Tuyên Quang: Những kinh nghiệm khi chọn trâu giống ở Yên Minh

Thực tiễn từ cơ sở

Từ tháng 6/2024, thôn Nà Pà, xã Yên Minh là một trong những địa bàn được triển khai Dự án 2: Đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo thuộc Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững. 

Cùng với các thôn Nà Nhuông, Nà Trò, Nà Cọ, người dân được hỗ trợ chăn nuôi trâu sinh sản nhằm tạo sinh kế lâu dài, phù hợp với điều kiện tự nhiên vùng cao.

Theo thống kê, tổng kinh phí thực hiện Dự án là hơn 562 triệu đồng, hỗ trợ mua 28 con trâu giống địa phương, trọng lượng từ 200 - 280kg/con. Đến nay, nhiều con trâu đã sinh sản, bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt, giúp người dân có thêm tư liệu sản xuất và nguồn tích lũy lâu dài.

Từ quá trình trực tiếp lựa chọn và chăm sóc trâu sinh sản, người dân thôn Nà Pà đã đúc rút được những kinh nghiệm sát thực. Anh Lục Văn Hiêm (sinh năm 1996), dân tộc Giáy, là một trong những hộ được hỗ trợ 36 triệu đồng để mua 2 con trâu giống vào tháng 6/2024.

Anh Hiêm chia sẻ: “Khi đi chọn trâu, tôi không chọn con quá to, cũng không chọn con gầy. Quan trọng là trâu nhanh nhẹn, lông mượt, da dày, bụng gọn, chân thẳng, móng chắc. Trâu sinh sản phải có khung xương cân đối, vú phát triển đều, không có dị tật”.

Theo kinh nghiệm của anh Hiêm, trâu giống địa phương là lựa chọn phù hợp nhất với vùng núi cao Yên Minh. Trâu quen khí hậu, quen thức ăn tự nhiên, sức đề kháng tốt, ít bệnh, dễ chăm sóc. Sau gần nửa năm chăm sóc, đến đầu năm 2025, cả hai con trâu của gia đình anh Hiêm đều sinh nghé khỏe mạnh. Nhận thấy hiệu quả rõ rệt, gia đình anh chủ động mua thêm một con trâu cái để nuôi theo đàn. Hiện nay, tổng đàn trâu của gia đình anh Hiêm đã có 5 con, phát triển ổn định.

“Chọn giống đúng từ đầu thì nuôi nhàn hơn nhiều. Trâu khỏe, ít bệnh, ăn cỏ do gia đình trồng là chính, chỉ cần chịu khó làm chuồng trại chắc chắn và giữ vệ sinh”, anh Hiêm nói.

Cùng thôn Nà Pà, gia đình anh Hoàng Văn Đại (sinh năm 1987), dân tộc Giáy, cũng là hộ được hỗ trợ 36 triệu đồng để mua 2 con trâu giống trong đợt triển khai Dự án. Gia đình anh Đại có 6 nhân khẩu, cuộc sống trước đây chủ yếu dựa vào nương rẫy, thu nhập bấp bênh.

Khác với anh Hiêm, khi chọn trâu giống, anh Đại chủ động tham khảo kinh nghiệm từ bố mình là ông Hoàng Văn Mìn - người có nhiều năm chăn nuôi trâu bò tại địa phương. 

“Bố tôi dặn, trâu cái tốt là phải xem kỹ răng, sừng, dáng đi. Trâu đi phải vững, không lê chân, mắt sáng, không chảy dãi. Những con trâu hiền, không nhát người thì sau này dễ chăm”, anh Đại kể.

Nhờ chọn giống cẩn thận và chăm sóc đúng kỹ thuật, đầu năm 2025, cả hai con trâu của gia đình anh Đại đều sinh nghé. Với anh, đàn trâu không chỉ là tài sản có giá trị mà còn là “của để dành”, giúp gia đình yên tâm hơn về sinh kế lâu dài.

Đồng hành cùng người dân

Bên cạnh kinh nghiệm chọn giống, người dân Yên Minh cũng đặc biệt chú trọng đến việc chăm sóc, phòng bệnh và chống rét cho trâu yếu tố quyết định sự thành công của mô hình chăn nuôi ở vùng cao.

Theo các hộ dân, mùa Đông ở Yên Minh khắc nghiệt, rét đậm, rét hại kéo dài, nếu không chủ động phòng chống, trâu rất dễ bị suy kiệt, mắc bệnh. Vì vậy, ngay từ đầu, các hộ được hướng dẫn làm chuồng trại kín gió, nền cao ráo, có mái che chắc chắn. Rơm khô, cỏ dự trữ được chuẩn bị đầy đủ để đảm bảo nguồn thức ăn trong những ngày mưa rét.

Anh Lục Văn Hiêm cho biết: “Vào mùa lạnh, gia đình tôi hạn chế thả trâu ra ngoài sớm, buổi tối cho trâu ăn thêm rơm khô, bổ sung muối khoáng. Chuồng trại luôn giữ khô, sạch, có bạt che gió. Nhờ vậy trâu không bị sụt cân, vẫn phát triển tốt”.

Công tác phòng bệnh cũng được người dân đặc biệt quan tâm. Trâu được tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin theo hướng dẫn của cán bộ thú y. Khi phát hiện trâu có dấu hiệu bất thường, người dân chủ động báo cán bộ chuyên môn để kịp thời xử lý, tránh lây lan.

Theo anh Hoàng Văn Đại, việc nuôi trâu sinh sản không quá khó nhưng đòi hỏi sự kiên trì và tuân thủ đúng hướng dẫn kỹ thuật. 

“Cán bộ xã, cán bộ thú y thường xuyên xuống kiểm tra, hướng dẫn cách chăm sóc, phòng bệnh. Có gì không rõ là hỏi ngay, nên bà con yên tâm hơn khi nuôi”, anh Đại chia sẻ.

Để Dự án 2 đạt hiệu quả, vai trò của chính quyền địa phương được thể hiện rõ ngay từ khâu khảo sát, lựa chọn đối tượng thụ hưởng đến tổ chức triển khai và theo dõi. Các hộ tham gia đều được rà soát kỹ về nhu cầu, điều kiện chăn nuôi và cam kết thực hiện đúng quy định của Chương trình.

Đại diện chính quyền địa phương cho biết, việc lựa chọn trâu giống địa phương là chủ trương xuyên suốt nhằm đảm bảo phù hợp với điều kiện khí hậu, tập quán sản xuất của người dân. Bên cạnh hỗ trợ kinh phí mua con giống, địa phương còn phối hợp với ngành chuyên môn tổ chức tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn người dân từ khâu làm chuồng trại, chăm sóc, phòng bệnh đến quản lý đàn trâu sinh sản.

Qua thực tế triển khai tại thôn Nà Pà và các thôn trong vùng Dự án, mô hình chăn nuôi trâu sinh sản đã chứng minh hiệu quả rõ rệt. Không chỉ giúp người dân có thêm tư liệu sản xuất, mô hình còn tạo niềm tin để các hộ mạnh dạn đầu tư, mở rộng chăn nuôi theo hướng bền vững.