Toàn cảnh Dự án tu bổ Di tích quốc gia Thành cổ Diên Khánh. (Ảnh: X.H)Dự án tu bổ Thành cổ Diên Khánh do Ban Quản lý dự án Phát triển tỉnh Khánh Hòa làm chủ đầu tư, tổng nguồn vốn gần 226 tỷ đồng. Mục tiêu của dự án nhằm bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử văn hóa Thành cổ Diên Khánh với 12 hạng mục trọng điểm, tập trung vào việc tu bổ, phục hồi tuyến thành đất kết hợp xây dựng đường lát gạch thẻ để xác định ranh giới bảo vệ.
Bên cạnh việc tôn tạo di tích, dự án còn chú trọng phát triển không gian công cộng thông qua việc xây mới 5 tiểu công viên, 3 bãi đậu xe và 2 khu vệ sinh; xây dựng cầu vòm tại cổng Hậu, chỉnh trang hệ thống cầu tại các cổng Tiền, Đông và Tây.
Thành cổ Diên Khánh có tuổi đời hơn 233 năm. (Ảnh: X.H)Hạ tầng kỹ thuật của khu vực Thành cổ Diên Khánh cũng được nâng cấp đồng bộ với các hoạt động nạo vét, chống thấm hệ thống hộ thành hào, lắp đặt trạm bơm và hoàn thiện hệ thống cấp thoát nước, chiếu sáng cho toàn bộ khu vực.
Hiện nay, dự án đang trong giai đoạn chạy nước rút để sớm hoàn thành các hạng mục. Tuy nhiên, việc thiếu ý thức của các hộ dân sinh sống gần công trình gây ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ thi công.
Nước thải bủa vây khu vực thi công tu bổ Thành cổ Diên Khánh. (Ảnh: X.H)Cụ thể, tình trạng xả rác và nước thải sinh hoạt trực tiếp xuống hào thành đang gây ô nhiễm môi trường nước, làm mất vệ sinh khu vực thi công.
Một số hộ dân cơi nới mái che, tập kết vật dụng trên đường bê tông, đặc biệt là đoạn từ cửa Đông về cửa Tiền, đã gây cản trở nghiêm trọng cho máy móc và đơn vị thi công.
Ngoài ra, hệ thống điện chằng chịt vắt ngang Thành cổ không chỉ làm mất mỹ quan di tích mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, gây mất an toàn cho du khách và người dân địa phương.
Người dân lấn chiếm khu vực hào thành Thành cổ Diên Khánh để xây dựng nhà ở. (Ảnh: X.H)Ông Đinh Quốc Phương, cán bộ Ban Quản lý dự án Phát triển tỉnh Khánh Hòa cho biết: Trước tình trạng ô nhiễm và lấn chiếm nghiêm trọng tại dự án tu bổ, tôn tạo Di tích quốc gia Thành cổ Diên Khánh, đơn vị đã có văn bản đề nghị UBND xã Diên Khánh phối hợp xử lý dứt điểm các vi phạm để đảm bảo tiến độ và mỹ quan.
Được khởi công từ tháng 12/2024, đến nay dự án tu bổ Thành cổ Diên Khánh đã đạt được một số kết quả nhất định. Cụ thể, các hạng mục như hào thành, trạm bơm, cầu Cổng Hậu và chỉnh trang các cổng chính đã hoàn thành khoảng 90% khối lượng.
Đơn vị thi công đang tiếp tục triển khai phục hồi tuyến thành đất đạt 50% và hệ thống thoát nước mưa đạt 15%. Do gặp trở ngại về mặt bằng, nhiều hạng mục khác như tuyến đường nội bộ, công viên, bãi đỗ xe và hệ thống chiếu sáng vẫn chưa thể triển khai đồng bộ.
Nhà thầu đang tập trung đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành công trình. (Ảnh: X.H)Cũng theo ông Đinh Quốc Phương, ngoài nguyên nhân khách quan, sự chậm trễ của một số hạng mục công trình là do một số hộ dân chậm bàn giao mặt bằng để chờ xây nhà tái định cư, sự thay đổi chính sách theo Luật Đất đai mới và các tác động tiêu cực từ đợt mưa lũ tháng 11/2025 buộc nhà thầu phải khắc phục hư hại.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Lưu Truyền, Phó Chủ tịch UBND xã Diên Khánh cho biết: Chính quyền địa phương đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền, yêu cầu người dân ký cam kết không xả thải để bảo vệ bền vững di sản.
Đồng thời, chỉ đạo các phòng chuyên môn phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng đẩy nhanh tiến độ thu hồi đất, nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất để dự án sớm hoàn thành.
Thành cổ Diên Khánh là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, cách trung tâm Nha Trang khoảng 10km về phía Tây. Công trình được xây dựng từ năm 1793, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Ánh. Trải qua hơn 233 năm tồn tại, đến nay vẫn giữ được giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và kiến trúc quân sự cổ. Năm 1988, Thành cổ Diên Khánh được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia.