Nhiều nơi, nếu người dân không đóng quỹ dân số thì không được làm giấy khai sinh.Hiện nay, ngoài 26 quỹ tài chính ngoài ngân sách hình thành từ chính sách, pháp luật và do Trung ương quản lý, ở địa phương cũng có rất nhiều loại quỹ. Trong đó, có quỹ rất lớn, cũng có quỹ nhỏ. Có thể kể sơ sơ một vài loại quỹ như: quỹ đền ơn đáp nghĩa, quỹ bảo trợ trẻ em, quỹ xóa đói giảm nghèo, quỹ từ thiện, quỹ khuyến học, quỹ chăm sóc người cao tuổi, quỹ vì người nghèo, quỹ phòng, chống ma túy…
Không thể phủ nhận việc hình thành quỹ là sự cần thiết để duy trì hoạt động xã hội. Thế nhưng việc đóng quá nhiều loại quỹ khiến cho người dân khó mà chịu đựng được. Hơn nữa, một vấn đề đáng bàn là các quỹ chưa thực sự công khai minh bạch.
Có một sự thật là hiện nay, chúng ta rất khó để thống kê chính xác người dân đang phải đóng bao nhiêu loại quỹ? Và điều gì sẽ xảy ra nếu cứ mỗi luật chuyên ngành lại “đẻ” ra một loại quỹ, nếu các địa phương thu quỹ vô tội vạ trong khi bản thân người đóng thì không biết nó được dùng làm gì? Hiệu quả ra sao?
Hơn nữa, những loại quỹ dù là mang tính “tự nguyện”, “không bắt buộc” nhưng thực tế là không tự nguyện không xong.
Riêng các địa phương, mỗi nơi lại có số lượng quỹ khác nhau, như Quảng Ninh có tới 21 quỹ, An Giang 20 quỹ, Điện Biên 9 quỹ, Ninh Bình 8 quỹ… Theo quy định tại Nghị định 94/2014/ ngoài quỹ Phòng, chống thiên tai là loại quỹ bắt buộc, các loại quỹ khác thì tùy từng địa phương quy định, nhưng phải trên tinh thần tự nguyện, không bắt buộc.
“Phép vua” thì như vậy, nhưng “lệ làng” lại là chuyện khác. Hằng năm, người dân phải đóng rất nhiều loại từ quỹ “tự nguyện” như: Ngoài quỹ còn có vô số khoản “quy thóc” đóng cho các thiết chế văn hóa, hạ tầng dân cư. Và vấn đề chính là ở chỗ dù là đóng góp tự nguyện, chỉ mang tính vận động không bắt buộc nhưng hầu như người nào, nhà nào cũng phải đóng.
Nói như vậy để thấy rằng, lựa chọn chuyên đề “quản lý sử dụng quỹ ngoài ngân sách” để giám sát của Quốc hội là một quyết định sáng suốt. Nhưng nếu đã giám sát, mong Quốc hội quan tâm cả đến những loại quỹ “tự nguyện, không bắt buộc”. Bởi từ lâu nó thực sự đã tạo ra gánh nặng cho người dân, gây ra những phản ứng âm ỉ trong xã hội.
THIÊN ĐỨC
