Thực hiện chính sách với Người có uy tín ở Cao Bằng: Rõ trách nhiệm để tăng hiệu quả (Bài 2)

Gánh nhiều vai, vai nào cũng tốt

Giai đoạn 2023 - 2027, toàn tỉnh Cao Bằng có 1.150/1.462 Người có uy tín trong đồng bào DTTS là đảng viên, trong đó có 358 người là Bí thư/trưởng xóm. “Gánh nhiều vai” nhưng những đảng viên là Người có uy tín thực sự là “cánh tay nối dài” của cấp ủy đảng, chính quyền các cấp trên địa bàn tỉnh.

Kiểng Phặc là xóm đặc biệt khó khăn của xã Quang Long (trước vận hành chính quyền địa phương 2 cấp thuộc huyện Hạ Lang). Xóm có 18 hộ, 74 nhân khẩu (gồm dân tộc Tày, Nùng) thì có 15 hộ nghèo, 3 hộ cận nghèo.

Trong 1.462 Người có uy tín của tỉnh Cao Bằng, có 673 người dân tộc Tày, 440 người dân tộc Nùng, 125 người dân tộc Mông, 157 người dân tộc Dao và 67 người dân tộc khác (Kinh, Ngái, Lô Lô, Sán Chỉ…).

(Kết quả giám sát chính sách đối với Người có uy tín giai đoạn 2018 - 2024 của Ban Dân tộc - HĐND tỉnh Cao Bằng)

Xóm có đường biên giới tiếp giáp với Trung Quốc dài hơn 17 km, giao thông cách trở, chưa có điện lưới quốc gia, thiếu nước sinh hoạt... Khó khăn là vậy nhưng người dân ở Kiểng Phặc luôn tích cực tham gia các phong trào ở xóm, với “đầu tàu” là Bí thư chi bộ - Người có uy tín Hoàng Thị Hựu, sinh năm 1957, dân tộc Tày.

Bà Hựu và Nhân dân cùng cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Kiểng Phặc tham gia bảo vệ đường biên cột mốc; tích cực bài trừ các hủ tục, tệ nạn xã hội, giữ an ninh trật tự, xây dựng đời sống văn hóa.

Với vai trò là Bí thư chi bộ, bà dành thời gian nắm tư tưởng, nguyện vọng, phản ánh của bà con, từ đó cùng với Chi ủy, Chi bộ lãnh đạo Nhân dân phát triển kinh tế. Trong sản xuất, sinh hoạt, khi bà con gặp khó khăn, với uy tín của mình, bà tìm cách để tháo gỡ.

Như việc mương tưới tiêu của xóm bị hư hỏng, bà con không có nước phục vụ sản xuất. Bà Hựu đứng ra kêu nhà tài trợ được 53 triệu đồng, vận động người dân góp ngày công lao động để sửa chữa.

“Là Bí thư chi bộ và là Người có uy tín thì phải có tinh thần trách nhiệm cao trong thực hiện nhiệm vụ, rõ trách nhiệm, rõ việc. Muốn dân bản nghe và tin, mình phải là người gương mẫu, nói đươc, làm được”, bà Hựu chia sẻ.

Với những đóng góp của mình, năm 2023, bà Hựu được nhận Bằng khen của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (nay là Bộ Dân tộc và Tôn giáo) và Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng; được Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng tặng Kỷ niệm chương “Vì chủ quyền an ninh biên giới quốc gia”.

Năm 2024, bà Hoàng Thị Hựu là 1 trong 200 Người có uy tín tiêu biểu toàn quốc được tôn vinh tại Chương trình “Điểm tựa bản làng”. Sự kiện do Tạp chí Cộng sản phối hợp với Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tổ chức.

Rõ người, rõ việc, rõ kết quả

Cũng như bà Hựu, những đảng viên là Người có uy tín trong đồng bào DTTS của tỉnh Cao Bằng đã và đang phát huy vai trò ở cơ sở. Trong đó, nhiều Người có uy tín là đảng viên không giữ chức vụ (Bí thư hoặc trưởng xóm) cũng đã thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, chủ động nêu gương để Nhân dân làm theo.

