Adenovirus hiện là tác nhân được nghi ngờ gây ra bệnh viêm gan bí ẩn. (Ảnh: Shutterstock)Theo thông báo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) vào ngày 3/5 và Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) vào ngày 6/5, số ca bệnh nghi ngờ hiện tại là hơn 300 trẻ, ghi nhận ở ít nhất tại 23 quốc gia ở châu Âu, châu Mỹ, Tây Thái Bình Dương và Đông Nam Á.
Bệnh chủ yếu được ghi nhận ở lứa tuổi từ 1 tháng đến 16 tuổi. Triệu chứng lâm sàng bao gồm các triệu chứng ở giai đoạn khởi phát như đau bụng, tiêu chảy, nôn ói. Sau đó, trẻ có các biểu hiện đặc trưng của giai đoạn toàn phát: viêm gan cấp nặng với nồng độ men gan tăng rất cao và vàng mắt vàng da xuất hiện.
Hầu hết các trường hợp đều không sốt. Đa số các ca hồi phục hoàn toàn, khoảng 10% cần phải ghép gan và 9 trẻ đã tử vong (3 ca tử vong ở Indonesia).
Trước bối cảnh thông tin về căn bệnh còn hạn chế, các bậc cha mẹ rất quan tâm và lo lắng cho sức khỏe con em mình.
Theo TS, BS Đinh Thế Trung, Chuyên khoa Gan mật, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP Hồ Chí Minh cho biết, viêm gan là tình trạng tế bào gan bị viêm và huỷ hoại.
Gan là “nhà máy” cho rất nhiều quá trình quan trọng cho cơ thể như tổng hợp các protein thiết yếu, khử độc... Do đó, tổn thương gan có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.
Viêm gan có thể do nhiễm virus (gọi là viêm gan virus), do rượu bia, do thuốc hoặc các hoá chất khác, do một số rối loạn chuyển hoá, rối loạn hệ miễn dịch… Viêm gan có thể là cấp tính (bệnh diễn ra trong vòng 6 tháng) hoặc mạn tính (kéo dài hơn 6 tháng).
Các loại virus chính đã biết gây ra bệnh viêm gan virus cấp tính ở người bao gồm virus viêm gan A, B, C, D và E. Đa số các trường hợp viêm gan cấp tính do 5 loại virus này sẽ tự hồi phục hoàn toàn trong vòng vài tháng, chỉ một tỷ lệ nhỏ (<1%) bệnh diễn tiến đến tình trạng viêm gan tối cấp và có thể gây tử vong. Hiện tại, viêm gan virus A, B và D có thể được phòng ngừa hiệu quả bằng vaccine.
Bằng cách thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán, các nhà khoa học nhận thấy bệnh viêm gan bí ẩn ở trẻ em gần đây không phải là do virus viêm gan A, B, C, D, E và một số loại virus khác đã được biết gây viêm gan ở người (EBV, CMV…).
Bệnh viện Nhi Trung ương tăng cường giám sát các ca bệnh viêm gan.Các nguyên nhân gây viêm gan khác (không phải do virus) liên quan đến thức ăn, độc chất cũng không được tìm thấy.
Do bệnh xảy ra cùng lúc ở nhiều quốc gia, các nhà khoa học vẫn nghi ngờ đây là bệnh do virus.
Điểm đáng lưu ý là Adenovirus được phát hiện trong phần lớn mẫu máu của các trẻ mắc bệnh. Theo báo cáo của WHO ngày 23/4/2022, trong tổng số 169 trẻ mắc viêm gan bí ẩn, 74 ca dương tính với adenovirus, trong đó 18 ca dương tính với adenovirus type 41.
Thêm vào đó, tại Anh, nơi có số ca viêm gan bí ẩn được báo cáo nhiều nhất, gần đây cũng ghi nhận sự gia tăng đáng kể các trường hợp nhiễm Adenovirus trong cộng đồng.
"Do vậy, Adenovirus hiện là tác nhân được nghi ngờ nhiều nhất gây ra bệnh viêm gan bí ẩn. Đây chỉ là một nghi vấn, cần có các nghiên cứu tiếp theo để xác định liệu Adenovirus có phải là nguyên nhân thực sự của đợt bệnh viêm gan gần đây hay không", bác sĩ Trung nói.
