Xóa nhà tạm, nhà dột nát – trách nhiệm từ trái tim: Thần tốc và quyết liệt (Bài 2)

Quyết liệt trong chỉ đạo

Ngày 24/01/2023, Hội nghị Trung ương 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã ban hành Nghị quyết số 42-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới. Một trong những mục tiêu đến năm 2030 trong Nghị quyết số 42-NQ/TW là xoá bỏ hoàn toàn tình trạng nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu.

Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương đã quyết liệt vào cuộc. Trong phương án ban đầu, chúng ta phấn đấu đến hết năm 2030 mới hết hộ nghèo, hết hộ đói, hết nhà tạm, nhưng sau khi cân nhắc, Chính phủ đặt mục tiêu, kết thúc năm 2025 sẽ cơ bản xóa xong nhà tạm, nhà dột nát, quyết tâm “về đích” sớm trước 5 năm so với mục tiêu Ban Chấp hành Trung ương đề ra.

Ngay sau đó là sự chuẩn bị khẩn trương của Chính phủ, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương và các bộ, ngành, địa phương. Ngày 13/4/2024, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương đã phát động phong trào thi đua chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên quy mô cả nước. Chương trình phát động chính thức được tổ chức tối ngày 05/10/2024, tại Thủ Hà Nội, do Chính phủ và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức, với chủ đề “Mái ấm cho đồng bào tôi”.

Phát biểu khai mạc tại Chương trình phát động, Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (hiện là Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo) Đào Ngọc Dung – đã khẳng định, xóa nhà tạm, nhà dột nát là một trong những nhiệm vụ đột phá và mang tính cách mạng. Đây là một chủ trương lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và nhân văn sâu sắc, góp phần mang lại mái ấm tình thương cho người bị thiên tai, hỏa hoạn, bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu, cho người nghèo, người yếu thế, để không ai bị bỏ lại phía sau, giúp người dân ổn định cuộc sống và có điều kiện thoát nghèo.

Theo Bộ trưởng Đào Ngọc Dung, hiện là thời điểm có ý nghĩa lịch sử, quan trọng để thực hiện Chương trình này; là một dấu ấn đậm nét về an sinh xã hội, thể hiện nghĩa đồng bào, tính nhân văn cao cả của dân tộc Việt Nam. Đồng thời, với tư duy mới, cách làm mới, tin tưởng rằng cuộc vận động cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát sẽ đem lại kết quả tích cực.

Với quyết tâm cao nhất, sau Chương trình phát động, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương triển khai xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước (gọi tắt là Ban Chỉ đạo) tại Quyết định số 1243/QĐ-TTg, ngày 22/10/2024. Từ đó đến nay, cùng với việc kiện toàn các thành viên thì Ban Chỉ đạo đã tổ chức ba phiên họp trực tuyến toàn quốc (lần thứ nhất ngày 10/11/2024; lần thứ hai ngày 12/01/2025; lần thứ ba ngày 10/3/2025).

Tại các phiên họp, Ban Chỉ đạo tập trung đánh giá kết quả, vướng mắc, bài học kinh nghiệm trong chỉ đạo, điều hành, phân bổ và huy động nguồn lực, những cách làm hay, điển hình tốt, đề ra các nhiệm vụ, giải pháp để triển khai chương trình thời gian tới hiệu quả hơn, hoàn thành mục tiêu đã đề ra. Sau mỗi phiên họp, Văn phòng Chính phủ đều ban hành Thông báo kết luận của Thủ tưởng Chính phủ Phạm Minh Chính – Trưởng Ban Chỉ đạo, để các bộ, ngành, địa phương và Nhân dân cả nước theo dõi, thực hiện.

Gần đây nhất, ngày 05/4/2025, Văn phòng Chính phủ đã ban hành Thông báo số 158/TB-VPCP về kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại phiên họp thứ ba của Ban Chỉ đạo. Trong đó, Thủ tướng yêu cầu, xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025 được xác định là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của cả hệ thống chính trị, các bộ, ngành, địa phương, với tinh thần “chỉ bàn làm, không bàn lùi”; quyết tâm đến ngày 31/10/2025 cơ bản hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước.

Thần tốc trong thực hiện

Với sự quyết liệt trong chỉ đạo từ Trung ương tới địa phương, Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước đang có tiến độ thực hiện có thể nói là “thần tốc”. Số lượng nhà ở bàn giao cho hộ nghèo và số nhà ở khởi công xây mới tăng lên theo ngày.

Số liệu tại phiên họp lần thứ hai của Ban Chỉ đạo (tổ chức ngày 12/01/2025), sau 2 tháng kể từ phiên họp thứ nhất (ngày 10/11/2024), cả nước đã hoàn thành, bàn giao hơn 44 nghìn căn nhà và đang xây dựng 34,2 nghìn căn. Trước mục tiêu đến hết năm 2025 phải hoàn thành khoảng 240 nghìn căn nhà, trong khi thời gian chỉ còn 350 ngày, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu thực hiện chương trình “đếm ngược” để công bố số liệu thực hiện hằng tuần.

