Ưu tiên phát triển hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực chuyển đổi số tại vùng có đông đồng bào DTTS

Cho ý kiến về chính sách của Nhà nước đối với chuyển đổi số, đại biểu Trần Thị Thu Hằng (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) hoàn toàn nhất trí với dự thảo, đồng thời cũng nhấn mạnh cần ưu tiên phát triển hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực chuyển đổi số cho các cơ quan nhà nước ở vùng sâu, vùng xa, vùng có đông đồng bào DTTS. 

Nếu không có sự đầu tư đồng bộ, việc triển khai sẽ dàn trải, tốn kém nhưng hiệu quả không cao. Thực tế, khi triển khai chính quyền hai cấp, nhiều nơi rất khó khăn trong việc vận hành hệ thống số.

Bên cạnh đó, Đại biểu đề nghị, cần có chính sách hỗ trợ người dân trong học tập, tiếp cận công nghệ số, giúp họ có kỹ năng cơ bản để tham gia các dịch vụ công trực tuyến. Thực tế hiện nay, nhiều người dân, đặc biệt là người cao tuổi, gặp rất nhiều khó khăn khi thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số.

Về thanh toán số, Đại biểu Trần Thị Thu Hằng nêu thực tế, hiện nay vẫn còn nhiều bất cập. Một bộ phận người dân ngại chuyển khoản, do lo ngại bị kiểm soát dòng tiền hoặc bị tính thuế, dẫn đến tình trạng nhiều giao dịch quay lại dùng tiền mặt, kể cả trong mua bán vàng hay hàng hóa lớn. Điều này làm giảm hiệu quả của quá trình chuyển đổi số và gây khó khăn cho công tác quản lý.

Về cung cấp dịch vụ công trực tuyến, trước đây phân chia thành mức độ 3, 4; hiện nay dự thảo quy định “toàn trình một cửa”. Tuy nhiên, cần diễn đạt dễ hiểu hơn, phân biệt rõ dịch vụ trực tuyến “toàn phần” và “một phần”, để khi thực hiện, các địa phương, đơn vị không lúng túng.

Đối với nguyên tắc chuyển đổi số trong hệ thống chính trị, Đại biểu Trần Thị Thu Hằng cho rằng, thực tế hiện nay có quá nhiều văn bản điện tử được chuyển trên hệ thống. Có ngày một đơn vị cấp Sở phải nhận tới hàng trăm, thậm chí hàng nghìn văn bản. Tuy nhiên, hệ thống chưa thân thiện, quy trình xử lý phức tạp khiến nhiều cán bộ, đặc biệt là cán bộ ở cơ sở, rất lúng túng trong thao tác nhập, lưu, trả văn bản, dẫn đến tắc nghẽn, chậm tiến độ. 

Do đó, Đại biểu kiến nghị, Cơ quan soạn thảo cần đưa vào luật nguyên tắc thiết kế hạ tầng đồng bộ, hệ thống thông suốt, thân thiện và dễ sử dụng, bảo đảm khi triển khai không gây ách tắc công việc, không tạo thêm gánh nặng hành chính cho cán bộ và người dân.

Đồng tình với đại biểu Trần Thị Thu Hằng về chính sách của Nhà nước về chuyển đổi số, đại biểu Bố Thị Xuân Linh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) nhấn mạnh, để thúc đẩy chuyển đổi số cần tăng cường việc đào tạo nhân lực, đầu tư trang thiết bị cơ sở hạ tầng, đặc biệt quan tâm hơn nữa đến vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. 

Mặt khác, đại biểu Bố Thị Xuân Linh nêu nhận định, công nghệ số có nhiều yếu tố đặc thù, do đó cần bổ sung quy định theo hướng tạo cơ chế đầu tư, mua sắm linh hoạt đề phù hợp với đặc thù của công nghệ số (như thuê dịch vụ, đặt hàng, PPP, thanh toán theo kết quả) thay vì chỉ bó hẹp vào thủ tục đầu tư công truyền thống.

Bên cạnh đó, theo đại biểu, tại khoản 4 quy định về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trên các nền tảng số, chỉ đề cập đến người tiêu dùng và người lao động mà chưa đề cập đến việc bảo vệ doanh nghiệp, do đó đại biểu Bố Thị Xuân Linh kiến nghị, cần bổ sung chủ thể “doanh nghiệp” để phản ánh đúng thực tiễn doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa phụ thuộc ngày càng lớn vào hạ tầng/nền tảng số.

Đại biểu Hoàng Đức Thắng (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) cũng khẳng định, mặc dù chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, “không để ai bị bỏ lại phía sau” phải là nguyên tắc xuyên suốt. 

Đại biểu đề nghị, Ban soạn thảo xem xét bổ sung quy định về bảo đảm điều kiện chuyển đổi số bao trùm. Có thể thiết kế một chương hoặc một số Điều về Xã hội số toàn diện, trong đó quy định: Nhà nước ưu tiên đầu tư mở rộng hạ tầng viễn thông, phủ sóng Internet băng rộng đến tất cả các thôn, bản vùng sâu vùng xa; xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia và nền tảng dùng chung giúp vùng khó khăn tiếp cận dịch vụ số như vùng đô thị. 

Luật nên quy định Chính phủ có chính sách trợ giá thiết bị và gói cước Internet cho hộ nghèo, cận nghèo và đối tượng chính sách ở vùng khó khăn. Cùng với đó là chương trình phổ cập kỹ năng số cho người dân.

Cùng với đó, Luật quy định các cổng dịch vụ công và ứng dụng chính phủ phải tuân thủ tiêu chuẩn truy cập cho người khuyết tật, hỗ trợ đa ngôn ngữ (bao gồm ngôn ngữ dân tộc thiểu số phổ biến) và tối ưu cho thiết bị cấu hình thấp, mạng yếu. Việc luật hóa cam kết chuyển đổi số toàn dân sẽ giúp thu hẹp khoảng cách số giữa thành thị và nông thôn, bảo đảm công bằng xã hội trong kỷ nguyên số.