Xây dựng “hệ miễn dịch” thông tin xấu độc trên không gian mạng: "Lá chắn thép" từ cộng đồng và sức mạnh của Người có uy tín (Bài 2)

Zalo thôn bản - "Bộ lọc" thông tin 24/7

​Nếu như trước đây, thông tin chính thống từ xã về thôn phải mất vài giờ, thậm chí cả ngày đường bộ hành, thì nay chỉ mất vài giây qua các nhóm Zalo cộng đồng. Hiện nay, tại hầu hết các thôn, bản của các xã vùng cao đều có mô hình nhóm Zalo thôn bản.

Điểm ưu việt của mô hình này chính là sự tương tác hai chiều và tức thời. Thành phần nòng cốt của nhóm luôn có Bí thư chi bộ, Trưởng thôn và đặc biệt là lực lượng Công an xã chính quy... Khi một luồng tin lạ xuất hiện trên Facebook hay truyền tai nhau ở chợ phiên, thay vì hoang mang, bà con giờ đây đã có thói quen "chụp màn hình" gửi vào nhóm Zalo để kiểm chứng.

Chính những nhóm Zalo này đã trở thành "bộ lọc" đầu tiên, dập tắt những mồi lửa tin giả ngay từ khi chúng mới nhen nhóm, không để lan rộng gây mất ổn định địa bàn.

Đặc biệt, tỉnh Quảng Ninh đã khéo léo phát huy vai trò của những Người có uy tín trên môi trường số không chỉ là "cột trụ" của thôn bản ngoài đời thực mà còn là những người có sức ảnh hưởng trên không gian mạng.

​Các "chiến sĩ" đặc biệt này tích cực sử dụng trang cá nhân để đăng tải những hình ảnh đẹp về quê hương, các mô hình trồng trà hoa vàng, nuôi gà Tiên Yên hay các lễ hội Soóng Cọ, Kiêng gió...

Anh Chìu Văn Diền, sinh năm 1990, Người có uy tín thôn Cao Thắng, xã Lục Hồn chia sẻ: Ở Quảng Ninh có rất nhiều Người có uy tín trẻ tuổi nên việc tiếp cận Internet, mạng xã hội khá thuận lợi. Chúng tôi thường xuyên đưa ảnh quảng bá quê hương lên Facebook, Zalo, nhóm... Đấy cũng là một cách “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”.

​Bên cạnh đó, lực lượng Công an xã khi về thôn, bản đã thực hiện phương châm "cầm tay chỉ việc". Cán bộ, chiến sĩ Công an không chỉ tuyên truyền chung chung mà trực tiếp hướng dẫn bà con cách nhận diện các tài khoản giả mạo, cách bảo mật thông tin cá nhân và đặc biệt là cách kiểm chứng thông tin từ các Cổng thông tin điện tử của tỉnh và huyện. Sự hiện diện của Công an trên không gian mạng, chính là lời khẳng định cho tính xác thực của thông tin.

​ Từ "miễn dịch" đến cộng đồng thông thái

​Thành công lớn nhất trong cuộc chiến với tin giả tại vùng cao Quảng Ninh, không chỉ là việc dập tắt được bao nhiêu tin xấu, mà là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Từ chỗ thụ động tiếp nhận, bà con đã hình thành được "sức đề kháng" tự nhiên.

Hoành Mô là xã vùng cao có 96,44% dân số là người DTTS, đường biên dài hơn 33 km, trình độ dân trí còn chưa đồng đều. Toàn xã có 22 Người có uy tín. Khi thông tin được truyền đạt bằng chính ngôn ngữ của dân tộc mình và qua những Người có uy tín, bà con tiếp nhận nhanh hơn, hiểu đúng hơn, từ đó việc triển khai các chủ trương, chính sách cũng hiệu quả hơn.

“Khi có những thông tin không chính thống thì chúng tôi sẽ biên soạn 3 thứ tiếng và gửi trên Zalo nhóm của các hộ dân, rồi phát trên 22 cụm loa truyền thanh thông minh và nhờ đội ngũ Người có uy tín phối hợp với tổ phát thanh của thôn của xã để ghi âm để truyền đạt đến người dân”, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy xã Hoành Mô Dương Ngọc Khoa chia sẻ.

Cũng tại các xã biên giới việc "miễn dịch" với tin giả còn góp phần quan trọng vào bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Thông qua các nhóm cộng đồng, bà con đã cung cấp hàng trăm nguồn tin giá trị về các hoạt động xuất nhập cảnh trái phép, giúp lực lượng Biên phòng quản lý địa bàn tốt hơn.

Hải Sơn, địa phương miền núi biên giới với 90,2% người DTTS đã và đang tích cực chủ động kiểm soát thông tin xấu độc trên mạng. Các nhóm Zalo cộng đồng được phát huy như kênh truyền thông nhanh, đưa chủ trương, chính sách, pháp luật đến người dân kịp thời.

Đồng thời, xã tổ chức sinh hoạt thôn, tập huấn kỹ năng số, giúp người dân nhận diện tin giả, kiểm chứng thông tin và sử dụng mạng xã hội an toàn. Cơ chế phối hợp giữa Công an, Quân sự, Biên phòng, Lâm trường 42 và các đoàn thể chính trị - xã hội cũng được phát huy để nắm bắt và xử lý kịp thời các vi phạm.

“Với những giải pháp kịp thời, đến nay, trên địa bàn chưa có trường hợp nào của xã bị các đối tượng xấu lợi dụng trên không gian mạng. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường mạng văn hóa lành mạnh, giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn và sự ổn định của khu vực biên giới”, ông Dương Trí Tuệ, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy, Trưởng ban công tác 35 xã Hải Sơn nhấn mạnh.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh có 402 Người có uy tín. Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Quảng Ninh đã xây dựng nhóm zalo đội ngũ Người có uy tín để trao đổi thông tin 2 chiều, kịp thời xử lý các vấn đề từ cơ sở khi đội ngũ Người có uy tín phát hiện hoặc vượt khả năng xử lý. Năm 2026, Sở đã và đang tổ chức 04 lớp tập huấn kiến thức chuyển đổi số, kỹ năng ứng dụng dịch vụ công trực tuyến đối với 100% Người có uy tín.

Trao đổi với phóng viên Báo VietNamNet, ông Lục Thành Chung, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Quảng Ninh khẳng định: “Trong thời gian tới, Sở tiếp tục triển khai việc rà soát số Người có uy tín chưa có điện thoại thông minh hoặc chưa được cập nhật các kiến thức số, cộng nghệ số, kỹ năng sử dụng mạng xã hội để có giải pháp phù hợp nhằm góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị; tiếp tục tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên sâu về kiến thức số đối với đội ngũ Người có uy tín đồng thời, đề nghị đội ngũ Người có uy tín tạo lập, hoàn thiện nhóm Zalo cộng đồng thôn bản, nhằm thông tin từ Sở đến thôn bản được cập nhật thường xuyên”.

​Công nghệ chỉ là công cụ, lòng dân mới là “lá chắn” vững chắc. Khi mỗi người dân vùng cao trở thành “màng lọc” và mỗi điện thoại là “trạm phát tin” tích cực, tin giả sẽ không còn đất sống. Chuyển đổi số không chỉ là đưa Internet về bản, mà là trang bị cho bà con bản lĩnh làm chủ thông tin, xây dựng những bản làng yên bình, giàu đẹp và văn minh cả đời thực lẫn không gian mạng.