Sau khi kết thúc thăm dò, khai quật, khảo cổ phế tích kiến trúc đường dẫn có niên đại hàng nghìn năm, tại phía Đông tháp K, thuộc quần thể Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn (xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam) vào đầu tháng 4/2024, Ban Quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn và Viện Khảo cổ (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) đã có phương án bảo tồn, để vừa bảo vệ nguyên vẹn các giá trị gốc của con đường cổ, vừa đáp ứng nhu cầu tham quan, nghiên cứu của du khách, không để xảy ra tình trạng di tích bị xâm hại, tác động bởi các yếu tố thời tiết, cổ vật bị thất lạc; khẩn trương hoàn thiện hồ sơ khoa học để đưa con đường cổ mới vừa phát lộ ở Mỹ Sơn vào Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2024 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035.
Trên cơ sở đánh giá thực tiễn, các chuyên gia đề xuất phương án bảo tồn cấp thiết con đường là: sử dụng chất liệu tương thích với chất liệu gốc của con đường cổ để xây dựng công trình thoát nước ngầm từ hố khai quật ra bên ngoài, đào các rãnh cắt nước mưa từ các sườn đồi phía Bắc, không cho nước mưa làm ngập con đường, làm nhà bao che, hàng rào mềm.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Văn Doanh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) cho rằng, việc khẩn trương bảo vệ con đường cổ khỏi sự tác động của các yếu tố như thời tiết, khí hậu, nhất là khi mùa mưa đến là việc làm cấp bách.
Trước những đề xuất khoa học của các chuyên gia, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Nam cùng với các đơn vị của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, huyện Duy Xuyên và Ban Quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn thực hiện 3 nhiệm vụ trọng tâm gồm: bảo vệ nguyên vẹn hiện trạng của con đường cổ đã phát lộ; hoàn thiện việc lập hồ sơ khoa học của con đường này; đưa con đường này vào Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2024 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035.
Bảo vệ nguyên vẹn các giá trị gốc của con đường cổ vừa phát lộ góp phần làm rõ giá trị của những công trình kiến trúc chưa từng được biết đến ở Mỹ Sơn; đồng thời góp thêm những tư liệu mới, bổ sung hồ sơ khoa học đầy đủ hơn, toàn diện hơn về không gian văn hóa - lịch sử - kiến trúc Mỹ Sơn là việc làm cấp bách. Những kỹ thuật và kinh nghiệm trong quá trình trùng tu các đền tháp trong quần thể Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn được các chuyên gia Ấn Độ và Việt Nam thực hiện trước đây cũng được tham khảo cẩn trọng để ứng dụng vào việc trùng tu, bảo vệ nguyên vẹn các giá trị gốc của con đường cổ. Những cổ vật được tìm thấy trong quá trình khai quật khảo cổ như gốm men và đất nung là những hiện vật quan trọng làm cơ sở để đánh giá niên đại của con đường cổ một cách đáng tin cậy nhất. Những hiện vật này đang được bảo quản cẩn trọng tại Ban Quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn.
Con đường cổ mới được phát hiện nằm trên đường dẫn từ tháp K vào trung tâm di tích Mỹ SơnĐợt thăm dò, khai quật, khảo cổ học vào đầu tháng 4/2024, các chuyên gia đã tìm thấy nền móng của con đường cổ có niên đại hàng nghìn năm, tương đương với niên đại tháp K trong quần thể Di sản Mỹ Sơn. Con đường làm bằng đất dầm chặt, rộng 9m, dài hơn 150m, được xác định là con đường chính mà người Chăm cổ xưa đi vào Mỹ Sơn để hành lễ từ hàng nghìn năm trước...
