Những người góp phần đưa văn hóa Cơ Tu đến gần du khách
Không chỉ xuất hiện trong các lễ hội, văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu đang được nhiều nghệ nhân vùng cao TP. Đà Nẵng giới thiệu đến du khách tại các điểm du lịch.
Điểm nhấn từ văn hóa Cơ Tu
Một ngày đầu tháng 11, chúng tôi đến khu du lịch Suối Hoa, nơi nhiều nghệ nhân Cơ Tu đang trình diễn nghề truyền thống phục vụ khách tham quan.
Tại khu vực sảnh lớn gần cổng vào, nhiều du khách tỏ rõ sự thích thú khi được tận mắt chứng kiến từng công đoạn dệt thổ cẩm của chị Alăng Thị Phơi (48 tuổi).
Chị Alăng Thị Phơi làm quen với nghề từ năm 10 tuổi. Khi ấy, chị thường theo mẹ và bà học cách phối màu, luồn chỉ, sử dụng khung dệt và sớm thành thạo các kỹ thuật dệt thổ cẩm truyền thống, như áo, váy, khăn choàng, túi xách...
Để hoàn thành một bộ áo dài thổ cẩm có giá bán khoảng 1,5 triệu đồng, chị A lăng Thị Phơi phải mất hơn 2 tháng. Trang phục nam, váy nữ cũng cần hơn một tháng thực hiện, giá từ hơn 1 triệu đồng mỗi bộ.
Theo chia sẻ của chị, nghề dệt thổ cẩm không khó, nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, nhất đối với việc trình bày các nét hoa văn truyền thống.
Tại khu du lịch Suối Hoa, gần khu vực dệt thổ cẩm truyền thống của chị Alăng Thị Phơi, ông Alăng Phước cũng đang giới thiệu đến du khách các sản phẩm đan lát thủ công của đồng bào Cơ Tu.
Khi có khách tham quan, ông Alăng Phước trực tiếp thực hiện một số công đoạn đan lát, giới thiệu về nguyên liệu, cách tạo hình và công dụng của từng sản phẩm như gùi, giỏ, nong, nia...
Theo chia sẻ của ông, những vật dụng trước đây quen thuộc trong đời sống đồng bào Cơ Tu thì nay trở thành sản phẩm trải nghiệm, thành quà lưu niệm dành cho khách du lịch.
“Khi du khách đến, mình sẽ biểu diễn cách đan lát truyền thống để mọi người cùng xem, cùng tìm hiểu. Lúc rảnh, mình tranh thủ làm thêm sản phẩm để bán. Vừa có thêm thu nhập, vừa góp phần quảng bá nghề truyền thống của dân tộc mình”, ông Alăng Phước cho biết.
Ảnh: Huy Trường
Hiện nay, ngoài dệt thổ cẩm, đan lát, ở một số điểm du lịch vùng cao Đà Nẵng còn giới thiệu nhiều nét văn hóa đặc sắc khác của đồng bào Cơ Tu.
Du khách có thể xem nghệ nhân điêu khắc tượng gỗ, trình diễn nhạc cụ và thưởng thức điệu múa tân tung da dá của những thiếu nữ mang gùi.
Đưa văn hóa gần hơn với du khách
Ở tuổi 62, nghệ nhân Alăng Đợi vẫn thành thạo nhiều nhạc cụ truyền thống của người Cơ Tu. Khi biểu diễn cho khách tham quan, ông không chỉ giới thiệu âm thanh mà còn kể về phong tục, lễ hội gắn với từng loại nhạc cụ.
Cầm chiếc khèn ngắn trên tay, ông Alăng Đợi giải thích, đây là nhạc cụ được sử dụng trong một số nghi thức truyền thống.
Trước lễ đâm trâu, người già sẽ thổi khèn để gọi hồn trâu. Âm thanh ấy còn mang ý nghĩa dâng lên tiền nhân, mời họ về chung vui cùng dân làng.
Với ông Alăng Đợi, mỗi chiếc khèn, tiếng chiêng hay hồi tù và đều mang một câu chuyện riêng. Bởi vậy, trong những lần biểu diễn, ông luôn dành thời gian giải thích để du khách hiểu thêm về ý nghĩa của nhạc cụ trong đời sống cộng đồng.
Bên cạnh âm nhạc, nghệ thuật điêu khắc tượng gỗ cũng được ông Alăng Đợi giới thiệu tại khu du lịch. Đối diện nhà Gươl là hàng chục bức tượng do chính tay ông thực hiện.
Từ những chú chim, con trăn, con trâu đến người mẹ địu con, người đánh chiêng hay cảnh giã gạo, những hình ảnh quen thuộc trong đời sống đồng bào Cơ Tu được tái hiện qua từng khúc gỗ.
Mỗi tác phẩm là một lát cắt về thiên nhiên, con người và sinh hoạt cộng đồng.
Thông qua hoạt động trình diễn và trải nghiệm trực tiếp, các nghệ nhân đang góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch vùng cao.
Từ khung dệt thổ cẩm, nghề đan lát đến tiếng khèn, tiếng chiêng, các nghệ nhân Cơ Tu đang mang văn hóa truyền thống đến gần hơn với du khách.
Du khách không chỉ được ngắm nhìn mà còn có cơ hội trực tiếp tham gia vào các công đoạn để làm nên một sản phẩm tượng gỗ, hay đan lát.
Nhờ đó, những giá trị văn hóa của đồng bào Cơ Tu có thêm không gian để gìn giữ, trao truyền và phát huy gắn với phát triển du lịch.
