Đi tìm liệt sĩ bằng ký ức của nhân dân
Những ký ức của người dân tưởng chừng đã chìm vào quên lãng, lại là manh mối giúp lực lượng quân sự ở Đắk Lắk lần tìm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Từ những ký ức của nhân dân
Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim của những người lính thời bình.
Ngay sau khi "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ" được phát động, Ban Chỉ huy Quân sự xã Ea Knốp, tỉnh Đắk Lắk khẩn trương rà soát địa bàn, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân cung cấp thông tin liên quan đến các phần mộ liệt sĩ còn thất lạc.
Tiếp nhận nguồn tin từ gia đình ông Tô Điền Lâm, ở buôn Ea Knốp với những manh mối hơn 10 năm trước. Một nhóm người từ tỉnh Hà Tây (cũ), gồm thân nhân và đồng đội, từng trực tiếp tham gia chôn cất liệt sĩ đã tìm đến khu vườn của ông Lâm để xác định vị trí an táng.
Theo những thông tin họ cung cấp, chiến sĩ hy sinh là liệt sĩ Kiều Đăng Khoa, quê Hà Tây (cũ) nay là Hà Nội, ngã xuống trong trận chiến ác liệt tại một sân bay dã chiến vào năm 1972. Vị trí chôn cất được xác định cách khu đất của gia đình ông Lâm khoảng 400m.
Những người đồng đội năm xưa mô tả khá chi tiết địa hình, hướng đi cũng như đặc điểm lúc an táng. Thi hài liệt sĩ được bọc trong tăng nilon, kèm theo một số di vật như giày, thắt lưng, bút máy và bi đông nước. Tuy nhiên, dù đã tiến hành đào tìm ở một số vị trí, việc quy tập vẫn chưa thành công.
Thời gian trôi qua, số điện thoại liên lạc của những người cung cấp thông tin cũng bị thất lạc. Sau hơn một thập kỷ, những ký ức ấy lại được gia đình ông Lâm chia sẻ với lực lượng quân sự địa phương, mở ra cơ hội mới trên hành trình tìm đồng đội.
"Chìa khóa" mở hy vọng đoàn tụ
Đánh giá đây là nguồn tin có giá trị, Ban CHQS xã Ea Knốp lập tức phối hợp với Đội K51 thuộc Bộ CHQS tỉnh Đắk Lắk khảo sát thực địa, đối chiếu các dữ liệu lịch sử và báo cáo Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực 4 - M’Drắk để xây dựng phương án tìm kiếm.
Theo kế hoạch, từ ngày 6 đến 8/7/2026, lực lượng chức năng sẽ huy động nhân lực, phương tiện tiến hành đào tìm trên toàn bộ khu vực đã xác định.
Ban CHQS xã Ea Knốp cho biết, sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chuyên môn, chính quyền địa phương và nhân dân để rà soát toàn diện, không bỏ qua bất kỳ nguồn tin nào, dù là nhỏ nhất.
Tinh thần quyết tâm ấy cũng đang lan tỏa ở nhiều địa phương. Mới đây, Ban CHQS phường Bình Kiến đã tiếp nhận đơn đề nghị tìm kiếm hài cốt liệt sĩ từ thân nhân, kèm theo nhiều tư liệu quý như giấy báo tử và Giấy chứng nhận “Tổ quốc ghi công” của hai liệt sĩ Nguyễn Phúc và Hoàng Kim Tường.
Theo Ban CHQS phường Bình Kiến, đây là những tài liệu có giá trị pháp lý quan trọng, giúp bổ sung cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ, đồng thời tạo cơ sở để giải mã phiên hiệu đơn vị, xác minh sơ đồ mộ chí và xây dựng kế hoạch khảo sát thực địa trong thời gian tới.
Trong hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, mỗi kỷ vật, mỗi tấm giấy cũ hay lời kể của nhân chứng đều có thể trở thành "chìa khóa" mở ra một cuộc đoàn tụ sau nhiều thập kỷ.
Trên những cánh rừng, nương rẫy hay vùng đất từng in dấu chiến tranh, những người lính hôm nay vẫn lặng lẽ lần theo từng dòng ký ức để tìm đồng đội.
