“Ngồi trên khoáng sản” nhưng người dân xã miền núi vẫn nghèo

Khó tạo việc làm tại chỗ

Châu Lộc là xã thuộc khu vực III (khó khăn đặc thù), có 1.500 hộ với 7.234 khẩu, tỷ lệ đồng bào DTTS chiếm hơn 90%.

Nằm ở địa bàn khó khăn, nhưng tiềm năng của xã Châu Lộc là không thể phủ nhận. Phía dưới những dãy núi trọc, lúp xúp cỏ dại là những vỉa đá trắng trữ lượng lớn. Qua tìm hiểu thông tin, được biết, toàn xã đã có đến 33 điểm mỏ khoáng sản được cấp phép, trong đó có 24 điểm mỏ đang hoạt động, 16 nhà máy, xưởng chế biến khoáng sản và 2 cơ sở chế tác đá mỹ nghệ.

Dù sở hữu hàng chục điểm mỏ khoáng sản nhưng một thực tế đầy xót xa khi chính người dân xã Châu Lộc ngày ngày “ngồi trên khoáng sản”, nhưng nghèo đói vẫn đeo bám, với tỷ lệ hộ nghèo vẫn chiếm hơn 51%.

Chủ tịch UBND xã Châu Lộc Nguyễn Tất Kiên nói: Các doanh nghiệp khai thác thô rồi vận chuyển đi nơi khác chế biến. Vì khai thác thô nên cần ít lao động, dẫn tới khó tạo việc làm tại chỗ cho người dân địa phương.

Để mưu sinh, người dân xã Châu Lộc đã tứ tán muôn nơi. Hiện tại, toàn xã đang có 568 người đi làm ăn xa, 32 người đi xuất khẩu lao động. Nhiều lao động ở lại quê nhà sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, hoặc đi làm thuê qua ngày.

Bà Vi Thị Tuyết (58 tuổi) ở xóm Trô cho hay: Nhà tôi có 2 sào trồng keo, một ít diện tích lúa nước chỉ đủ ăn. Khi hết vụ thì đi làm thuê. Thu nhập thấp nên vẫn chưa thoát được nghèo.

Ông Sầm Văn Chiến (50 tuổi), một hộ nghèo cũng ở xóm Trô chia sẻ: Diện tích trồng mía ít, mỗi vụ thu hoạch cũng chừng một xe công nông, còn diện tích lúa thì không có. Để kiếm sống, tôi đi bóc vỏ keo thuê mỗi ngày.

Nhìn vào cơ cấu lao động, cũng như cơ cấu sử dụng đất của địa phương cũng đã phản chiếu rõ điều đó. Trong 4.465 người ở độ tuổi lao động, thì có đến 4.040 người đang làm việc, nhưng đa phần là lao động phổ thông. Trên tổng số 8.568,460 ha đất tự nhiên toàn xã (ngoại trừ đất lâm nghiệp hơn 6.978 ha), thì đất phục vụ cho hoạt động khai khoáng ở các điểm mỏ, các điểm chế biến chiếm hơn 491 ha. Còn lại đất sản xuất có diện tích khiêm tốn hơn, lần lượt, đất trồng cây hàng năm hơn 431 ha, đất trồng cây lâu năm hơn 256 ha, diện tích nuôi trồng thủy sản hơn 10 ha.

Bao năm nay, trên con đường lởm chởm chạy dọc qua xã, là những chiếc xe tải hạng nặng, ì ạch chở đá thô từ các điểm mỏ trở ra, để lại lớp bụi mịt mù vương trên những khuôn mặt khắc khổ, tiếc nuối của người dân vùng mỏ.

Những bất cập của xã Khu vực III

Nhìn vào bức tranh nghèo đói của xã Châu Lộc, đầy những bất cập. Trong 19 tiêu chí xây dựng Nông thôn mới, thì xã mới chỉ đạt 4/19, nhưng chủ yếu là các tiêu chí như Thông tin truyền thông, giáo dục đào tạo, y tế, Quốc phòng an ninh. Hàng loạt tiêu chí “cứng” như thu nhập, việc làm, hạ tầng cơ sở… vẫn còn “bỏ ngỏ”.

Hệ lụy từ hoạt động khai khoáng còn đến từ hạ tầng dân sinh ngày càng xuống cấp. Sau rất nhiều năm vận hành, thì con đường chạy xuyên qua xã mới triển khai thi công, nham nhở từng đoạn. Còn các trục đường khác trong nội bộ xã đang rơi vào cảnh “bụi bẩn ngày nắng, lầy lội ngày mưa”.

Ông Nguyễn Tất Kiên, Chủ tịch UBND xã Châu Lộc nói thêm: Mang tiếng là vùng mỏ nhưng các hoạt động khai thác khoáng sản, xã không được hưởng thứ gì, vì nguồn thuế đóng về tỉnh hết. Trong khi hạ tầng giao thông của xã rất kém, xuống cấp trầm trọng nhưng không có ngân sách đầu tư tương xứng.

Xã Châu Lộc được hình thành sau khi sáp nhập xã Châu Lộc và Liên Hợp với hàng chục điểm mỏ đang vận hành. Nhưng ngặt nỗi, cán bộ quản lý thì lại đang thiếu chuyên môn về tài nguyên khoáng sản, dẫn tới công tác quản lý, kiểm tra khó thực hiện.

Sau khi sáp nhập, cơ sở vật chất để duy trì hoạt động của chính quyền địa phương rất khó khăn. Hiện nay, Quân sự xã đang phải mượn tạm phòng học tại Trường PTDTBT THCS Châu Lộc, Công an xã mượn tạm cơ sở Trạm Y tế Liên Hợp, Mặt trận Tổ quốc mượn tạm Trạm Y tế Châu Lộc… Toàn bộ Đảng ủy, HĐND, UBND xã Châu Lộc đang phải “chen chúc” trong khuôn viên xã Châu Lộc cũ.

Trước những khó khăn, bất cập hiện hữu, Chủ tịch UBND xã Châu Lộc Nguyễn Tất Kiên cho biết: Địa phương đang tiến hành quy hoạch lại toàn xã, để bố trí xây dựng một khu chợ phục vụ buôn bán cho bà con; quy hoạch lại cụm công nghiệp tại chỗ để giải quyết việc làm cho lao động địa phương. 

"Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 cũng đã xác định cần phải tìm giống cây con mới phù hợp khí hậu, thổ nhưỡng vùng đất để thay thế. Về việc thiếu cơ sở vật chất,  xã cũng sẽ xin ý kiến tỉnh để tìm hướng giải quyết", Chủ tịch UBND xã Châu Lộc Nguyễn Tất Kiên thông tin thêm.