Cán Tỷ: Phát triển toàn diện từ nguồn lực các Chương trình mục tiêu quốc gia

Xã biên giới Cán Tỷ có diện tích tự nhiên hơn 85km², với đường biên dài 5,7km. Toàn xã có 17 thôn, hơn 1.886 hộ với 9.824 nhân khẩu; trong đó có tới 1.213 hộ nghèo, chiếm hơn 64%. Trong điều kiện đó, việc triển khai đồng bộ các Chương trình MTQG (Nông thôn mớip; Giảm nghèo bền vững; Phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021–2025 (Chương trình MTQG 1719)), đã trở thành động lực quan trọng, giúp Cán Tỷ từng bước vượt qua thách thức và ổn định phát triển.

Trong những năm qua, cấp ủy, chính quyền địa phương luôn xác định thực hiện đồng bộ 03 Chương trình MTQG là nhiệm vụ trọng tâm, góp phần hoàn thành các mục tiêu của nhiệm kỳ 2020–2025. Giai đoạn 2021–2025, tổng nguồn lực các Chương trình được bố trí cho địa bàn đạt trên 145,4 tỷ đồng. Từ nguồn vốn này, xã đã đầu tư xây dựng 40 công trình phúc lợi thiết yếu; triển khai 32 dự án sinh kế với 782 hộ tham gia; đào tạo nghề và bồi dưỡng nâng cao năng lực cho 253 lao động; giải quyết việc làm cho 1.937 người; hỗ trợ xóa 396 nhà tạm... Những con số ấy thể hiện rõ quy mô và chiều sâu của sự hỗ trợ, giúp người dân có thêm điều kiện phát triển sinh kế và cải thiện đời sống.

Đánh giá về hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ, ông Viên Quang Chương – Phó Chủ tịch UBND xã Cán Tỷ nhấn mạnh: “Nếu không có các Chương trình MTQG, Cán Tỷ khó có được bước chuyển mạnh như hiện nay. Điều đáng mừng không chỉ là hạ tầng được đầu tư mà còn là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Khi được hỗ trợ sinh kế, tập huấn kỹ thuật, bà con chủ động hơn, mạnh dạn hơn trong sản xuất. Từ chỗ trông chờ vào hỗ trợ, người dân giờ đã tự tin hơn, tự mình tìm hướng phát triển kinh tế”.

Trong phát triển sản xuất, Cán Tỷ tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng nâng cao giá trị kinh tế. Tổng diện tích cây trồng hằng năm đạt hơn 2.163 ha. Nhiều diện tích ngô kém hiệu quả đã được chuyển đổi sang cây ăn quả ôn đới với 61,2 ha, hoặc chuyển sang trồng lạc hè thu với 344 ha. Nhờ chuyển đổi hợp lý, thu nhập bình quân trên 1 ha đất canh tác đạt 45 triệu đồng/năm, tăng 7 triệu đồng so với năm 2020.

Cùng với ngành trồng trọt, chăn nuôi cũng được xã định hướng là sinh kế bền vững và là ngành kinh tế mũi nhọn. Nhờ các chính sách hỗ trợ từ 3 Chương trình MTQG, nhiều dự án phát triển đàn vật nuôi được triển khai đồng bộ. Địa phương chú trọng đẩy mạnh thụ tinh nhân tạo đàn bò, kết hợp với tăng cường phòng chống dịch bệnh, đến nay, đã thực hiện hơn 22.000 mũi tiêm vaccine cho gia súc, gia cầm. Nhờ những giải pháp này, tổng đàn trâu bò đạt 3.914/4.308 con, tăng 139 con so với năm 2020; đàn lợn vượt 6.000 con; đàn gia cầm duy trì trên 15.000 con; đàn dê đạt 1.010 con và đàn ong 700 tổ, đều tăng so với giai đoạn trước. Giá trị sản xuất nông nghiệp toàn xã đạt hơn 210 tỷ đồng, tăng 32 tỷ đồng; trong đó riêng chăn nuôi đạt 62 tỷ đồng, tăng 20 tỷ đồng so với năm 2020.

