Bắp cải - xuống giống sớm, kịp vụ Tết
Bắp cải giàu chất xơ, Vitamin C, Vitamin K và chất chống Oxy hóa, là loại rau quen thuộc trong bữa ăn. Cây ưa khí hậu mát, thích hợp vụ đông. Muốn thu hoạch đúng dịp Tết, bà con cần chọn giống phù hợp, xuống giống đúng thời điểm và chăm sóc tốt, nhất là nước và phân bón.
Đặc điểm của cây bắp cải
Bắp cải thuộc họ Cải, là cây rau thân thảo, thích hợp với điều kiện thời tiết mát. Cây phát triển mạnh về lá, sau đó các lá non cuộn dần tạo thành bắp.
Cây thích đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng, giữ ẩm tốt nhưng phải thoát nước nhanh. Bộ rễ chủ yếu tập trung ở tầng đất mặt nên đất bị nén chặt hoặc ngập úng kéo dài sẽ làm cây sinh trưởng kém, dễ phát sinh bệnh.
Thời vụ
Ở miền Bắc, bắp cải có thể trồng thành các đợt khác nhau. Vụ chính thường gieo hạt vào tháng 9 - 10, trồng từ giữa tháng 10 đến hết tháng 11, thu hoạch vào tháng 1 - 2 năm sau. Vụ muộn gieo tháng 11, trồng tháng 12, thu hoạch vào tháng 2 - 3.
Để phục vụ thị trường Tết, bà con cần căn cứ thời gian sinh trưởng của từng giống, thường khoảng 60 - 90 ngày sau khi trồng, để tính ngày gieo. Với diện tích lớn, nên chia thành 2 - 3 đợt gieo trồng, mỗi đợt cách nhau khoảng 7 - 10 ngày, giúp thời gian thu hoạch không bị dồn vào một lúc.
Chọn giống
Chọn giống có nguồn gốc rõ ràng, phù hợp với mùa vụ và điều kiện khí hậu địa phương. Nếu sản xuất phục vụ Tết, cần ưu tiên giống có thời gian sinh trưởng phù hợp với thời điểm dự kiến bán.
Hạt giống nên có tỷ lệ nảy mầm trên 85%. Lượng hạt tham khảo khoảng 0,28-0,30 kg/ha, nếu gieo trên luống ươm với mật độ 1,5 - 2 g/m².
Cây giống đưa ra ruộng khi khoảng 25 - 30 ngày tuổi, có 5 - 6 lá thật, cây thấp, mập, lá xanh, không sâu bệnh và bộ rễ khỏe.
Chuẩn bị đất
Chọn đất cao, tơi xốp, giàu mùn, chủ động tưới tiêu và không bị ô nhiễm. Không nên trồng bắp cải liên tục trên cùng một chân đất; nên luân canh với cây khác họ cải để hạn chế sâu bệnh.
Làm đất kỹ, nhặt sạch cỏ và tàn dư cây bệnh. Lên luống rộng 1 - 1,2 m, cao 15 - 20 cm, rãnh rộng 20 - 30 cm. Đất thấp, dễ ngập cần làm luống cao hơn để thoát nước. Độ pH thích hợp khoảng 6 - 6,5.
Bón lót toàn bộ phân chuồng hoai mục và phân lân, trộn đều với đất trước khi trồng. Không sử dụng phân chuồng tươi.
Kỹ thuật trồng và chăm sóc
Gieo cây con
Đất gieo cần nhỏ, tơi và sạch cỏ. Sau khi gieo hạt, phủ một lớp đất mỏng hoặc trấu, sau đó tưới đủ ẩm.
Trong 3 - 5 ngày đầu, tưới 1 - 2 lần/ngày vào sáng sớm và chiều mát. Khi cây bắt đầu mọc, giảm tưới; trước khi đưa cây ra ruộng khoảng 3 - 4 ngày giảm tưới để luyện cây. Trước khi nhổ cây khoảng 4 - 5 giờ nên tưới nước để hạn chế đứt rễ.
Khi cây có 1 lá thật, tỉa bỏ những cây mọc quá dày. Khi cây có 3 lá thật, tiếp tục tỉa, giữ khoảng cách cây con 5 - 6 cm.
Mật độ trồng
Trồng cây bắp cải thành 2 hàng trên một luống, bố trí so le nhau để cây có đủ không gian phát triển.
Vụ sớm: cây cách cây khoảng 40 cm, hàng cách hàng 60 cm, mật độ khoảng 33.000 - 35.000 cây/ha.
Vụ chính và vụ muộn: cây cách cây khoảng 50 cm, hàng cách hàng 60 cm, mật độ khoảng 27.000 - 30.000 cây/ha.
Không nên trồng quá dày vì cây thiếu ánh sáng, ruộng kém thông thoáng, bắp nhỏ và dễ phát sinh sâu bệnh.
Bón phân
Theo quy trình sản xuất bắp cải an toàn của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, lượng phân tham khảo cho 1 ha gồm: 20 - 25 tấn phân chuồng hoai mục; 350 - 400 kg Supe lân; 300 kg Urê; 200 kg phân Kali.
