Đội ngũ Người có uy tín trong đồng bào DTTS tỉnh Cao Bằng là những tấm gương đoàn kết, nỗ lực vươn lên trong lao động, sản xuất và là cầu nối quan trọng chuyển tải tâm tư, nguyện vọng của nhân dân đến cấp ủy, chính quyền các cấp. Để họ tiếp tục phát huy tốt vai trò trong cộng đồng, các địa phương trong tỉnh cần chú trọng khâu lựa chọn, thực hiện đầy đủ chính sách và tăng cường phối hợp chặt chẽ với Người có uy tín, bảo đảm kịp thời và chất lượng.
Được đồng bào tin tưởng, Người có uy tín tỉnh Cao Bằng dẫn dắt, kết nối, giúp giữ gìn an ninh trật tự, thúc đẩy phát triển kinh tế của địa phương. (Ảnh minh họa)Những “đầu tàu” bền bỉ ở cơ sở
Trước vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, huyện Bảo Lâm có 153 Người có uy tín trong đồng bào DTTS được công nhận. Trong đó có 147 nam, 6 nữ; Người có uy tín cao tuổi nhất sinh năm 1954, trẻ nhất sinh năm 1997.
Người có uy tín ở Bảo Lâm giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong cộng đồng. Được đồng bào tin tưởng, họ trở thành những người dẫn dắt, kết nối, giúp giữ gìn an ninh trật tự, thúc đẩy phát triển kinh tế và góp phần bảo tồn, gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.
Nà Thằn là một xóm đặc biệt khó khăn của xã Thạch Lâm cũ (nay là xã Quảng Lâm). Xóm có 121 hộ, 560 nhân khẩu (100% là dân tộc Mông), tỷ lệ nghèo chiếm tới 61,2%. Năm 2023 trở về trước, Nà Thằn là một trong 7 xóm của xã Thạch Lâm bị ảnh hưởng bởi tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình.
Giai đoạn 2018 - 2023, huyện Bảo Lâm cũ đã tổ chức 6 cuộc thăm, tặng quà cho 1. 003 lượt Người, tổ chức 12 cuộc hội nghị cung cấp thông tin cho 995 lượt người; cấp 399.572 tờ báo Dân tộc và Phát triển và báo Cao Bằng.
Trước tình hình đó, cùng với các lực lượng, Người có uy tín Hầu Văn Thành, sinh năm 1971, dân tộc Mông, đã tích cực tuyên truyền, vận động bà con không nghe, không theo kẻ xấu. Đến tháng 5/2023, cùng với các địa phương khác trong tỉnh, xóm Nà Thằn đã cơ bản xóa bỏ tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình.
“Bà con nghe theo tôi và cán bộ xã vận động từ bỏ tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình. Vì thế tôi càng phải có trách nhiệm, bám sát tình hình đời sống mới của dân bản, tích cực tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước để vươn lên thoát nghèo”, ông Thành chia sẻ.
Cùng với giữ gìn an ninh trật tự, đội ngũ Người có uy tín ở huyện Bảo Lâm (cũ) luôn nêu gương sáng trong phát triển sản xuất, đi đầu và vận động bà con tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước. Người có uy tín Tẩn Dấu Quẩy, sinh năm 1974, dân tộc Dao, ở xóm Phiêng Pẻn, xã Lý Bôn là một ví dụ điển hình.
Không chỉ là gương làm kinh tế giỏi mà ông còn là người tiên phong trong “nói và làm”, từ đó khích lệ bà con trong xóm tham gia các phong trào ở địa phương. Từ năm 2016 đến nay, nhân dân xóm Phiêng Pẻn đã hiến 1,1ha đất, hơn 600 ngày công lao động mở 2km đường ô tô liên xóm; góp ngày công vận chuyển vật liệu xây dựng giúp 48 hộ xoá nhà tạm, nhà dột nát.
Người có uy tín Tẩn Dấu Quẩy, xóm Phiêng Pẻn, xã Lý Bôn, tỉnh Cao Bằng. Cá nhân ông Quẩy đã vận động 100% hộ di dời chuồng gia súc ra khỏi gầm sàn nhà ở, 99% hộ làm nhà tiêu hợp vệ sinh. Ông cũng đề xuất và được UBND xã Lý Bôn chấp thuận đầu tư đổ bê tông 453m đường nội xóm.
Thẳng thắn chỉ rõ tồn tại trong lựa chọn Người có uy tín
Ông Quẩy, ông Thành là hai trong 1.462 Người có uy tín được các địa phương trên địa bàn tỉnh Cao Bằng công nhận theo tiêu chí tại Quyết định 28/2023/QĐ-TTg. Trước đó, trong giai đoạn 2018 - 2023, căn cứ Quyết định 12/2018/QĐ-TTg, UBND tỉnh đã công nhận 6.868 lượt Người có uy tín.