Không chỉ kinh tế, lĩnh vực văn hóa – xã hội của Cán Tỷ cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được duy trì hiệu quả, với hơn 77% hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa và 13/17 thôn đạt thôn văn hóa; 100% cơ quan, đơn vị đạt chuẩn văn hóa. Toàn xã hiện có 15 nhà văn hóa thôn được trang bị đầy đủ thiết chế phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Hoạt động văn nghệ, thể thao phát triển sôi nổi, góp phần bảo tồn các giá trị đặc trưng như khèn Mông, dệt lanh, hát giao duyên. HTX Dệt lanh hoạt động ổn định, đưa sản phẩm truyền thống gắn với du lịch, đạt giá trị khoảng 5 tỷ đồng mỗi năm.

Trong lĩnh vực giáo dục, Cán Tỷ duy trì chuẩn phổ cập, xóa mù chữ và tiếp tục kiên cố hóa hệ thống trường lớp với 134 phòng học. Công tác xã hội hóa giáo dục thu hút hơn 2,4 tỷ đồng và nhiều ngày công của người dân, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Về y tế, xã có 10 y, bác sĩ (trong đó 1 bác sĩ) và đầy đủ nhân viên y tế tại 17/17 thôn, bảo đảm chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. Công tác dân số và kế hoạch hóa gia đình được thực hiện hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

Cán Tỷ cũng là địa bàn quan trọng về an ninh – quốc phòng. Chính quyền xã thường xuyên phối hợp chặt chẽ với lực lượng biên phòng trong tuyên truyền, thực hiện tốt 3 văn kiện pháp lý về biên giới đất liền Việt Nam – Trung Quốc, duy trì hiệu quả quy chế phối hợp giữa các cụm dân cư hai bên biên giới. Nhờ đó, tình hình an ninh trật tự ổn định, góp phần giữ vững chủ quyền và tạo môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế – xã hội.

Nguồn lực các Chương trình MTQG còn góp phần quan trọng trong việc thay đổi nếp sống, phong tục tập quán của người dân. Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, xã đã vận động được 23/25 dòng họ đưa người qua đời vào áo quan trước khi cử hành tang lễ; cơ bản không còn đám cưới, đám tang kéo dài nhiều ngày, hạn chế giết mổ gia súc lãng phí. Đây là chuyển biến rất lớn, thể hiện ý thức cộng đồng ngày càng văn minh.

Tỷ lệ giảm nghèo bình quân của xã đạt 5,5% mỗi năm. Cuối năm 2024, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn khoảng 64%, dù con số này còn cao, nhưng thể hiện rõ quyết tâm và nỗ lực không ngừng của địa phương trong hành trình vươn lên. Với nền tảng đạt được, Cán Tỷ đặt mục tiêu đến năm 2030 tổng giá trị sản xuất đạt 550 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người đạt 32 triệu đồng; tổng đàn gia súc đạt 4.500 con; 100% hộ sử dụng điện an toàn; đường giao thông, nước sinh hoạt và hạ tầng thiết yếu được phủ kín; tỷ lệ thôn văn hóa đạt trên 90%; tỷ lệ tảo hôn giảm ít nhất 2% mỗi năm; duy trì độ che phủ rừng 67,8% trở lên.

Từ một xã biên giới nhiều khó khăn, Cán Tỷ đang dần khoác lên diện mạo mới. Thành quả ấy là sự kết hợp của quyết tâm chính trị, nỗ lực vươn lên của người dân và nguồn lực mạnh mẽ từ các Chương trình MTQG. Như lời ông Viên Quang Chương – Phó Chủ tịch UBND xã Cán Tỷ khẳng định: “Điều chúng tôi hướng đến không chỉ là xây dựng hạ tầng hay tăng thu nhập trước mắt, mà là tạo ra nền tảng để người dân thay đổi tư duy, tự tin làm kinh tế, tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới”.