Năm 2024 sản phẩm Nấm sò cô Sinh đã chính thức được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 saoQuyết tâm kiến tạo mô hình bền vững từ những phôi nấm đầu tiên
Chúng tối đến xưởng nấm của bà Sái Thị Sinh, dân tộc Tày, tại thôn Bình Chương, xã Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn vào cuối buổi chiều đầu Đông. Ánh đèn vàng trong xưởng hắt ra hiên vắng, mang theo mùi hương mộc mạc và thơm dịu. Bên trong, những dây phôi nấm trắng muốt được treo ngay ngắn, từng lớp mũ nấm mập tròn đang xòe rộng.
Anh công nhân chỉ tay chúng tôi hướng về người đàn bà đang thoăn thoắt thu hái từng chùm nấm và giới thiệu đó là bà Sinh, chủ xưởng nấm. Nhìn xưởng nấm hôm nay, ít ai biết rằng bà Sinh từng trải qua thất bại nặng nề ngay từ lứa đầu tiên khi bắt đầu trồng nấm vào năm 2016 - thời điểm cả xã chưa có ai theo nghề. Lứa đầu tiên, hàng nghìn bầu nấm bị hỏng, mốc trắng do nồm ẩm và thiếu kỹ thuật.
Mất trắng nhưng không nản lòng, bà Sinh tự nhủ phải đi học để nắm vững kỹ thuật. Bà lặn lội đi tỉnh Bắc Giang (cũ) để quan sát từng công đoạn của người trồng nấm chuyên nghiệp như xử lý phôi, giữ ẩm, kiểm soát ánh sáng, phát hiện bệnh.
Những kiến thức học được được bà mang về áp dụng triệt để. Từ vài gian lán tạm ban đầu, bà đã mở rộng và nâng cấp thành xưởng nuôi nấm rộng 1.200 m2 với các phòng cố định, kín, có thể điều chỉnh nhiệt và độ ẩm bằng kinh nghiệm tích lũy suốt nhiều năm. Mỗi đợt, bà duy trì khoảng 4.000 - 5.000 bầu, có thời điểm cao lên đến 15.000 bầu. Nhờ thay đổi tư duy và kiên trì, mô hình trồng nấm dần ổn định, biến những phôi nấm từng gây nản lòng thành nguồn sống vững vàng cho cả gia đình.
"Nấm sò cô Sinh" cán mốc OCOP 3 sao
Mỗi ngày, bà Sinh đều kiểm tra độ ẩm, chỉnh vòi phun sương và quan sát cẩn thận từng phôi nấm "thở" thế nào, đảm bảo lứa nấm phát triển đồng đều. Nghề nấm không nặng nhọc như làm nương nhưng đòi hỏi sự tỷ mỉ rất cao, đặc biệt khi thời tiết thay đổi đột ngột.
Bà Sinh cho biết, sản lượng nấm sò hằng năm thường đạt 7 - 10 tấn, tùy thuộc vào thời tiết. Nấm sò trắng hay sò nâu được bán với giá 30.000 - 40.000 đồng/kg. Những năm thuận lợi, gia đình bà thu được hơn 200 triệu đồng.
Các túi nấm luôn được kiểm tra thường xuyên để bảo đảm chất lượng khi đưa ra thị trườngKhông chỉ mang lại nguồn thu cho gia đình, xưởng nấm còn tạo thêm việc làm cho người dân quanh khu vực. “Có lúc tôi thuê 4 - 5 người, thời điểm cao thì chục người. Gọi là giúp bà con có thêm đồng ra đồng vào thôi”, bà chia sẻ.
Khi sản xuất đi vào ổn định, bà hoàn thiện nhãn mác, mã vạch và hồ sơ truy xuất nguồn gốc. Nhờ sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và ngành chuyên môn, năm 2024 sản phẩm "Nấm sò cô Sinh” đã chính thức được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Đây là bước ngoặt quan trọng đối với một hộ gia đình từng tự mày mò và thất bại ngay lứa đầu tiên.
Ông Nguyễn Chiến Hiệp, Chủ tịch UBND xã Đình Lập, nhận định mô hình trồng nấm của bà Sinh hoạt động ổn định và hiệu quả. Đây là hộ đầu tiên làm nấm quy mô tại địa phương, sản phẩm được tiêu thụ rộng rãi. Xã đang định hướng hỗ trợ mô hình mở rộng quy mô, gắn với quảng bá và củng cố thương hiệu.
Về phần mình, bà Sinh cũng đang ấp ủ kế hoạch nâng cấp cơ sở vật chất để mở rộng sản xuất trong thời gian tới. Đặc biệt, phần bã nấm sau thu hoạch được bà xử lý làm phân hữu cơ, vừa tiết kiệm chi phí vừa tạo thêm nguồn thu.
Giữa xưởng nấm trắng mịn, nơi những dãy phôi treo thành hàng như một khu vườn đang lớn dần, hành trình của bà Sinh là minh chứng rõ ràng nhất cho sự bền bỉ của người dân vùng cao.
Từ lần đầu thất bại, quyết tâm đi học nghề, tự mày mò dựng từng phòng nuôi đến khi sản phẩm đạt OCOP 3 sao, bà đã khẳng định rằng: Một mô hình nhỏ, nếu được làm bằng tâm huyết, kiến thức và sự kiên trì, vẫn có thể trở thành hướng sinh kế hiệu quả và một tấm gương điển hình tiên tiến.
