Chuyện về người đàn ông đam mê quảng bá vẻ đẹp quê hương: Đào đá tạo tác thác Bản Giốc ở miền Nam (Bài 2)

Giấu vợ vì sợ tốn tiền

Chọn một góc phía xa trên đồi Vọng Tưởng, cách quần thể 7 ngọn thác chừng vài chục mét, vốn là nơi thiền định, trà đạo… Ông Phạm Viết Đệ kể về quá trình thực hiện tác phẩm “Một thoáng thác Bản Giốc” của mình ở TP. Long Khánh (Đồng Nai) này.

20 năm làm vườn tôi đã gần gũi, làm quen và nhiều khi tự mình nói chuyện được với từng tảng đá, cục đá trong vườn nên tôi hiểu rất rõ phải đặt tảng đá này ở đâu để đá có thể giao tiếp được với người khi đi vào tác phẩm.

Bản vẽ, định vị, phối cảnh đều được thiết kế trên máy tính và lưu sâu trong trí nhớ. Kể cả khi triển khai, thực hiện tác phẩm nhiều người thân quen đến xem, hỏi làm gì, tôi cũng chỉ trả lời “làm việc” chứ không hề hé lộ mục đích.

Bởi vì tôi biết chắc rằng, khi mình nói ra ý tưởng, nhiều người sẽ nhảy vào góp ý, chỉnh sửa kiểu như chuyện “đẽo cày giữa đường”, sẽ làm biến dạng hoặc hỏng tác phẩm của mình.

Đắp xong phần nền hạ với hệ thống điện, máy bơm, mô tơ, ống dẫn nước thì tiền để dành bấy lâu đã hết. Biết chắc vợ sẽ biết, sẽ hỏi và sẽ cản vì kiểu “chơi ngông”. Nên tôi mời cả vợ và con ra ngồi cũng tại vị trí này để trình bày, nói lên những suy nghĩ, mong muốn của mình. Rồi cũng phải động viên vợ con là mình sẽ bỏ sức, đầu tư đáng không là bao, vì mình biết tận dụng đá có sẵn trong vườn đào lên để vừa có đất sản xuất vừa có vật liệu để xây dựng.

Tôi cũng đã phải cắt đi một phần đất bán lấy tiền để thực hiện tác phẩm "Một thoáng Thác Bản Giốc" này.

"Nghề chơi lắm công phu...."

Gia đình thông suốt, vốn là người yêu thiên nhiên, ông Đệ sử dụng vật chất từ thiên nhiên, làm đẹp thiên nhiên với nguyên tắc không được phá dỡ, ảnh hưởng đến tự nhiên.

Để các cây cổ thụ được đúng dáng sống được trên các khe đá, ông đã đi tìm khắp nơi để mua, tạo dáng trước khi bứng về trồng. "Nhiều nơi bán cây xong mà chờ lâu chưa thấy mình bứng, họ gọi điện đòi lên giá...", ông kể.

Hay tiếng nước chảy mình cũng phải học, vì tiếng thác đổ khác với tiếng suối reo. Tất cả dù là tạo tác nhưng đều phải không khác tự nhiên. Ông "thầy" luôn bên cạnh chỉ dạy cho tôi chính là internet và công nghệ AI- Nghệ nhân Phạm Viết Đệ cho biết.

Nguyên liệu là phần quan trọng nhất. Trong điều kiện ít tiền mà muốn làm chuyện lớn thì việc chọn nguyên liệu phù hợp đã đóng góp hơn 70% thành công. “Một mình tôi đã tự đào và chuyển về đây trên 3.000m3 đá tảng. Việc này nếu thuê mướn nhân công thôi, tôi cũng không đủ tiền để trả nói chi tiền đi mua, vận chuyển”, ông kể tiếp.

Nhiều người hỏi mình đo vẽ, xây dựng như thế nào mà giống y tự nhiên. Điều này cũng dễ hiểu vì trong tự nhiên thác Bản Giốc rất lớn. Mình mô phỏng lại, chuyên môn gọi là tạo tác sẽ có thiếu có thừa, nhưng quy củ lại thì rất giống hình ảnh tổng thể. Mình không dùng từ xây dựng mà dùng từ “đắp” cho nó gần gũi để chỉ các tảng đá được sắp xếp chồng lên nhau mà không sử dụng vật chất để kết dính.

Lúc thực hiện có những tảng đá mặt trước thì đẹp, đúng yêu cầu. Nhưng mặt sau thì quá gồ ghề không lắp ghép được với tảng khác, đành phải cắt, chẻ. “Nông dân như tôi thì biết gì mà chẻ đá. Vì đam mê, tôi tìm cách học khắp mọi nơi. Với chiếc xe cuốc, tôi vừa đào, cẩu, chẻ đá, vận chuyển, lắp ghép. Xe hỏng vỏ, hư máy tôi cũng đều giải quyết hết. Các cụ nói “Nghề chơi cũng lắm công phu” là vậy”, ông Đệ hể hả nói.

Làm để giáo dục con cháu đời sau

Mỗi ngày đều có người đến thăm; thỉnh thoảng có đoàn tham quan từ các trường học, tour du lịch, hội nông dân, sinh viên các trường kiến trúc, mỹ thuật đến tham qua, học tập kinh nghiệm. Có nơi đề nghị hợp tác mở trường, điểm tham quan du lịch…

Ông Đệ tâm tình: Mình thực hiện công trình này từ tình yêu thiên nhiên, cũng muốn để giáo dục con cháu, đừng bỏ cuộc khi gặp khó khăn, kiên định với sự lựa chọn của bản thân. Để làm được điều đó, ngoài sức khoẻ tốt thì cần phải có một tình yêu thiên nhiên thật sự cùng với cái tâm (tư tưởng) rất vững vàng.

Gần 70 tuổi rồi gia đình muốn dùng không gian này để thiền định, trà đạo ngắm cảnh dưỡng lão, phục vụ những người muốn biết thác Bản Giốc mà chưa có điều kiện đến đó. Thi thoảng có ai nhờ cố vấn, thực hiện công trình cảnh quang thiên nhiên, thì mình hợp tác. Nhờ chọn lối đi riêng từ ban đầu, lấy cảnh quan thiên nhiên làm mục đích mà các nhà thầu, nhà xây dựng công trình đã tìm đến hợp tác, chuyển giao cho mình nhiều công trình thác nước, cảnh quang sống động. Vì tay nghề của họ là công trình nhân tạo như núi giả, thác giả.

Có rất nhiều đoàn khách quốc tế đến đây tham quan rồi nhận xét “nhà có các thác nước tự nhiên đẹp quá”, vì họ không nghĩ đây là tác phẩm do con người tạo ra. Cũng có nhiều người thân quen, bè bạn từ nước ngoài về tham quan rồi góp ý “Trên thế giới có rất nhiều thác nước đẹp nổi tiếng sao không làm mà làm thác Bản Giốc?”.

Đây chính là điều tôi suy nghĩ và quyết định bởi vì: Thác Bản Giốc không chỉ là cảnh đẹp tự nhiên mà còn là biểu tượng của tình đoàn kết hữu nghị giữa hai đất nước Việt Nam và Trung Quốc, núi liền núi, sông liền sông, không gì có thể chia cắt được.

Tôi muốn để lại công trình này cho đời để giáo dục con cháu tình yêu thiên nhiên, cảnh quan môi trường, bài học về cách sống, cách gìn giữ quan hệ hoà bình, hữu nghị mà thác Bản Giốc là biểu tượng.