Từ những bản làng từng bị ngăn cách bởi núi cao, vực sâu và những cung đường quanh co, những con sóng mới đang lặng lẽ mở ra những kết nối chưa từng có. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh trong tay, người nông dân có thể tìm hiểu kỹ thuật canh tác, quảng bá nông sản, bán hàng qua mạng hay tiếp cận những thị trường ở cách xa hàng trăm cây số.

Ở vùng đồng bào DTTS và miền núi, chuyển đổi số không còn là câu chuyện của đường truyền hay thiết bị công nghệ. Những “cú chạm” trên màn hình điện thoại đang dần trở thành nhịp cầu kết nối người dân với tri thức, với thị trường và với những cơ hội phát triển mới. Từ đó, nhiều hộ gia đình đã bắt đầu tìm thấy những hướng đi khác cho sinh kế, từng bước thay đổi cuộc sống trên chính mảnh đất quê hương mình.

Những con sóng nơi đầu núi: Một cú nhấp chuột, bớt một chuyến vượt núi (Bài 2)

Những con sóng nơi đầu núi: Để chính sách không còn đi bộ vào bản (Bài 1)

Khi những con sóng mới gặp khát vọng đổi đời

Ở thôn Ná Nàm, xã Bát Xát (Lào Cai), anh Lý Láo Sử, người Dao, sinh năm 1996, đang trở thành tấm gương khởi nghiệp tiêu biểu của địa phương. Mô hình nuôi dúi má đào của anh không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình mà còn mở ra một hướng phát triển kinh tế mới ở vùng cao.

Ít ai nghĩ rằng cơ duyên với loài vật nuôi được ví là “ăn tre đẻ ra tiền” của chàng trai vùng cao lại bắt đầu từ những lần lướt điện thoại khi đang làm công nhân lái máy xúc xa nhà. Chiếc điện thoại vốn chỉ để liên lạc với gia đình dần trở thành "cánh cửa" giúp anh tiếp cận những ý tưởng làm ăn mới.

“

Ngày 30/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 777/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030. Một trong những nội dung của Chương trình là hỗ trợ 400.000 điện thoại cho hộ nghèo, cận nghèo ở vùng đặc biệt khó khăn, thời gian thực hiện chương trình từ 30/4/2026 đến 31/12/2030.

Trước năm 2023, sau khi quyết định nghỉ việc ở công trường để trở về quê hương lập nghiệp, Lý Láo Sử từng thử sức với các vật nuôi quen thuộc như trâu, dê nhưng chưa đạt kết quả như mong muốn.

Trong lúc loay hoay tìm hướng đi mới, một lần truy cập Internet trên điện thoại, anh tình cờ biết đến mô hình nuôi dúi má đào - vật nuôi còn khá mới ở địa phương nhưng có giá trị kinh tế cao.

Từ những Video hướng dẫn kỹ thuật, những chia sẻ kinh nghiệm trên mạng, anh miệt mài học hỏi, tích lũy kiến thức rồi mạnh dạn vay 100 triệu đồng từ nguồn tín dụng ưu đãi dành cho hộ nghèo, hộ cận nghèo để xây dựng chuồng trại rộng 100 m2 và mua 26 cặp dúi giống về nuôi.

Hơn 3 năm sau, từ những kiến thức học được qua điện thoại, mô hình của anh đã phát triển lên gần 300 con dúi. Với giá dúi thương phẩm khoảng 500 nghìn đồng/kg và dúi giống khoảng 2,6 triệu đồng/cặp, mô hình đang mang lại giá trị kinh tế hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Từ một cú chạm trên màn hình điện thoại, Lý Láo Sử đã tìm thấy cho mình một lối rẽ mới. Câu chuyện của anh cho thấy, ở những vùng núi cao còn nhiều khó khăn, Internet không chỉ mang đến thông tin mà còn có thể mở ra cơ hội sinh kế, giúp người dân chủ động tìm đường thoát nghèo trên chính quê hương mình.

Những con sóng mang theo cơ hội kinh tế số

Câu chuyện của Lý Láo Sử không phải là trường hợp cá biệt. Ở nhiều bản làng vùng cao hôm nay, Internet đang trở thành "cánh cửa" đưa tri thức và những cơ hội sinh kế mới đến gần hơn với người dân, nhất là thanh niên DTTS.

Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh có kết nối mạng, nhiều người trẻ đã tiếp cận những mô hình sản xuất, kinh doanh mà trước đây họ chưa từng biết tới. Những “cú chạm” trên màn hình điện thoại đang từng bước làm thay đổi tư duy sản xuất, khơi dậy khát vọng lập thân, lập nghiệp ngay trên quê hương.

