Chủ tịch Hồ Chí Minh với cán bộ, nhân viên Báo Sự Thật - tiền thân của Báo Nhân Dân. (Nguồn: Bảo tàng Báo chí Việt Nam)Từ khi có báo Thanh Niên, dưới sự sáng lập, dìu dắt của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh, báo chí Việt Nam đã giương cao ngọn cờ cách mạng, nói lên ý chí, khát vọng của dân tộc Việt Nam và chỉ rõ phương hướng đấu tranh của Nhân dân Việt Nam vì độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội. Từ năm 1925 đến 1945, báo chí cách mạng hoạt động trong điều kiện cực kỳ khó khăn và bị thực dân Pháp đàn áp gắt gao, nhưng nhiều tờ báo vẫn ra đời và kiên cường hoạt động.
Đặc biệt, từ sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3/2/1930), báo chí trở thành công cụ sắc bén phục vụ sự lãnh đạo của Đảng, là vũ khí tuyên truyền hữu hiệu để vận động Nhân dân tham gia phong trào cách mạng. Với chủ trương thống nhất về mặt tuyên truyền, nên Đảng Cộng sản Việt Nam sau khi thành lập đã thống nhất về tổ chức báo chí, nên báo chí của hệ thống các tổ chức cộng sản trước đây đều ngừng xuất bản, để theo một dòng chỉ đạo thống nhất của Đảng Cộng sản.
Với những đóng góp quan trọng trên hành trình 100 năm qua, báo chí cách mạng Việt Nam đã, đang và sẽ luôn là người bạn đồng hành tin cậy của Đảng, của nhân dân trong hành trình dựng xây và bảo vệ Tổ quốc.
Có thể nói, báo chí cách mạng Việt Nam giai đoạn từ 1925 đến 1945 đã trải qua sóng gió của sự lùng sục, đàn áp, nhưng vẫn tồn tại, phát triển cho đến ngày cách mạng thành công. Theo thống kê, kể từ khi Báo Thanh niên do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập năm 1925 đến tháng 8/1945, chúng ta đã có khoảng 380 tên báo và tạp chí.
Bên cạnh các hình thức đấu tranh chính trị khác, Báo chí cách mạng Việt Nam với các hình thức xuất bản công khai nửa hợp pháp và hợp pháp, đã góp phần tuyên truyền, cổ vũ và đấu tranh chống thực dân và phát xít vừa gián tiếp vừa trực tiếp trong những điều kiện vô cùng khó khăn và nguy hiểm. Nhưng cuối cùng, báo chí cách mạng đã làm tròn vai trò và trách nhiệm tiên phong của mình, cùng Nhân dân giành được thắng lợi rực rỡ, đưa dân tộc bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập, tự do.
Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, báo chí bước vào thời kỳ mới: tham gia vào công cuộc kiến thiết đất nước. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống đế quốc Mỹ, báo chí cách mạng là một mặt trận đặc biệt: mặt trận tư tưởng - văn hóa. Trong công cuộc đổi mới đất nước, báo chí cách mạng góp phần nâng cao nhận thức xã hội, giúp người dân hiểu rõ quyền của mình, mạnh dạn đấu tranh chống bất công, chống tham nhũng. Tháng 7/1950, Tổ chức quốc tế các nhà báo (OIJ) tại Đại hội lần thứ III họp ở Phần Lan đã kết nạp Hội Nhà báo Việt Nam là thành viên chính thức của tổ chức này.
Các em học sinh, sinh viên DTTS tiêu biểu, xuất sắc toàn quốc năm 2023 xem ấn phẩm của Báo Dân tộc và Phát triển tại Văn Miếu Quốc Tử GiámTrong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm; bên cạnh những người lính cầm súng trên chiến trường, còn có những nhà báo, những chiến sĩ trên mặt trận thông tin đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Họ mang trên vai cây bút, máy ảnh, cuốn sổ tay, lao vào trận địa ác liệt để ghi lại từng khoảnh khắc chiến đấu, từng nỗi đau, niềm tin và khí phách của dân tộc.
Đã có hàng trăm nhà báo đã hy sinh khi đang tác nghiệp trên tuyến lửa, máu của họ đã thấm vào từng trang viết, từng tấm ảnh như một minh chứng hùng hồn cho lòng yêu nước và tinh thần dấn thân không màng hiểm nguy. Họ không chỉ là người đưa tin, mà còn là người truyền lửa, khơi dậy ý chí chiến đấu và niềm tin tất thắng cho cả dân tộc. Sự hy sinh của những nhà báo - liệt sĩ mãi là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong lòng nhân dân và nền báo chí cách mạng Việt Nam.
Ngày 28/12/1989, Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa VIII thông qua Luật Báo chí, có hiệu lực từ năm 1990. Ngày 12/6/1999, Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa X đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí. Sau đó, ngày 5/4/2016, Kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa XIII thông qua Luật Báo chí (sửa đổi). Có đến 9 điểm mới trong các quy định về quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân, đối tượng thành lập cơ quan báo chí, đặc biệt là các điểm mới liên quan đến liên kết trong hoạt động báo chí, đạo đức nghề nghiệp của người làm báo...
Với những đóng góp quan trọng trên hành trình 100 năm qua, báo chí cách mạng Việt Nam đã, đang và sẽ luôn là người bạn đồng hành tin cậy của Đảng, của Nhân dân trong hành trình dựng xây và bảo vệ Tổ quốc. Đội ngũ báo chí hôm nay học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, tiếp tục phát huy truyền thống, nâng cao chất lượng, giữ vững vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
