Đồng bào Chứt, Bru Vân Kiều theo "cách làm mới"
Ở vùng biên Dân Hóa, tỉnh Quảng Trị, đồng bào DTTS đang từng bước chuyển trạng thái từ trông chờ, ỷ lại sang chủ động phát triển sinh kế.
Lấy nguồn lực hỗ trợ làm “đòn bẩy” phát triển kinh tế
Sau sáp nhập, xã Dân Hóa có hơn 2.000 hộ, gần 9.600 nhân khẩu. Đồng bào DTTS chiếm 98%, chủ yếu là người Chứt và Bru Vân Kiều.
Từ những cây trồng, vật nuôi quen thuộc, thời gian gần đây, bà con đang từng bước tìm những giống cây, con mới có hiệu quả kinh tế, quan tâm hơn đến khả năng sinh trưởng, đầu ra và hiệu quả kinh tế của từng loại cây trồng, vật nuôi để đưa vào sản xuất, canh tác.
Tại bản Bãi Dinh, khu vườn của ông Phan Chí Đông (sinh năm 1956) là một ví dụ điển hình. Gần 2 ha đất của gia đình ông hiện được trồng chuối, bưởi, cam. Những loại cây này bước đầu đã giúp gia đình ông Đông có nguồn thu tương đối ổn định.
Là một trong những hộ làm kinh tế vườn đồi ở xã Dân Hóa, ông Đông không muốn chỉ quanh quẩn với những cây trồng quen thuộc.
Từ nguồn hỗ trợ cây giống của dự án giảm nghèo, ông phát tỉa diện tích vườn tạp để đưa cây mắc ca vào trồng. Đây là loại cây trồng mới ở vùng biên Dân Hóa.
Đến nay, mắc ca bắt đầu cho quả. Vào vụ thu hoạch, thương lái tìm đến tận nơi đặt mua. Có bao nhiêu, thương lái thu mua bấy nhiêu.
Gia đình ông Đông hiện có khoảng 200 gốc mắc ca. Qua thực tế chăm sóc, ông Đông nhận thấy cây sinh trưởng tốt với điều kiện đất đai, thời tiết ở địa phương. Đặc biệt, đầu ra và hiệu quả kinh tế của cây trồng này đã bước đầu được khẳng định.
Chia sẻ với phóng viên, ông Phan Chí Đông cho biết: “Hiện gia đình tôi đang có kế hoạch mở rộng diện tích trồng cây mắc ca. Cây trồng này tuy mới nhưng phù hợp với đất đai và khí hậu ở đây. Quan trọng hơn là đầu ra ổn định”.
Mô hình tuy chưa lớn, nhưng điều đáng chú ý, là cách ông Đông tiếp cận một loại cây trồng mới. Không chỉ làm theo kinh nghiệm cũ, ông mạnh dạn thử nghiệm, theo dõi hiệu quả rồi mới tính đến chuyện mở rộng diện tích.
Ở xã Dân Hóa hiện đã có 3 hộ trồng mắc ca, với gần 2.500 cây. Con số còn khiêm tốn, nhưng những mô hình đầu tiên đang mở thêm một lựa chọn cho người dân vùng biên trong phát triển sản xuất, tạo sinh kế bền vững.
Từ hỗ trợ sinh kế đến thay đổi nếp nghĩ, cách làm
Sự thay đổi không chỉ diễn ra trên những khu vườn, trong các chuồng trại của người dân vùng biên Dân Hóa. Cách tiếp cận giống mới và chủ động định hướng sản xuất của đồng bào DTTS cũng đang có những chuyển biến tích cực.
Như ở bản Hưng Hóa, gia đình chị Hồ Thị Thanh đã gây dựng được đàn lợn hơn 30 con từ những cặp lợn giống được hỗ trợ ban đầu.
Những ngày đầu, việc nuôi lợn theo phương thức nuôi nhốt không dễ đối với gia đình chị Thanh. Có khi cả năm gia đình mới xuất bán một lứa. Lợn tăng trưởng chậm, có năm dịch bệnh dẫn đến thiệt hại nặng.
Sau những lần thất bại, chị Thanh thay đổi cách chăn nuôi. Chuồng trại được vệ sinh thường xuyên. Đàn lợn được tiêm phòng đúng định kỳ.
Nhờ vậy, thời gian nuôi được rút ngắn. Hiện gia đình chị có thể xuất bán 2 - 3 lứa mỗi năm. Đàn lợn trở thành nguồn thu nhập chính của gia đình chị Thanh.
Ông Phạm Văn Bắc - Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hóa, cho biết: “Các chương trình, dự án đã tạo điều kiện để người dân tiếp cận cây trồng, vật nuôi phù hợp.
Điều đáng mừng là nhiều hộ không còn chỉ trông chờ nguồn hỗ trợ, bà con đã chủ động tìm hiểu, thử nghiệm những giống cây, con mới có khả năng mang lại hiệu quả kinh tế cao để sản xuất”.
Từ tâm lý trông chờ vào sự hỗ trợ, người nông dân ở vùng biên Dân Hóa đang từng bước chuyển sang cách làm mới. Trong đó, nguồn lực của Nhà nước trở thành điểm tựa để người dân tự phát triển kinh tế hộ gia đình.
Sự chuyển biến ấy chưa diễn ra đồng đều. Những mô hình mắc ca, cây ăn quả hay chăn nuôi lợn cũng chưa thể tạo nên diện mạo kinh tế mới ở vùng biên Dân Hóa. Thế nhưng, phía sau những khu vườn, chuồng trại mới là một cách làm mới đang hình thành.
Là xã biên giới với 98% dân số là người DTTS, sự thay đổi trong nếp nghĩ, cách làm của một bộ phận đồng bào DTTS có ý nghĩa không nhỏ.
Nguồn lực hỗ trợ sinh kế của nhà nước thành “đòn bẩy”, bà con chủ động tìm cây trồng, vật nuôi có hiệu quả kinh tế cao để đưa vào sản xuất. Nền tảng để kinh tế hộ gia đình đã được xây dựng vững chắc, từ đó, góp phần giảm nghèo bền vững ở vùng biên Dân Hóa.