Adenovirus là virus chứa DNA chuỗi kép, bao gồm nhiều type virus khác nhau và có khả năng lây nhiễm cho các cơ quan khác nhau, phổ biến nhất là hệ hô hấp và tiêu hoá. Tùy theo type virus gây bệnh, biểu hiện lâm sàng hầu hết là bệnh cảnh nhẹ như cảm lạnh, viêm phế quản, viêm kết mạc mắt và viêm dạ dày ruột.
Adenovirus type 41 là virus gây viêm dạ dày ruột ở trẻ em, với các triệu chứng như tiêu chảy, nôn mửa và sốt, thường kèm theo các triệu chứng hô hấp. Mặc dù trước đây vài trường hợp viêm gan do nhiễm adenovirus ở trẻ em bị suy giảm miễn dịch đã được báo cáo, nhưng Adenovirus type 41 chưa từng được biết là nguyên nhân gây viêm gan nặng ở những trẻ khỏe mạnh như hàng loạt ca viêm gan bí ẩn trong thời gian gần đây.
Theo TS, BS Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP Hồ Chí Minh , viêm gan do Adenovirus không phải là mới. Virus này thường gây ra các bệnh về đường hô hấp chỉ đứng sau cúm, RSV. Adenovirus gây ra bệnh cảnh giống như cảm lạnh, ít xảy ra viêm gan.
“Adenovirus trước đến nay chỉ gặp viêm gan ở trẻ sơ sinh và người suy giảm miễn dịch. Những đứa trẻ ít tiếp xúc môi trường có thể hệ miễn dịch giảm. Trong số em bé viêm gan do Adenovirus tự hết nhưng sẽ có tỷ lệ 10% tấn công viêm gan cấp, trong đó cũng có trẻ hồi phục. Trẻ không hồi phục buộc phải ghép gan nếu không tử vong”, bác sĩ Khanh nói.
Theo chuyên gia này, biểu hiện lâm sàng của viêm gan bí ẩn nhìn chung là giống với bệnh viêm gan virus cấp tính do virus viêm gan A, B, C, D và E (mệt mỏi, chán ăn, nôn ói, đau bụng trong vòng 3-10 ngày đầu tiên; sau đó vàng mắt vàng da, tiểu sậm màu có thể xuất hiện, khi vàng mắt vàng da xuất hiện thì bệnh nhân không sốt).
Đa số trẻ sẽ tự hồi phục hoàn toàn. Trước tình hình hiện tại, các bậc cha mẹ cần nắm rõ các triệu chứng này và đưa con em đến cơ sở y tế chuyên khoa khám ngay khi có biểu hiện nghi ngờ, nhất là khi có vàng mắt vàng da, tiểu sậm màu xuất hiện.
Adenovirus được lây truyền từ người bệnh sang người khác qua đường tiêu hóa (phân của người bệnh có chứa virus), đường hô hấp (chất tiết đường hô hấp khi người bệnh ho hay hắt hơi có chứa virus) và qua tiếp xúc trực tiếp (bắt tay) hoặc gián tiếp (tiếp xúc với bề mặt hay vật dụng nhiễm virus của một người bệnh, sau đó đưa lên mắt mũi miệng mà không sát khuẩn tay).
"Biện pháp phòng bệnh cho trẻ bao gồm đeo khẩu trang, vệ sinh hô hấp, rửa tay thường xuyên với xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, nhất là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, trước khi chạm vào mắt mũi miệng của mình và ăn chín uống sôi. Trẻ nên tránh tiếp xúc với người đang mắc bệnh", bác sĩ Trung khuyến cáo.
Theo các chuyên gia, một số đối tượng đặc biệt cần được lưu ý quan tâm hơn là những em bé có bệnh lý chuyển hóa, có viêm gan B, C. Gia đình cần theo dõi trẻ, phải phát hiện sớm triệu chứng đưa tới cơ sở y tế, can thiệp kịp thời cho gan không bị tổn thương thêm. /.
