Pù Nhi đẩy lùi tảo hôn, vun đắp tương lai của trẻ em vùng cao

Quyết tâm xóa bỏ hệ lụy từ gốc

Câu chuyện của chị Sùng Thị Dia (tên nhân vật đã thay đổi), sống tại bản Pha Đén, là lời cảnh tỉnh về hệ lụy của tảo hôn. Khi mới 15 tuổi và vừa học xong lớp 9, Dia lập gia đình với Lâu Văn Sính trong khi cả hai vẫn chưa có khả năng tự chủ về kinh tế. 

Sự thiếu thốn trong cuộc sống và gánh nặng chăm sóc hai đứa con, khiến mâu thuẫn gia đình liên tiếp xảy ra, dẫn đến kết cục vợ chồng Dia ly hôn vào đầu năm 2025. Sau cuộc chia tay, con trai theo bố còn bé gái gửi về nhờ ông bà ngoại chăm sóc. Một tương lai dang dở bắt nguồn từ những lựa chọn thiếu chín chắn.

Tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, không chỉ kéo dài vòng luẩn quẩn của nghèo đói mà còn làm suy giảm chất lượng dân số, dẫn tới tỷ lệ cao trẻ em suy dinh dưỡng, nhẹ cân, thấp còi hoặc mắc dị tật bẩm sinh.

 Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những tập tục lạc hậu, như quan niệm "đủ tuổi thì phải cưới", tình trạng trẻ em bỏ học sớm, thiếu kỹ năng sống cũng như ảnh hưởng tiêu cực từ mạng xã hội.

Nhận thức sâu sắc về những hệ lụy dai dẳng này, xã Pù Nhi đã kiên trì áp dụng nhiều biện pháp ngay tại cơ sở. Quy định pháp luật về độ tuổi kết hôn được đưa vào các hương ước và quy ước cộng đồng, đồng thời trở thành tiêu chí đánh giá gia đình và bản văn hóa. Những trường hợp vi phạm, đặc biệt là cán bộ và đảng viên, đều bị nhắc nhở và xử lý nghiêm để nêu gương.

Theo ông Lê Quốc Huấn, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Mường Lát, ngành y tế đẩy mạnh truyền thông, duy trì tổ tư vấn cộng đồng, câu lạc bộ sức khỏe sinh sản tiền hôn nhân và phối hợp nhà trường giáo dục giới tính, kỹ năng phòng tránh thai cho vị thành niên. “Phòng ngừa từ sớm là cách tốt nhất để các em có cơ hội học tập và lập thân đúng độ tuổi” ông nhấn mạnh.

Xây dựng nếp sống văn hóa mới – Hướng đến tương lai bền vững

Muốn xóa bỏ tảo hôn, trước hết phải nâng cao dân trí và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, Pù Nhi chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phát huy vai trò Người có uy tín, già làng, trưởng bản trong vận động Nhân dân thay đổi nếp nghĩ, cách làm.

 Các mô hình như “Bản văn hóa không tảo hôn”, “Thanh niên nói không với kết hôn sớm”, “Gia đình học tập” được duy trì, đánh giá hiệu quả hằng năm và nhân rộng ra toàn xã.

Trong trường học, giáo viên nỗ lực duy trì sĩ số, động viên học sinh hạn chế bỏ học sớm. Nhiều hoạt động ngoại khóa, truyền thông pháp luật, định hướng nghề nghiệp được tổ chức nhằm khơi dậy khát vọng lập nghiệp, thoát nghèo của thế hệ trẻ vùng cao.

Công an xã và bộ đội biên phòng thường xuyên sâu sát cơ sở, kịp thời phát hiện và can thiệp các trường hợp có nguy cơ tảo hôn ngay từ giai đoạn bắt đầu. Nhờ những nỗ lực này, nhiều tình huống đã được ngăn chặn hiệu quả trước khi xảy ra những hậu quả đáng tiếc.

Cùng với đó, xã Pù Nhi chú trọng đầu tư vào hạ tầng và phát triển sinh kế nhằm giúp người dân dần ổn định cuộc sống. Các tuyến đường giao thông kết nối đến bản được mở rộng, hệ thống nước sinh hoạt tập trung được xây dựng, dân cư được sắp xếp hợp lý gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới, và nhiều mô hình sản xuất phù hợp với đặc thù vùng cao được triển khai hỗ trợ.

Nhờ những chính sách thiết thực của Trung ương, vùng đồng bào dân tộc Mông ở Pù Nhi đã xây dựng hàng chục mô hình kinh tế hiệu quả. Nhiều cá nhân và tập thể tiêu biểu đã thành công vượt khó, làm giàu chính đáng, đồng thời tạo việc làm ổn định cho người dân địa phương. Công tác giảm nghèo được duy trì và chú trọng, với tỷ lệ hộ nghèo mỗi năm giảm trên 8%, góp phần đáng kể trong việc thu hẹp khoảng cách phát triển.

Năm 2026, xã Pù Nhi đặt mục tiêu duy trì không còn hôn nhân cận huyết thống, giảm mạnh và tiến tới xóa bỏ hoàn toàn tình trạng tảo hôn; 100% thanh niên trước khi kết hôn được tư vấn sức khỏe sinh sản, pháp luật; 100% thôn, bản đưa tiêu chí “không tảo hôn” vào cam kết cộng đồng. Đây sẽ là bước tiến quan trọng trong việc cải thiện chất lượng dân số và xây dựng cộng đồng văn minh, tiến bộ.

Xóa bỏ tảo hôn không phải nhiệm vụ có thể hoàn thành trong một sớm một chiều, mà cần sự kiên trì, đồng lòng của cả chính quyền và Nhân dân. Với quyết tâm đó, Pù Nhi đang từng bước vươn lên mạnh mẽ, trở thành vùng cao đáng sống – nơi trẻ em được học tập đầy đủ, được phát triển toàn diện và có quyền lựa chọn hạnh phúc đúng nghĩa.