Để hoàn thiện một núi cát phải qua rất nhiều công đoạn. Ảnh: Bá Thi Nhắc nhở con người hướng thiện
Nghi lễ đắp núi cát mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc, nhắc nhở con người hướng thiện, sống nhân ái, biết kính Phật, trọng tăng và giữ gìn đạo hiếu với ông bà, cha mẹ. Theo quan niệm của đồng bào Khmer, mỗi hạt cát được vun đắp không chỉ là biểu tượng của phước lành, mà còn là sự gửi gắm niềm tin vào một năm mới an lành, đủ đầy; đồng thời gột rửa những điều không may của năm cũ. Mỗi người đến chùa đều góp thêm một phần cát, như cách tích lũy công đức cho bản thân và gia đình.
Phật tử Sơn Thị Mai, phường Tân An (CầnThơ) chia sẻ, phật tử luôn tin rằng, mỗi hạt cát đắp lên sẽ giúp gột rửa những lỗi lầm đã gây ra trong năm cũ. Núi cát còn tượng trưng cho các ngôi tháp, núi thiêng, nơi Đức Phật thuyết pháp hoặc nơi lưu giữ tro cốt người thân, thể hiện lòng biết ơn.
Đồng bào Khmer tự mang cát đến để đắp núi trong khuôn viên chùa Giữ gìn nét đẹp truyền thống nơi cửa chùa
Có mặt tại Chùa Cà Nhung (An Giang) trong những ngày Tết, có thể cảm nhận rõ không khí náo nức, rộn ràng tỏng ngày tết cổ truyền của đồng bào Khmer. Trong sân chùa, một núi cát lớn được đắp công phu với đường kính khoảng 4m, cao gần 2m. Qua bàn tay khéo léo của các vị chư tăng và phật tử, núi cát trở thành một công trình mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống, được trang trí tỉ mỉ, hài hòa.
Sư Danh Thiền chia sẻ: “Hằng năm, vào dịp Tết Chôl Chnăm Thmây, chư tăng cùng bà con phật tử đều chung tay dọn dẹp, trang trí chùa để đón Tevda (Chư thiên) giáng trần. Đặc biệt, tục đắp và trang trí núi cát là nghi lễ quan trọng trong đời sống tín ngưỡng. Sau khi hoàn thành, núi cát được rào lại cẩn thận để tránh hư hỏng”.
Kích thướt và hình dáng của núi cát sẽ tùy thuộc vào ước nguyện của phật tử. Ảnh: Bá ThiTheo sư Danh Thiền, nghi lễ này đã tồn tại từ lâu đời, bắt đầu bằng nghi thức làm lễ “quy y” cho núi cát và tiếp nối bằng lễ “xuất thế” vào ngày hôm sau. Những nghi thức được gọi chung là Anisong Pun-phnom-khsach - phúc duyên của việc đắp núi cát. Không chỉ mang ý nghĩa cầu bình an, nghi lễ còn thể hiện lòng thành kính đối với Tam bảo và khát vọng hướng đến cuộc sống tốt đẹp hơn.
Có thể thấy, nghi lễ đắp núi cát trong Tết Chôl Chnăm Thmây, không chỉ là một hoạt động tín ngưỡng đơn thuần, mà còn là biểu tượng sinh động của đời sống văn hóa tinh thần phong phú của đồng bào Khmer. Việc gìn giữ và phát huy giá trị của nghi lễ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời lan tỏa những giá trị nhân văn tốt đẹp trong cộng đồng người Khmer.