Theo ông Bế Đăng Khoa, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cao Bằng, Người có uy tín luôn là tấm gương về đoàn kết, nỗ lực vươn lên trong lao động, sản xuất. Họ là “cầu nối” đưa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đến với người dân, đồng thời chuyển tải tâm tư, nguyện vọng của đồng bào các dân tộc đến với cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp.
Theo kết quả giám sát, giai đoạn 2018 - 2023, UBND tỉnh Cao Bằng đã phê duyệt đưa ra khỏi danh sách 1.982 Người có uy tín. Còn trong năm 2024, thực hiện quy định tại Quyết định 28/2023/QĐ-TTG, UBND các huyện, thành phố đã đưa ra khỏi danh sách 147 người sau khi được công nhận.
Để triển khai hiệu quả Quyết định 18/2023/QĐ-TTg trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vừa qua, Ban Dân tộc - HĐND tỉnh Cao Bằng đã giám sát việc thực hiện chính sách với Người có uy tín trên địa bàn giai đoạn 2018 - 2023. Qua giám sát, cơ quan này đánh giá, việc lựa chọn, công nhận Người có uy tín được các sở, ngành, địa phương có liên quan được thực hiện công khai, minh bạch.
Tuy nhiên, Ban Dân tộc - HĐND tỉnh Cao Bằng cũng nhận thấy, việc lựa chọn, công nhận Người có uy tín vẫn còn một số tồn tại. Trong đó, tình trạng một số Người có uy tín phải đưa ra khỏi danh sách sau khi được công nhận là hạn chế cần khắc phục.
“Ngoài nguyên nhân sáp nhập xóm dẫn đến việc đưa 1.021 Người có uy tín ra khỏi danh sách, thì hằng năm còn khoảng 10 - 12% số Người có uy tín bị đưa ra khỏi danh sách do các nguyên nhân khác”, kết quả giám sát của Ban Dân tộc - HĐND tỉnh Cao Bằng nêu.
Khi danh sách thay đổi, niềm tin chênh vênh
Theo tìm hiểu của phóng viên, “nguyên nhân khác” được xác định là do sức khỏe, xin thôi hoặc Người có uy tín không còn sống,… Thậm chí có trường hợp, Người có uy tín bị đưa ra khỏi danh sách do không được tín nhiệm.
Ở Bảo Lâm (cũ), giai đoạn 2023 - 2027, toàn huyện có 153 Người có uy tín, được công nhận tại Quyết định 1722/QĐ-UBND ngày 23/11/2021 của UBND tỉnh Cao Bằng. Nhưng đúng 1 năm sau, 17 người được đưa ra khỏi danh sách này, tại Quyết định 1721/QĐ-UBND ngày 23/11/2022.
Về nguyên nhân, trong 17 người có 7 người do sức khỏe yếu, 4 người xin thôi, 1 người đã chết, 3 người đi làm ăn xa và 2 người không không được tín nhiệm. Huyện cũng đã bổ sung 17 người vào danh sách Người có uy tín giai đoạn 2023 - 2027.
Tương tự, tại Hòa An (cũ), sau khi được công nhận năm 2021, đến năm 2022, trên địa bàn huyện có 11 người phải đưa ra khỏi danh sách Người có uy tín giai đoạn 2023-2027; tại TP Cao Bằng (cũ) có 22 người;…
Trước thực trạng trên, Ban Dân tộc - HĐND tỉnh Cao Bằng kiến nghị, để có được đội ngũ Người uy tín đảm bảo chất lượng, các địa phương, nhất là ở thôn, xóm, cần tuân thủ các tiêu chí để lựa chọn theo Quyết định 28/2023/QĐ-TTg và Quyết định 12/2018/QĐ-TTg.
Được cung câp thông tin, Người có uy tín phát huy vai trò “cầu nối” đưa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đến với người dân, đồng thời chuyển tải tâm tư, nguyện vọng của đồng bào các dân tộc đến với cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp.Đồng thời, việc lựa chọn Người có uy tín phải phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, tránh tình trạng Người có uy tín sau khi được bầu lại mất uy tín hoặc sức khỏe yếu phải thay thế, bổ sung.
Kiến nghị của Ban Dân tộc-HĐND tỉnh Cao Bằng là cần được các địa phương quan tâm, để đội ngũ Người có uy tín thực sự là “cầu nối” ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Nhất là hiện nay, với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, để phát huy vai trò “đầu tàu”, đồng thời để vun đắp thêm niềm tin của đồng bào các dân tộc, việc lựa chọn, công nhận Người có uy tín cần được thực hiện kỹ lưỡng. Điều này không riêng Cao Bằng mà còn có ý nghĩa chung cho các địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Bài 2: Rõ trách nhiệm để tăng hiệu quả
