Giảm nghèo bền vững vùng đồng bào DTTS và miền núi:Ưu tiên 3 lớp đầu tư
Để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững ở vùng đồng bào DTTS và miền núi, rất cần tư duy, cách làm mới từ việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) giai đoạn 2026 - 2030.
Tạo động lực thúc đẩy phát triển
Những năm qua, Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển toàn diện tại nhiều địa phương miền núi, vùng khó khăn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
Tại xã Sơn Động, giai đoạn 2021 - 2025, tổng nguồn lực thực hiện Chương trình trên địa bàn xã đạt gần 75 tỷ đồng. Nguồn lực đầu tư được tập trung vào những lĩnh vực thiết yếu, sát với nhu cầu thực tiễn của người dân.
Cụ thể, xã Sơn Động đã hỗ trợ xây mới nhà ở cho 16 hộ nghèo, hộ cận nghèo; hỗ trợ chuyển đổi nghề cho 369 hộ nghèo thiếu đất sản xuất; hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán cho 741 hộ dân và đầu tư công trình nước sinh hoạt tập trung phục vụ Nhân dân.
Trong lĩnh vực phát triển sản xuất, địa phương triển khai 22 dự án phát triển sản xuất cộng đồng; thực hiện dự án liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị với gần 300 hộ dân tham gia; hỗ trợ xây dựng mô hình khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh trong vùng đồng bào DTTS.
Cùng với đó, hạ tầng kinh tế - xã hội tiếp tục được quan tâm đầu tư với 17 công trình giao thông, thủy lợi, y tế, nhà văn hóa; duy tu, bảo dưỡng 19 công trình sau đầu tư.
Đến nay, 100% thôn có điện lưới quốc gia, 100% hộ dân được sử dụng điện; tỷ lệ đường trục xã, liên xã được nhựa hóa, bê tông hóa đạt trên 98%.; tỷ lệ giảm nghèo đa chiều đạt bình quân 5%/năm.
Từ thực tiễn triển khai các chương trình MTQG, địa phương cũng đã rút ra kinh nghiệm, để Chương trình MTQG tiếp tục phát huy hiệu quả trong giai đoạn 2026 - 2030, cần đổi mới mạnh mẽ phương thức tổ chức thực hiện, theo hướng lấy người dân làm chủ thể, lấy hiệu quả nâng cao đời sống Nhân dân làm mục tiêu xuyên suốt.
Theo đó, địa phương đang ưu tiên phát triển sinh kế bền vững cho đồng bào DTTS; tập trung đầu tư hạ tầng thiết yếu; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở.
Xã cũng rất chú trọng phát huy vai trò của Người có uy tín, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia thực hiện, giám sát các chương trình, dự án
Phát triển toàn diện vùng đồng bào DTTS và miền núi
Tại Hội nghị triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2035 (giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030 (Chương trình MTQG) tổ chức ngày 10/6/2026, tỉnh An Giang xác định mục tiêu chiến lược đến năm 2030, sẽ đưa toàn bộ 85/85 xã đạt chuẩn nông thôn mới, đồng thời tập trung nguồn lực phát triển toàn diện vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Điểm đáng chú ý trong chiến lược phát triển của An Giang, là không chỉ tập trung vào xây dựng hạ tầng nông thôn, mà còn đặt trọng tâm vào nâng cao đời sống người dân, đặc biệt là đồng bào DTTS và người dân vùng núi, vùng khó khăn.
Tỉnh đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều toàn tỉnh từ 0,3%/năm trở lên. Riêng vùng đồng bào DTTS và miền núi, tỷ lệ nghèo sẽ giảm từ 0,3% đến 0,5%/năm, phấn đấu đưa 12 xã và 70 thôn, ấp thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn.
Đặc biệt, đối với 24 xã vùng đồng bào DTTS và miền núi, An Giang xác định, đây là khu vực ưu tiên nguồn lực đầu tư. Ngoài hạ tầng, tỉnh tập trung hỗ trợ sản xuất gắn với chuỗi giá trị, phát triển kinh tế nông thôn xanh, tuần hoàn và sinh thái. Chú trọng bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS gắn với phát triển du lịch cộng đồng.
Ưu tiên 3 lớp đầu tư song song
Bên cạnh những thuận lợi, nhiều địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi hiện vẫn đối mặt với không ít khó khăn, nhất là việc chậm ban hành các quy định, hướng dẫn từ Trung ương và mức vốn phân bổ dự kiến còn thấp so với nhu cầu.
Mặt khác, tỷ lệ vốn đối ứng của nhiều địa phương ở mức cao trong khi ngân sách còn hạn chế cũng tạo áp lực lớn...
Trước những thách thức đó, một số địa phương đã đề xuất Trung ương xem xét, điều chỉnh giảm tỷ lệ vốn đối ứng, tăng mức phân bổ vốn phù hợp với điều kiện thực tế. Đồng thời, kiến nghị các bộ, ngành sớm ban hành hướng dẫn để địa phương có cơ sở triển khai đồng bộ, hiệu quả.
Theo các chuyên gia, việc triển khai Chương trình MTQG giai đoạn mới, cần ưu tiên ba lớp đầu tư song song. Lớp thứ nhất là hạ tầng thiết yếu, nhất là ở vùng đặc biệt khó khăn: Giao thông, nước sạch, điện, trường học, y tế, hạ tầng số. Đây vẫn là nền móng không thể thiếu.
Lớp thứ hai quan trọng hơn, là đầu tư vào con người. Bởi lẽ, một cộng đồng chỉ thật sự thoát nghèo khi người dân có năng lực tạo ra giá trị mới.
Và lớp thứ ba, là đầu tư cho hệ sinh thái kinh tế nông thôn. Không chỉ hỗ trợ từng hộ dân riêng lẻ, mà phải hình thành những hợp tác xã mạnh, doanh nghiệp bản địa, trung tâm chế biến, logistics, du lịch cộng đồng, thương hiệu địa phương, thương mại điện tử, và các mô hình kinh tế đa giá trị.
Khối lượng lớn công việc về thể chế, chính sách được hoàn thành ngay trong những tháng đầu của giai đoạn mới cho thấy sự chủ động của các bộ, ngành trong công tác chuẩn bị.
Đây là tiền đề quan trọng để các địa phương sớm triển khai đồng bộ các mục tiêu phát triển nông thôn, giảm nghèo bền vững và nâng cao chất lượng đời sống người dân trong giai đoạn 2026 - 2035.
Khi những “điểm nghẽn” được tháo gỡ, những nguồn lực được khơi thông, Chương trình MTQG sẽ tiếp tục trở thành động lực quan trọng, góp phần đưa vùng đồng bào DTTS và miền núi phát triển nhanh và bền vững trong những năm tới.
Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2035 đặt mục tiêu vừa thúc đẩy xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, vừa nâng cao thu nhập người dân, giảm nghèo đa chiều bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền. Đến năm 2030, cả nước phấn đấu có khoảng 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó khoảng 10% đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại; đồng thời tiếp tục kéo giảm tỷ lệ nghèo đa chiều, nhất là tại vùng đồng bào DTTS và miền núi.
