Khuyến nông vì một nền nông nghiệp nhân văn và bền vữngKhuyến nông - Cầu nối giữa chính sách, khoa học và người dân
Từ khi ra đời đến nay, hệ thống khuyến nông đã không ngừng phát triển, trở thành “cầu nối” quan trọng giữa Nhà nước, nhà khoa học và người sản xuất. Trong bối cảnh mới, khi nông nghiệp Việt Nam đang chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng kinh tế nông nghiệp đa giá trị, xanh và tuần hoàn, vai trò của khuyến nông càng trở nên thiết yếu.
Theo định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, khuyến nông không còn là hoạt động hỗ trợ kỹ thuật đơn lẻ, mà phải là một dịch vụ công mang tính chuyên nghiệp, đồng hành cùng người dân từ khâu lập kế hoạch, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm.
Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết: “Chúng tôi đặt mục tiêu xây dựng một hệ thống khuyến nông chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động dựa trên nhu cầu thực tế của nông dân và doanh nghiệp. Khuyến nông không chỉ là truyền đạt kỹ thuật mà phải tư vấn toàn diện, từ sản xuất, tài chính đến thị trường.”
Theo đó, hệ thống khuyến nông đang được tổ chức lại theo hướng gọn nhẹ, hiệu quả, tập trung tăng cường năng lực cho lực lượng cơ sở, những người trực tiếp đồng hành cùng nông dân.
Hiện nay, cả nước có hơn 47.000 khuyến nông viên và cộng tác viên cơ sở, trong đó phần lớn đã được đào tạo kỹ năng chuyển đổi số, sử dụng các nền tảng số trong tư vấn kỹ thuật, chia sẻ mô hình sản xuất. Nhờ đó, tại nhiều địa phương, tổ khuyến nông cộng đồng trở thành “cánh tay nối dài” của chính quyền trong việc đưa tiến bộ khoa học - công nghệ đến tận thôn, bản, giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ “làm nông” sang “làm kinh tế nông nghiệp”.
Định hướng giai đoạn 2025–2030: Khuyến nông thông minh, nông nghiệp hội nhậpKhuyến nông đa giá trị - Nền tảng của nông nghiệp xanh và bền vững
Chiến lược phát triển khuyến nông đến năm 2030 xác định rõ khuyến nông Việt Nam sẽ chuyển hướng từ “chuyển giao kỹ thuật” sang “khuyến nông đa giá trị”, gắn liền với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số.
Điều này đồng nghĩa với việc khuyến nông không chỉ hướng dẫn người dân cách trồng cây, nuôi con, mà còn tư vấn cách quản lý rủi ro, tiếp cận tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp, xúc tiến thương mại và xuất khẩu.
“Mỗi cán bộ khuyến nông phải trở thành một chuyên gia tư vấn đa năng, hiểu thị trường, am tường kỹ thuật và có năng lực kết nối,” ông Lê Quốc Thanh – Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia nhấn mạnh.
Đặc biệt, hệ thống khuyến nông đang triển khai mô hình đối tác công - tư (PPP) trong đào tạo và chuyển giao công nghệ. Nhiều doanh nghiệp lớn cũng đã tham gia cùng các trung tâm khuyến nông địa phương để phát triển vùng nguyên liệu bền vững và đảm bảo đầu ra cho nông sản Việt Nam.
Đưa khuyến nông đến gần hơn với vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Tại các tỉnh miền núi phía Bắc, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long, khuyến nông được xác định là nhiệm vụ gắn liền với giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới.
Hàng loạt dự án thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã lồng ghép nội dung khuyến nông, giúp bà con được tập huấn kỹ năng sản xuất, bảo tồn giống bản địa và nâng cao giá trị sản phẩm OCOP.
Tại Lào Cai, mô hình “Khuyến nông gắn với du lịch nông nghiệp cộng đồng” giúp người dân dân tộc Mông, Dao phát triển các sản phẩm thảo dược, chè và rượu men lá truyền thống theo hướng hàng hóa.
Còn ở Gia Lai, dự án khuyến nông “Cà phê bền vững” đã giúp hàng nghìn hộ dân tộc Ba Na, Jrai áp dụng quy trình trồng, chăm sóc và chế biến cà phê đạt chuẩn xuất khẩu.
Những mô hình này thể hiện tinh thần “khuyến nông vì dân phục vụ”, đồng thời khẳng định vai trò quan trọng của công tác khuyến nông trong việc giữ gìn bản sắc, phát triển sinh kế và xây dựng nông thôn mới vùng dân tộc thiểu số.
Có thể thấy rằng, thời gian qua, hệ thống khuyến nông Việt Nam đã khẳng định vai trò không thể thay thế trong công cuộc phát triển nông thôn mới. Bước vào giai đoạn mới, khuyến nông không chỉ chuyển mình về hình thức, mà còn đổi mới về bản chất - phục vụ nhân dân bằng tri thức, công nghệ và sự tận tâm.
Hiện đại hóa hệ thống khuyến nông không phải để “làm mới bộ máy”, mà là để đưa nông dân trở thành chủ thể thực sự của quá trình phát triển nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.