Có thể chia thành các lần như sau:
Bón lót: Bón toàn bộ 20 - 25 tấn phân chuồng hoai mục và 350 - 400 kg Supe lân. Phân được rải đều hoặc bón theo hàng, sau đó trộn với đất trước khi trồng.
Bón thúc lần 1 - sau trồng 7 - 10 ngày: Khi cây hồi xanh, bón khoảng 70 kg Urê + 60 kg Kali Sunfat/ha. Kết hợp làm cỏ, xới nhẹ và vun gốc.
Bón thúc lần 2 - sau trồng 20 - 25 ngày: Khi cây phát triển mạnh, bắt đầu trải lá, bón khoảng 150 kg Urê + 80 kg Kali Sunfat/ha. Phân bón cách gốc khoảng 20 cm, sau đó lấp đất.
Bón thúc lần 3 - khoảng 30 - 35 ngày sau trồng: Khi cây bắt đầu cuốn bắp, bón phần phân còn lại theo tình trạng sinh trưởng của cây. Có thể bón quanh gốc hoặc hòa nước tưới.
Lưu ý: Không bón phân quá sát gốc và không bón quá nhiều đạm. Theo quy trình trên, ngừng bón phân đạm trước thu hoạch khoảng 30 ngày.
Nếu sử dụng phân NPK thay cho phân đơn, không nên tự quy đổi theo khối lượng trên mà cần căn cứ hàm lượng đạm, lân, Kali ghi trên bao bì và tình trạng đất. Có thể tham khảo cán bộ khuyến nông địa phương để điều chỉnh lượng bón.
Tưới nước
Sau khi trồng, tưới đủ ẩm vào sáng sớm hoặc chiều mát cho đến khi cây hồi xanh.
Sau các lần bón thúc, có thể tưới rãnh để nước ngấm khoảng 2/3 rãnh, sau đó tháo hết nước. Không để nước ngập lâu trên ruộng.
Đặc biệt trong giai đoạn bắt đầu cuốn bắp đến khi bắp lớn, cần giữ ẩm đất tương đối ổn định. Không để cây khô hạn kéo dài rồi tưới quá nhiều cùng lúc vì dễ làm bắp nứt và tăng nguy cơ bệnh.
Sau mưa lớn cần nhanh chóng khơi thông rãnh, tiêu nước.
Làm cỏ, vun gốc
Làm cỏ kết hợp với các lần bón thúc. Xới nhẹ, vun đất quanh gốc nhưng tránh làm đứt rễ.
Khi cây lớn, tán lá phủ kín mặt luống, lượng cỏ dại thường giảm. Tuy nhiên vẫn cần giữ rãnh thông thoáng để nước thoát nhanh.
Phòng trừ sâu bệnh hại cho bắp cải
Bắp cải thường bị sâu tơ, bướm trắng, sâu xanh, sâu khoang, rệp, bọ nhảy và một số bệnh như sương mai, thối nhũn.
Cần kiểm tra ruộng thường xuyên, nhất là giai đoạn cây con. Vệ sinh đồng ruộng, thu gom tàn dư cây bệnh, luân canh với cây khác họ cải và ưu tiên biện pháp sinh học là những biện pháp cần thực hiện thường xuyên.
Khi sâu bệnh xuất hiện, chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng trên rau, đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và tuân thủ thời gian cách ly ghi trên nhãn. Không tự ý tăng liều hoặc phun nhiều lần liên tiếp.
Thu hoạch
Thu hoạch khi bắp đã đạt kích thước đặc trưng của giống, bắp cuốn chắc, cầm thấy nặng và không còn mềm. Theo tài liệu khuyến nông, bắp cải có thể đạt khoảng 1 - 2,5 kg/cây, tùy giống và điều kiện chăm sóc.
Dùng dao sắc cắt sát gốc, giữ lại các lá bao bên ngoài để bảo vệ bắp. Loại bỏ lá già, lá sâu bệnh, lá dập nát trước khi đóng gói.
Không nên để bắp quá già ngoài ruộng vì có thể bị nứt, giảm chất lượng và tăng nguy cơ bệnh.
Những điều cần nhớ khi trồng bắp cải vụ Tết
Chọn đúng giống: Xem kỹ thời gian sinh trưởng để tính ngày gieo.
Gieo sớm, chia thành 2 - 3 đợt: Mỗi đợt cách nhau khoảng 7 - 10 ngày để tránh thu hoạch cùng lúc.
Trồng đúng mật độ: Khoảng 27.000 - 35.000 cây/ha tùy vụ.
Bón phân đúng lúc: Tập trung dinh dưỡng ở giai đoạn cây phát triển thân lá và bắt đầu cuốn bắp; không lạm dụng phân đạm.
Giữ đủ ẩm: Đặc biệt chú ý khi cây cuốn bắp; đồng thời phải thoát nước nhanh sau mưa.
Theo dõi sâu bệnh thường xuyên: Phát hiện sớm để xử lý, hạn chế phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Đảm bảo an toàn thực phẩm: Không dùng phân chuồng tươi, chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật được phép và tuân thủ thời gian cách ly.
Muốn kịp Tết, phải tính từ ngày thu hoạch ngược về ngày gieo: Đây là cách đơn giản nhất để lựa chọn giống và thời điểm xuống giống phù hợp.
