Khánh Hòa bảo vệ nghệ thuật gốm Chăm như thế nào?
Với đồng bào Chăm, gốm là vật dụng không thể thiếu trong đời sống, sinh hoạt hằng ngày của mỗi gia đình và trong văn hóa tín ngưỡng của cộng đồng. Các sản phẩm gốm đều làm thủ công và mang tính độc bản.
Hành động thiết thực sau khi được UNESCO ghi danh
Năm 2022, nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Đây là sự ghi nhận xứng đáng, đồng thời khẳng định sự đánh giá cao của quốc tế đối với những giá trị văn hóa của người Chăm.
Sau khi Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) đã chỉ đạo tỉnh Khánh Hòa triển khai Chương trình hành động quốc gia bảo vệ và phát huy giá trị “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm”.
Từ năm 2023 đến nay, công tác triển khai tập trung vào các nhóm nhiệm vụ: Duy trì thực hành và truyền dạy nghề; phát huy vai trò nghệ nhân, người thực hành; bảo đảm nguồn nguyên liệu và điều kiện thực hành; phát triển sản phẩm; quảng bá di sản; gắn bảo tồn với du lịch và sinh kế cộng đồng; nghiên cứu, tư liệu hóa.
Về công tác truyền dạy nghề làm gốm và công nhận nghệ nhân, từ năm 2022 đến 2025, Sở VHTT&DL tỉnh Khánh Hòa đã phối hợp với xã Ninh Phước tổ chức 5 lớp truyền dạy nghề gốm tại làng Bàu Trúc với hơn 150 học viên; tổ chức hội thi kỹ năng nghề gốm với sự tham gia của 30 nghệ nhân.
Hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” của 7 nghệ nhân làng gốm Bàu Trúc đã được Hội đồng chuyên ngành cấp Bộ thông qua và đang trình Hội đồng cấp Nhà nước.
Xã Ninh Phước đã thành lập Câu lạc bộ thực hành di sản tại thôn Bàu Trúc với 12 thành viên và tổ chức thành công Lễ hội Gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I.
Mục tiêu của tỉnh Khánh Hòa là đưa di sản văn hóa phi vật thể “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm” ra khỏi nguy cơ cần bảo vệ khẩn cấp và tiến tới được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Quyết liệt triển khai các nhiệm vụ bảo vệ di sản
Mới đây, UBND tỉnh Khánh Hòa đã có văn bản yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục triển khai Chương trình hành động quốc gia về Nghệ thuật làm gốm của người Chăm.
Theo đó, tỉnh Khánh Hòa yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương tập trung rà soát, triển khai các nhiệm vụ được giao tại Đề án “Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật làm gốm của người Chăm” giai đoạn 2025 - 2028 và những năm tiếp theo.
Cụ thể, tỉnh giao Sở VHTT&DL làm cơ quan đầu mối theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn triển khai Chương trình hành động quốc gia về Nghệ thuật làm gốm của người Chăm; hằng tháng tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh.
Cùng với đó, tỉnh giao UBND xã Ninh Phước chủ động phối hợp với các sở, ngành rà soát, xử lý các vấn đề về đất đai, nguồn nguyên liệu, môi trường, cơ sở hạ tầng và các điều kiện cần thiết nhằm duy trì, phát triển ổn định làng nghề gốm Bàu Trúc.
Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với Sở VHTT&DL, UBND xã Ninh Phước và các đơn vị liên quan tham mưu bố trí kinh phí cho các nhiệm vụ trọng tâm về truyền dạy, quy hoạch vùng nguyên liệu, không gian thực hành, môi trường, tư liệu hóa, quảng bá và phát triển du lịch cộng đồng; trình UBND tỉnh chậm nhất ngày 30/10/2026.