Với tinh thần: Thần tốc – Thần tốc hơn nữa, các bộ, ngành, địa phương đã tập trung mọi nguồn lực để thực hiện xóa nhà tạm, nhà dột nát. Nhờ đó, tính đến ngày 10/3/2025 (thời điểm diễn ra phiên họp lần thứ ba của Ban Chỉ đạo), cả nước đã hỗ trợ 121.638/223.164 căn nhà (đạt hơn 54%); trong đó hơn 65 nghìn căn đã khánh thành, hơn 56 nghìn căn được khởi công mới.

Và tính đến ngày 04/4/2025, cả nước đã hỗ trợ xóa được 189.243 căn nhà tạm, nhà dột nát (khánh thành 92.291 căn và khởi công mới 96.952 căn); trong đó có 64.900 căn là hỗ trợ nhà ở thuộc 2 Chương trình mục tiêu quốc gia (Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 – 2030 và Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 – 2025).

Tại phiên họp lần thứ ba (ngày 10/3/2025) của Ban Chỉ đạo, Thủ tướng Chính phủ đã lưu ý, từ nay đến cuối năm nay còn khoảng 280 ngày, để hoàn thành mục tiêu tới 31/10/2025, các địa phương cơ bản hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát thì chỉ còn khoảng 220 ngày. Trong khi đó, cả nước cần phải hoàn thành hơn 101 nghìn căn, bình quân cả nước mỗi ngày phải xóa 459 căn.

Nhiệm vụ là rất nặng nề, khó khăn; do đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu nỗ lực cao, quyết tâm lớn, hành động quyết liệt, hiệu quả; phân công theo tinh thần “5 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ kết quả, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm); phát huy tinh thần ai có gì giúp nấy, ai có nhiều giúp nhiều, ai có ít giúp ít, ai có công giúp công, ai có của giúp của; phải huy động sức người, sức của tại địa phương, sự giúp đỡ của người dân, họ hàng, làng xóm, các tổ chức chính trị - xã hội… để thực hiện mục tiêu đề ra.

Trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương cũng đã được Thủ tướng Chính phủ giao “rõ người, rõ việc” trong kết luận tại các phiên họp. Những chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng được Văn phòng Chính phủ kịp thời ban hành Thông báo để các Bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện, gần đây nhất là Thông báo số 158/TB-VPCP ngày 05/4/2025.

Thông báo đã truyền đạt chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, giao Bộ Dân tộc và Tôn giáo thường xuyên đôn đốc, yêu cầu các địa phương rà soát, hoàn thiện kế hoạch theo ngày, tuần, tháng, quý; từ nay đến cuối năm để hoàn thành mục tiêu xoá nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn. Đồng thời, Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ động tham mưu, đề xuất với Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương các biện pháp, giải pháp, cách làm cụ thể, hiệu quả để triển khai xoá nhà tạm, nhà dột nát trên cả nước, bảo đảm đúng tiến độ, yêu cầu đề ra…

Thủ tướng Chính phủ cũng giao Bộ Dân tộc và Tôn giáo cập nhật, xác định rõ những khó khăn, vướng mắc của địa phương để chủ động giải quyết theo thẩm quyền; hoặc tham mưu, đề xuất Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Trung ương những vấn đề vượt thẩm quyền để bảo đảm tiến độ, mục tiêu, yêu cầu đề ra.

Trên thực tế, với nỗ lực của cả hệ thống chính trị và sự chung tay của toàn xã hội, mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát là hoàn toàn khả thi. Nhưng ở vùng đồng bào DTTS và miền núi vẫn còn nhiều vướng mắc khách quan cần được tháo gỡ kịp thời. Điều này đã được Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Đào Ngọc Dung chỉ rõ trong buổi dự Lễ khánh thành và bàn giao nhà ở cho một số hộ gia đình thuộc diện hộ nghèo DTTS tại tỉnh Trà Vinh tổ chức ngày 08/4.

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho rằng, khó nhất ở nông thôn, vùng đồng bào DTTS và miền núi là vấn đề đất ở, đất sản xuất. “Bây giờ yêu cầu người nghèo, đồng bào DTTS phải có sổ đỏ mới xây được nhà thì sổ đỏ đâu ra, sổ đỏ ai cấp?”, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung trăn trở nói.

Chia sẻ của Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cũng chính là vướng mắc lớn trong thực hiện chính sách hỗ trợ về nhà ở cho hộ đồng bào DTTS lâu nay, trong đó có Dự án 1 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 – 2023; giai đoạn I: 2021 – 2025. Vì vậy, để hướng tới “không ai bị bỏ lại phía sau” trong nỗ lực xóa nhà tạm, nhà đột nát thì cần có sự “cởi trói” một cách linh hoạt trong vấn đề này.

Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh nội dung này trong kỳ báo tiếp theo.