Nhiều năm nay, đảng viên Chi Viết Hải, sinh năm 1957, dân tộc Lô Lô, ở xóm Khuổi Khon (xã Hưng Đạo) là Người có uy tín tiêu biểu của tỉnh Cao Bằng. Ông thường xuyên tuyên truyền, vận động bà con trong xóm xây dựng đời sống văn hóa mới, tập trung phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống.

Để bà con làm theo, ông Hải tự nguyện hiến 900 m2 đất của gia đình xây dựng nhà văn hóa thôn. Ông cũng tiên phong làm du lịch cộng đồng để vừa tăng thu nhập, vừa bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống của dân tộc Lô Lô.

“Là đảng viên, được bà con tin tưởng bầu làm Người có uy tín nên phải luôn cố gắng thực hiện tốt vai trò của mình, để bà con học tập theo”, ông Hải chia sẻ.

Cũng như ông Hải ở Khuổi Khon, bà Hựu ở Kiểng Phặc, trách nhiệm đảng viên đã nâng tầm vai trò của đội ngũ Người có uy tín trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Khi rõ trách nhiệm, Người có uy tín của tỉnh rất thuận lợi trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình.

Ngoài đảng viên thì lực lượng Người có uy tín của tỉnh Cao Bằng còn có các thành phấn khác, gồm: Già làng, trưởng dòng họ, thầy mo, thầy cúng, doanh nhân, người sản xuất kinh doanh giỏi… 

Do không được trực tiếp giao nhiệm vụ, rõ cơ chế hoạt động nên không ít người phải “tự xoay xở”, dẫn tới một số trường hợp sau khi được công nhận đã không phát huy được vai trò, mất dần uy tín trong cộng đồng.

Giai đoạn 2023 - 2027, huyện Bảo Lạc (cũ) có 135 Người có uy tín (trong đó có 92 người là đảng viên) được công nhận tại Quyết định số 1776/QĐ-UBND ngày 29/11/2021 của UBND tỉnh Cao Bằng. Nhưng chỉ 1 năm sau, tại Quyết định số 1176/QĐ-UBND ngày 29/11/2022, UBND tỉnh Cao Bằng đã phải đưa ra khỏi danh sách 14 Người có uy tín trên địa bàn huyện Bảo Lạc (cũ), trong đó có 8 người do không còn được tín nhiệm.

Đây cũng là tình trạng chung của nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh. Qua giám sát chính sách đối với Người có uy tín giai đoạn 2018 - 2024, Ban Dân tộc - HĐND tỉnh Cao Bằng nhận thấy, các địa phương chưa cụ thể cơ chế hoạt động, quản lý, giao nhiệm vụ cho Người có uy tín nên việc phát huy vai trò còn hạn chế, nhất là Người có uy tín không phải là đảng viên, không đảm nhận chức vụ ở xóm, xã.

“Các sở ngành, địa phương liên quan cần có hướng dẫn cụ thể về nhiệm vụ của Người có uy tín trong cộng đồng và trách nhiệm phối hợp của cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể ở cơ sở đối với Người có uy tín”, Ban Dân tộc - HĐND tỉnh Cao Bằng kiến nghị.

Thực tế cho thấy, việc phát huy vai trò của Người có uy tín không thể chỉ trông chờ vào sự chủ động của từng cá nhân, mà cần có cơ chế rõ ràng, thống nhất và đồng bộ từ cấp tỉnh đến cơ sở. Khi nhiệm vụ được giao cụ thể, trách nhiệm được xác định minh bạch và phù hợp với từng nhóm đối tượng, đội ngũ Người có uy tín, nhất là những người không phải đảng viên hoặc không giữ chức vụ, sẽ có thêm “khung” để hành động, tránh tình trạng mạnh ai nấy làm hoặc dần mờ nhạt vai trò sau khi được công nhận.

Bài 3: Khích lệ kịp thời đi liền chất lượng triển khai