Khu tái định cư cho người dân vùng lũ xã Mường Xén đã hình thành, tuy nhiên công trình điện thắp sáng, nước sinh hoạt đều chưa hoàn thành khiến cuộc sống của người dân đang rất khó khăn. ( Ảnh: Thanh Hải)Tối đến, dân phải thắp đèn dầu
Nói về sự hình thành Khu tái định cư Vàng Phao, xã Mường Típ, cũng đầy nỗi gian truân. Sau khi bản Vàng Phao cũ xuất hiện vết nứt lớn trên đỉnh núi vào năm 2018, đe dọa cuộc sống của hàng chục hộ dân phía dưới; chính quyền địa phương đã rốt ráo tìm đất, hoàn thiện mặt bằng với các hạng mục phụ trợ “đón” người dân vùng sạt lở.
Vị trí định cư mới, cách xa bản cũ chừng 6 km, nằm hoàn toàn trên một ngọn đồi. Đến đầu năm 2025, nhiều hộ dân đầu tiên ở bản Vàng Phao, xã Mường Típ mới chuyển lên vị trí tái định cư, dựng nhà.
Tại đây, ngoài các hạng mục đường nội bộ, mương thoát nước, nhà văn hóa, điểm trường mầm non, nước sinh hoạt tự chảy… được đầu tư, thì người dân được chia đất mỗi hộ 200 m2 đất để tự dựng nhà. Đến thời điểm hiện tại, điểm tái định cư Vàng Phao có 74 hộ với 384 nhân khẩu là đồng bào Khơ Mú. Nhưng, sau chừng ấy tháng tái định cư, người dân vẫn chưa có điện lưới sinh hoạt.
Một góc khu tái định cư Vàng Phao - Ảnh: Thanh HảiBí thư Đảng ủy xã Mường Típ Vi Thị Quyên thừa nhận: Vì hệ thống điện chưa thi công xong nên điện thắp sáng chưa có, tối đến dân phải thắp đèn dầu.
Tương tự, khu tái định cư di dời khẩn cấp dành cho bà con vùng lũ xã Tà Cạ và xã Mường Xén cũng chung cảnh ngộ. Trên khoảnh đất rộng được bố trí tái định cư cho 56 hộ dân các bản Sơn Hà, Hòa Sơn xã Mường Xén; đã xuất hiện nhiều căn nhà dựng xây hoàn chỉnh, nhưng cửa khóa im ỉm. Hỏi ra thì được biết, người dân chưa dọn đến ở vì khu tái định cư không có điện, không có nước.
Còn với những căn nhà đang xây dựng dang dở, máy nổ phát điện kêu vang cả núi. Hỏi anh Lô Văn Hiếu khi hai vợ chồng đang dựng lại bờ bao căn nhà, anh kể: Tôi ở bản Hòa Sơn, nằm trong diện tái định cư lên đây. Phía chính quyền hẹn tháng 7, rồi tháng 8 có điện nhưng đến nay dân vẫn chưa có. Tôi dựng xong nhà thì mất thêm hơn 10 triệu tiền dầu chạy máy phát phục vụ thợ thi công.
Người dân khu Tái định cư vùng lũ ở xã Mường Xén chạy máy nổ để dựng nhà - Ảnh: Thanh HảiCách đó một quãng, anh Mùa Bá Chò ở bản Sơn Hà đang hí húi kiểm tra lại nhiên liệu máy phát nổ. Anh Chò bảo: Tôi đã tốn gần 15 triệu đồng tiền nhiên liệu chạy máy phát điện rồi, tốn thêm một khoản nhưng nhà vẫn chưa dựng xong. Không biết từ nay đến hết năm thì đã có điện cho dân dùng hay chưa?
Quan sát hiện trạng, chúng tôi nhận thấy các cột điện phục vụ điện sinh hoạt cho người dân tái định cư thì đã dựng xong. Tuy nhiên, một dự án di dời khẩn cấp, nhưng đang có những hạng mục thiết yếu tiến độ triển khai rất chậm. Ngày tiếp ngày, người dân vùng sạt lở vẫn đau đáu với nỗi an cư chưa tròn.
