Lễ hội Chùa Hương. (Ảnh: ST)Lễ hội tháng Giêng không chỉ là hoạt động tín ngưỡng, mà còn là không gian bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, từ dân ca, trò chơi dân gian đến nghi lễ truyền thống. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển du lịch, bài toán đặt ra, là làm sao để lễ hội giữ được sự trang nghiêm, văn minh, tránh mê tín cực đoan hay thương mại hóa quá mức.
Giữ gìn lễ hội không chỉ là trách nhiệm của ngành Văn hóa, mà còn là ý thức của mỗi người tham gia. Khi bước vào không gian lễ hội với tâm thế thành kính, ứng xử văn minh, mỗi người đang góp phần giữ lại hồn xuân hồn văn hóa Việt.
Tháng Giêng vì thế không chỉ là tháng của hội hè, mà còn là tháng của trở về, trở về với cội nguồn, với những giá trị bền bỉ qua thời gian. Và trong dòng người du Xuân ấy, mỗi bước chân là một nhịp nối dài truyền thống, để mùa Xuân năm nào cũng trọn vẹn nghĩa tình.
Dưới đây là 10 lễ hội tiêu biểu, trải dài từ Bắc vào Nam, làm nên bức tranh văn hóa rực rỡ mỗi độ Xuân về.
1. Lễ hội Chùa Hương (Hà Nội)
Khai hội từ mùng 6 tháng Giêng, Lễ hội Chùa Hương kéo dài đến hết tháng Ba âm lịch. Hành trình trẩy hội, là cuộc du ngoạn sông nước và non xanh, bắt đầu từ bến Đục, qua suối Yến, vào động Hương Tích. Đây không chỉ là lễ Phật cầu an, mà còn là chuyến du xuân thưởng ngoạn cảnh sắc, nơi “Nam thiên đệ nhất động” gắn với đời sống tâm linh người Việt.
Lễ hội Yên Tử - Quảng Ninh. (Ảnh: ST)2. Lễ hội Yên Tử (Quảng Ninh)
Diễn ra từ mùng 10 tháng Giêng, Yên Tử là điểm hành hương lớn của Phật tử cả nước. Nơi đây gắn với Phật hoàng Trần Nhân Tông và thiền phái Trúc Lâm. Dòng người hành hương leo núi, lễ chùa đầu năm như một hành trình tìm về sự an yên, thanh lọc tâm hồn sau một năm nhiều bộn bề.
3. Lễ hội Đền Trần Nam Định (Ninh Bình)
Nổi bật với nghi lễ khai ấn đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng, Lễ hội Đền Trần thu hút đông đảo người dân đến cầu công danh, sự nghiệp. Nghi thức phát ấn mang ý nghĩa tưởng nhớ triều Trần và khơi dậy truyền thống hiếu học, lập thân lập nghiệp đầu năm mới.
4. Hội Lim tại Núi Lim (Bắc Ninh)
Tổ chức vào ngày 12 - 13 tháng Giêng, Hội Lim là không gian văn hóa của dân ca quan họ. Trên đồi Lim, dưới mái đình, liền anh liền chị trong trang phục truyền thống hát đối đáp mượt mà. Lễ hội không chỉ tôn vinh di sản quan họ mà còn là dịp gặp gỡ, giao duyên đầu Xuân.
Lễ hội Đền Hùng, Phú Thọ. (Ảnh: ST)5. Lễ hội Đền Hùng (Phú Thọ)
Dù cao điểm vào tháng Ba âm lịch, nhưng ngay từ tháng Giêng, khu di tích Đền Hùng đã đón đông du khách đến dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng. Tinh thần “uống nước nhớ nguồn” được khơi dậy trong những ngày đầu năm, khi con cháu tìm về cội nguồn dân tộc.
6. Lễ hội Chùa Bái Đính (Ninh Bình)
Khai hội mùng 6 tháng Giêng, Bái Đính là một trong những lễ hội lớn ở miền Bắc. Không gian chùa rộng lớn, tượng Phật uy nghi, cùng các nghi thức cầu quốc thái dân an khiến nơi đây trở thành điểm đến tâm linh tiêu biểu dịp đầu Xuân.
7. Lễ hội Đền Ông Hoàng Mười (Nghệ An)
Tuy lễ hội chính diễn ra vào tháng Mười âm lịch, nhưng tháng Giêng cũng là thời điểm đông đảo người dân về đền dâng hương cầu lộc. Tín ngưỡng thờ Mẫu và các vị thánh trong tâm thức dân gian tạo nên sắc màu tâm linh đặc trưng vùng Bắc Trung Bộ.
Lễ hội Tháp Bà Ponagar, Khánh Hòa. (Ảnh: ST)8. Lễ hội Tháp Bà Ponagar (Khánh Hòa)
Đây là lễ hội tiêu biểu của người Chăm, thường diễn ra từ tháng Giêng đến tháng Ba âm lịch. Nghi lễ rước y phục nữ thần, múa bóng, hát văn Chăm thể hiện sự giao thoa văn hóa Việt - Chăm, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
9. Lễ hội Núi Bà Đen (Tây Ninh)
Từ mùng 4 tháng Giêng, dòng người hành hương đã đổ về Núi Bà Đen “nóc nhà Nam Bộ”. Lễ hội Xuân tại đây kết hợp tín ngưỡng dân gian với du lịch sinh thái, tạo nên không khí vừa linh thiêng vừa sôi động đầu năm mới.
Lễ hội Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam. (Ảnh: ST)10. Lễ hội Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam (An Giang)
Dù chính hội vào tháng Tư âm lịch, nhưng dịp tháng Giêng, miếu Bà Chúa Xứ đã tấp nập người dân đến lễ bái. Tín ngưỡng thờ Bà gắn với đời sống cư dân vùng sông nước, thể hiện niềm tin vào sự che chở, phù hộ trong làm ăn và cuộc sống.
