quá trình chinh phục vùng đất hiểm trở bằng sức lao động và sự sáng tạo của cư dân các DTTS, với niên đại tồn tại từ khoảng 2.700 năm đến 4.000 năm trước.
Ba bộ đàn đá phát hiện tại Lâm Đồng là những hiện vật quý hiếm, từng được các chuyên gia trong và ngoài nước ghi nhận. Bộ đàn đá 12 thanh phát hiện ở Di Linh năm 1997 có niên đại cách đây khoảng 2.500 - 3.000 năm. Bộ đàn đá 19 thanh tìm thấy tại Bờ Nơm năm 2003 cũng có niên đại cùng thời kỳ. Trước đó, năm 1979, bộ đàn đá B’lao (nay được phục chế) được phát hiện tại Lộc Bắc. Những bộ đàn đá mang hình cánh hạc, do người xưa chế tác và sử dụng, chính là minh chứng sinh động cho trình độ văn minh và thẩm mỹ của các dân tộc gốc Tây Nguyên từ hàng ngàn năm trước.
Trong phạm vi gian trưng bày các hiện vật khảo cổ, Bảo tàng Lâm Đồng đã tái hiện đậm nét Di tích khảo cổ Cát Tiên - một di tích có giá trị đặc biệt, không chỉ đối với địa phương. Khu di tích này trải dài khoảng 15 km ở tả ngạn sông Đồng Nai, trên diện tích 24 ha, được xem là phế tích của các đền tháp và mộ tháp xây dựng bằng gạch và đá, có niên đại cách đây khoảng 11 thế kỷ. Kiến trúc cùng những hiện vật bằng đá, gốm, đồng và vàng tìm thấy trong lòng phế tích cho thấy mối liên hệ mật thiết với nền văn minh Óc Eo và đạo Bàlamon. Nhiều nghiên cứu cho rằng, chủ nhân của khu phế tích có thể là hậu duệ cư dân Phù Nam hoặc người Mạ - một dân tộc cư trú lâu đời trên cao nguyên Lâm Đồng. Dù còn nhiều vấn đề chưa có kết luận cuối cùng, song những hiện vật trưng bày tại Bảo tàng đã phần nào phản ánh quy mô và tầm quan trọng của di tích này.
Ở chuyên đề khảo cổ, Bảo tàng Lâm Đồng còn giới thiệu những phát hiện quan trọng khác như: Cụm di tích Pró, khu mộ táng Đại Làng, di chỉ mộ táng Đạ Đờn… với nhiều tư liệu và hiện vật phong phú. Tham quan gian trưng bày, chúng ta có thể hình dung phần nào quá trình hình thành, tồn tại và phát triển của cư dân cổ trên vùng đất này hàng ngàn năm trước. Những trầm tích được khai mở và tiếng vọng từ người xưa như vẫn ngân vang, gửi lại cho hậu thế những thông điệp từ ngàn đời.
Bên cạnh đó, chuyên đề trưng bày Những thành tựu của công cuộc xây dựng Chủ nghĩa xã hội và sự nghiệp đổi mới quê hương, đất nước, Bảo tàng Lâm Đồng đã đưa cảm xúc của khách tham quan về với lịch sử của vùng đất Lâm Đồng xưa, trở về với không khí hào hùng của Khu 6 - Nam Trung Bộ và Nam Tây Nguyên những năm tháng bền bỉ đấu tranh chống kẻ thù xâm lược trong thời hiện đại…
Về định hướng phát triển trong thời gian tới, ông Hoàng Ngọc Huy, Giám đốc Bảo tàng Lâm Đồng cho biết: Việc sáp nhập tỉnh hiện nay mở ra cơ hội mở rộng phạm vi hoạt động, đồng thời tạo điều kiện để Bảo tàng đổi mới, ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm của khách tham quan. “Bảo tàng sẽ nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống trưng bày theo hướng tương tác, số hóa, ứng dụng công nghệ 3D và thực tế ảo (AR/VR) nhằm nâng cao trải nghiệm tham quan. Bên cạnh đó, Bảo tàng sẽ tổ chức các trưng bày chuyên đề gắn với chuỗi sự kiện văn hóa - du lịch, đổi mới nội dung để phản ánh sâu sắc hơn giá trị văn hóa của các dân tộc Lâm Đồng”.