Chính quyền nói gì?
Những hộ dân mất nhà vì sạt lở, lũ quét ở miền Tây Nghệ An nói chung, ở các bản làng thuộc các xã Mường Típ, Mường Xén nói riêng luôn khắc khoải một niềm an cư. Lũ rút bao nhiêu ngày, là chừng ấy họ mong ngóng một mái nhà yên ấm để tránh trú. Nhưng rồi, dù đã xây dựng xong hạ tầng, người dân cũng đã dựng xong nhà, tuy nhiên, các điều kiện tối thiểu là điện, nước sinh hoạt vẫn chưa được bố trí đầy đủ.
Những căn nhà ở khu tái định cư vùng lũ xã Mường Xén đã hoàn thành nhưng người dân chưa dọn đến ở vì thiếu điện thắp sáng, nước sinh hoạt - Ảnh: Thanh HảiTrước thực tế người dân vùng tái định cư di dời khẩn cấp nhưng thiếu điện, thiếu nước, Chủ tịch UBND xã Mường Xén Lô Đình Thụ cho hay: Ở phía đầu nguồn có xây dựng bể chứa rồi kéo nước về cho người dân dùng. Nhưng các hạng mục của khu tái định cư này chưa bàn giao cho xã quản lý nên khi hư hỏng thì chưa khắc phục kịp. Riêng hạ tầng điện sinh hoạt, dự kiến đến tháng 12 năm nay mới thi công xong nên chưa thể có điện ngay.
Tương tự, sau khi thực hiện chính quyền 2 cấp, chính quyền xã Mường Típ đã vận động và di dời toàn bộ hộ dân ở bản Vàng Phao cũ lên vị trí tái định cư bản Vàng Phao mới. Nhưng hệ thống điện hoàn thành đang là nỗi trăn trở lớn chưa biết đến bao giờ mới có hồi kết, bởi lý do là “chưa bàn giao”.
Bí thư Đảng ủy xã Mường Típ Vi Thị Quyên chia sẻ: Để thuận tiện trong quản lý, UBND tỉnh giao chuyển các dự án cũ từ cấp huyện về cho xã phụ trách nhưng đến nay, Dự án tái định cư bản Vàng Phao chưa bàn giao được nên chúng tôi chưa có cơ sở thực hiện. Việc thi công hệ thống điện sinh hoạt đang tạm dừng từ cơn bão số 3 (tháng 7) đến nay.
Những hộ dân mất nhà vì lũ ở bản Cửa Rào 2, xã Tương Dương đã được bố trí từ nhà ở lắp ghép do Bộ Công an hỗ trợ nhưng đang thiếu điện thắp sáng và nước sinh hoạt- Ảnh: Thanh HảiTại xã Tương Dương, sau khi nhiều hộ dân bản Cửa Rào 2, xã Tương Dương mất nhà vì lũ dữ, phía chính quyền tìm kiếm mặt bằng, Bộ Công an hỗ trợ xây dựng 7 căn nhà lắp ghép nằm gần cầu Cửa Rào. Trách nhiệm này từ các cấp chính quyền, là cơ sở quan trọng để người dân từng bước an cư, ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, nhiều hộ dân ở đây vẫn chưa dọn đến ở vì đang thiếu nước và điện sinh hoạt.
Ông Nguyễn Hồng Tài, Chủ tịch UBND xã Tương Dương thông tin: Chúng tôi đã đặt vấn đề với Điện lực để kéo điện cho người dân, nhưng hiện nay, ngành Điện đang còn ưu tiên cho khắc phục hậu quả bão lũ, rồi dần dần sẽ kéo điện cho các hộ dân an cư sau lũ ở bản Cửa Rào 2. Còn hệ thống nước sinh hoạt, chúng tôi cũng đang khảo sát lại, tính toán chi phí nếu có thể tự lo được thì xã sẽ triển khai hỗ trợ cho dân, còn chờ dự án thì lâu quá.
