Gia Lai: Hội thảo khoa học “Vua Lửa - Huyền thoại và hiện thực”

Dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo tỉnh Gia Lai, cùng 40 nhà nghiên cứu, nhà khoa học đến từ các viện nghiên cứu, trường đại học, bảo tàng của Việt Nam; ông Siu Phơ - phụ tá đời của Vua Lửa cuối cùng (đời thứ 14) và đại diện cho cộng đồng người Gia Rai ở Plei Ơi.

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch cảm ơn các nhà khoa học đến từ nhiều nơi trên đất nước đã quan tâm về dự và thông qua 39 bài viết, công trình nghiên cứu tham gia để làm sáng tỏ thêm về hiện tượng "Vua Lửa - Huyền thoại và hiện thực". 

Đồng thời, mong mỏi các nhà khoa học sẽ giới thiệu kết quả nghiên cứu, đưa ra những nhận định, đánh giá mới về vai trò, vị trí của Vua Lửa và việc thực hành nghi lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui. Từ đó, nêu bật những giá trị của di tích, của nghi lễ trong quá khứ và hiện tại; đề xuất giải pháp nhằm tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị của di tích lịch sử quốc gia Plei Ơi trong thời gian tới, góp phần phát triển du lịch cho địa phương.

Tại Hội thảo, để làm rõ hiện tượng “Vua Lửa - huyền thoại và hiện thực”, PGs.Ts. Nguyễn Khắc Sử - Hội Khảo cổ học đã trình bày tham luận công phu, tiếp cận vấn đề dưới góc nhìn khảo cổ học về “Cơ tầng địa - khảo cổ của hiện tượng văn hóa - tín ngưỡng Pơtao Apui ở Gia Lai”. Ts. Phạm Thị Thủy Chung - Viện Nghiên cứu Tôn giáo làm rõ hiện tượng Vua Lửa qua tham luận “Thần lửa trong các tôn giáo châu Á và huyền thoại Vua lửa ở Tây Nguyên”. PGs.Ts. Nguyễn Đức Nhuệ - Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Sử học Việt Nam với tham luận “Thủy xá, Hỏa xá - lịch sử hình thành và quan hệ với các triều đại phong kiến Việt Nam”...

Về các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di tích, Ts. Bùi Minh Đạo - Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, Ts. Nguyễn Thị Kim Vân - nguyên Giám đốc Bảo tàng Gia Lai góp bàn một số đóng góp lịch sử văn hóa của Vua lửa Pơtao Apui và kiến nghị bảo tồn, phát huy di tích làng Plei Ơi ở huyện Phú Thiện. 

Ngoài ra, ở góc độ địa phương, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai Trần Ngọc Nhung tham gia một số ý kiến về “Di tích Plei Ơi - Mấy vấn đề về quản lý”, nghiên cứu, nâng cấp địa điểm này thành di tích lịch sử - văn hóa quốc gia đặc biệt …

Bên cạnh đó, các đại biểu có nhiều ý kiến trao đổi để làm rõ hiện tượng Vua Lửa, giá trị và ý nghĩa của hiện tượng này, việc thực hành nghi lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui hướng tiếp cận và nghiên cứu sâu trong thời gian tới, đồng thời tham vấn cho địa phương một số hướng đi để nâng tầm và phát huy giá trị của di tích Plei Ơi.

Trong khuôn khổ Hội thảo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển lãm những hình ảnh thú vị về các nghi thức trong Lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui; chân dung một số đời Vua Lửa, ông Rơlan Hieo - phụ tá đời Vua Lửa cuối cùng. Ngoài ra, triển lãm cũng giới thiệu toàn cảnh khu di tịch lịch sử - văn hóa quốc gia Plei Ơi, khu nhà mồ Plei Ơi, cảnh quan thiên nhiên Phú Thiện…

Trước đó, ngày 27/3, tại Khu di tích lịch sử - văn hóa quốc gia Plei Ơi, trên đỉnh núi thần Chư Tao Yang đã diễn ra Lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui. Chủ trì nghi lễ cúng là ông Siu Phơ (phụ tá đời Vua Lửa thứ 14) cùng hội đồng già làng, nghệ nhân phụ trợ. 

Tại đây, chủ lễ Siu Phơ cầu xin trời đất cho mưa thuận gió hòa, vạn vật sinh sôi nảy nở, cây cối tốt tươi, sinh tồn thuận hòa với tự nhiên; cầu xin các vị thần giúp cho con người làm chủ cuộc sống, dân làng đoàn kết, khỏe mạnh, chiến thắng mọi thiên tai địch họa, giữ buôn làng ấm no.

Đồng thời, Hội thi Văn hóa - Thể thao các DTTS huyện lần thứ XVI diễn ra tại Khu di tích quốc gia Plei Ơi thu hút 300 nghệ nhân tham gia. Hội thi có nhiều hoạt động sôi nổi như: Trình diễn cồng chiêng, đan lát, tạc tượng, dệt thổ cẩm; chạy cà kheo nam, nữ; bắn nỏ nam, nữ; nhảy bao bố nam, nữ và giải chạy bộ “Theo bước chân Vua Lửa”.