“

Kinh tế số ở vùng đồng bào DTTS và miền núi đang dần trở nên rõ nét khi tỷ lệ hộ gia đình có thiết bị kết nối internet tăng mạnh. Nếu năm 2015, toàn vùng mới chỉ khoảng 6,5% hộ có điện thoại thông minh hoặc máy tính để truy cập internet thì đến năm 2024, con số này đã đạt 85,6%.

(Nguồn số liệu: Điều tra thu thập thực trạng kinh tế - xã hội 53 DTTS lần thứ I năm 2015 và lần thứ III năm 2024).

Tuy nhiên, cũng như hành trình xây dựng chính quyền số, phía sau những thay đổi ấy luôn có vai trò của những “hạt nhân” ở cơ sở. Đó có thể là cán bộ xã, đoàn viên thanh niên, tổ công nghệ số cộng đồng hoặc những người trẻ dám tiên phong ứng dụng công nghệ để khởi nghiệp trên chính quê hương mình.

Ở Ná Nàm, mô hình nuôi dúi má đào của Lý Láo Sử là một minh chứng sinh động, được xã Bát Xát chọn làm điển hình “Dân vận khéo” năm 2026. Giá trị của mô hình không chỉ nằm ở thu nhập mang lại cho gia đình, mà còn ở việc truyền cảm hứng để người dân mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm, tìm kiếm những hướng phát triển phù hợp từ chính lợi thế của địa phương.

Theo ông Nguyễn Kiều Phương - Bí thư Đảng ủy xã Bát Xát, mô hình của Lý Láo Sử là minh chứng cho hiệu quả của công tác “Dân vận khéo” trong giai đoạn mới. Đó không chỉ là sự vận động để người dân chuyển đổi cơ cấu sản xuất, mà còn là quá trình đồng hành, hỗ trợ để bà con tiếp cận khoa học - kỹ thuật, ứng dụng công nghệ và từng bước đưa tri thức số vào sản xuất, phát triển kinh tế.

Để những con sóng chạm tới từng người dân

Ở những bản làng vùng cao, Internet đang dần vượt ra khỏi vai trò của một công cụ kết nối để trở thành động lực thay đổi tư duy sản xuất và mở ra những cơ hội sinh kế mới. Nhưng để những “con sóng” ấy thực sự mang lại giá trị, hạ tầng thôi chưa đủ. Rào cản lớn hơn nằm ở kỹ năng số và khả năng tiếp cận công nghệ của người dân.

Chính vì vậy, các tổ công nghệ số cộng đồng (CNSCĐ) đang trở thành “cánh tay nối dài” của chính quyền cơ sở, giúp người dân làm quen với môi trường số. Từ sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không tiền mặt đến tìm kiếm thông tin phục vụ sản xuất, kinh doanh… những việc tưởng chừng nhỏ ấy lại là nền móng để hình thành xã hội số từ chính các thôn, bản vùng cao.

Từ mô hình đơn lẻ ở địa phương, đến nay 100% xã, phường trên cả nước đã thành lập tổ CNSCĐ, với hơn 93.524 tổ cấp thôn, và 457.820 thành viên. Riêng tại xã Bát Xát hiện có 55 tổ CNSCĐ, với 520 thành viên.

Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch UBND xã Bát Xát, các tổ CNSCĐ góp phần nâng cao nhận thức của người dân về chuyển đổi số, tăng tỷ lệ các chỉ tiêu thực hiện mô hình “thôn số” theo Quyết định số 828/QĐ-UBND ngày 27/3/2026 của UBND tỉnh Lào Cai trên địa bàn xã.

Chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi mọi người dân đều có thể tham gia và hưởng lợi. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là phủ sóng Internet hay xây dựng những cơ sở dữ liệu hiện đại, mà là giúp người dân vùng cao có thêm cơ hội học tập, sản xuất và phát triển ngay trên quê hương mình.

Từ những bản làng từng là “vùng lõm sóng”, những con sóng mới hôm nay đang vượt núi để mang theo dữ liệu, tri thức và cơ hội phát triển. Khi chính sách được kết nối nhanh hơn, khi người dân tự tin bước vào môi trường số và khi một cú chạm màn hình có thể mở ra một lối rẽ thoát nghèo, đó cũng là lúc khoảng cách địa lý không còn đồng nghĩa với khoảng cách phát triển.

Những “con sóng nơi đầu núi” sẽ không chỉ dừng lại ở việc kết nối bản làng với thế giới bên ngoài, mà còn mở ra những con đường mới để vùng cao đi cùng nhịp phát triển của đất nước.

Chuyển đổi số và “quyền kể chuyện” của đồng bào dân tộc thiểu số

Vai trò quan trọng của chuyển đổi số trong cuộc cách mạng cải cách bộ máy hành chính

“Gian hàng 0 đồng”- Lan tỏa yêu thương, kết nối chuyển đổi số của công an xã