Ông Vũ Biền - Trưởng Phòng Dân tộc và Tôn giáo huyện Văn Lãng chia sẻ thông tin với Báo Dân tộc và Phát triểnPV: Xin ông cho biết đặc điểm tình hình vùng đồng bào DTTS trên địa bàn huyện Văn Lãng. Điều này có ảnh hưởng gì tới công tác phòng chống tảo hôn và HNCCHT?
Văn Lãng là huyện miền núi biên giới có 17 đơn vị hành chính (16 xã và 1 thị trấn); trong đó có 5 xã biên giới tiếp giáp với Thị Bằng Tường, Khu tự trị dân tộc Choang - Quảng Tây, Trung Quốc. Huyện có 8 xã và 1 thị trấn thuộc khu vực I; có 8 xã khu vực III; 161 thôn, khu phố và có 54 thôn đặc biệt khó khăn. Dân số toàn huyện trên 50 nghìn người, có 4 dân tộc chủ yếu là Tày, Nùng, Kinh, Hoa và một số ít dân tộc khác cùng sinh sống. Theo kết quả sơ bộ điều tra hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2024: hộ nghèo 616 hộ, chiếm tỷ lệ 4,53%; hộ cận nghèo 1.278 hộ, chiếm tỷ lệ 9,39%.
Do trình độ dân trí của đồng bào dân tộc không đồng đều và còn hạn chế nên việc tiếp thu, nhận thức về Luật Hôn nhân và Gia đình vẫn còn hạn chế. Đối với những thôn nằm cách xa trung tâm, giao thông còn nhiều khó khăn, thì việc đi đến tận nơi để tuyên truyền, phổ biến những kiến thức cơ bản về Luật Hôn nhân và Gia đình còn gặp khó khăn. Bên cạnh đó, cuộc sống khó khăn, khả năng tìm kiếm công việc tại địa phương còn nhiều hạn chế, một bộ phận người dân trên địa bàn phải đi đến những thành phố lớn, những địa phương khác để lao động, mưu sinh, do đó, nhiều em học sinh xa bố mẹ là những đối tượng có nguy cơ dễ bị xâm hại tình dục, kết hôn sớm.
Đặc biệt, giới trẻ ngày nay tiếp cận thông tin qua các trang mạng xã hội, dễ tiếp thu những luồng văn hóa độc hại, văn hoá ngoại lai, có lối sống không lành mạnh... Đó là những khó khăn, là thách thức trong công tác phòng, chống nạn tảo hôn trên địa bàn huyện.
PV: Trước thực tế này, huyện Văn Lãng đã có những giải pháp gì nhằm giảm thiểu, tiến tới xóa bỏ tình trạng TH-HNCHT trên địa bàn huyện?
Xác định TH-HNCHT ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và các mối quan hệ xã hội, làm suy giảm sức khỏe, tăng tỷ lệ bệnh tật, giảm chất lượng nguồn nhân lực, gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội trên địa bàn, huyện Văn Lãng đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu tình trạng TH-HNCHT.
Huyện Văn Lãng đã tổ chức quán triệt, triển khai thực hiện Quyết định số 498/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và văn bản chỉ đạo của Ủy ban Dân tộc (nay là Bộ Dân tộc và Tôn giáo); các văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh, Ban Dân tộc (nay là Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh); chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn, UBND các xã, thị trấn chủ động xây dựng, ban hành kế hoạch thực hiện Đề án giảm thiểu tình trạng TH-HNCHT trong vùng đồng bào DTTS trên địa bàn;
Bên cạnh đó, huyện Văn Lãng đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống TH-HNCHT thông qua phổ biến Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Phòng chống bạo lực gia đình và các nội dung hoạt động phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”.
Các xã, thị trấn đã triển khai thực hiện Đề án gắn với các nội dung về thực hiện hương ước, quy ước ở thôn, khu phố; đưa các quy định về phòng, chống TH-HNCHT vào trong các hoạt động thiết chế văn hóa; hướng dẫn các thôn, khu xây dựng hương ước, quy ước, tiêu chuẩn thôn, khu văn hóa, gia đình văn hóa trong vùng đồng bào DTTS và miền núi nói không với TH-HNCHT.
Triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, UBND huyện đã giao Phòng Lao động, Thương binh, Xã hội - Dân tộc (nay là Phòng Dân tộc và Tôn giáo huyện) ban hành kế hoạch, triển khai thực hiện Tiểu Dự án 2 “Giảm thiểu tình trạng TH-HNCHT trong vùng đồng bào DTTS và miền núi” thuộc Dự án 9, giai đoạn 2021 – 2025 với tổng kinh phí được giao là là 322 triệu đồng.
Từ nguồn lực trên, Phòng Dân tộc và Tôn giáo đã triển khai thực hiện nhiều nội dung, chương trình cụ thể, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền như: pano, tờ rơi tuyên truyền; tổ chức hội nghị tuyên truyền cho học sinh tại các đơn vị, trường học trên địa bàn huyện; tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác dân tộc các cấp, đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật tại các xã, thị trấn; tích cực phối hợp với các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về phòng chống TH-HNCHT…
Phòng Dân tộc và Tôn giáo đã triển khai thực hiện nhiều nội dung, chương trình cụ thể, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền như: pano, tờ rơi tuyên truyền; tổ chức hội nghị tuyên truyền cho học sinh tại các đơn vị, trường học trên địa bàn huyệnĐặc biệt, huyện Văn Lãng đã huy động sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc cùng các tổ chức đoàn thể như: Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh, các già làng, trưởng bản, Người có uy tín trong đồng bào DTTS tham gia tuyên truyền, vận động, thuyết phục người dân xóa bỏ hủ tục lạc hậu về hôn nhân và gia đình; đồng thời phát hiện, ngăn ngừa các trường hợp vi phạm pháp luật liên quan đến hôn nhân và gia đình ở cơ sở…
Nhờ đó, nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân, nhất là đồng bào DTTS được nâng lên, ý thức chấp hành pháp luật của Nhà nước của người dân có nhiều chuyển biến tích cực.
PV: Với sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, nhất là Phòng Dân tộc và Tôn giáo đã làm tốt vai trò công tác tham mưu, thực hiện công tác dân tộc, chính sách dân tộc cho cấp ủy, chính quyền địa phương, ông đánh giá như thế nào về hiệu quả công tác phòng chống TH-HNCHT trên địa bàn?
Có thể nói, việc triển khai thực hiện công tác phòng, chống TH-HNCHT trên địa huyện đã được cấp ủy, chính quyền từ huyện đến cơ sở quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện và đạt được một số kết quả nhất định. Đã tạo được sự chuyển biến tích cực trong nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật về TH-HNCHT của người dân, nhất là đồng bào ở vùng DTTS và miền núi.
Nhờ đó, tình trạng tảo hôn đã giảm theo từng năm. Tính từ năm 2021 đến 30/9/2023, trên địa bàn huyện còn 8 cặp tảo hôn vợ hoặc chồng, trong đó năm 2022 có 6 cặp; năm 2023 có 2 cặp. Năm 2024 và 5 tháng đầu năm 2025 chưa phát hiện trường hợp nào. Đặc biệt, không có trường hợp nào kết hôn cận huyết thống trên địa bàn.
