Xử lý cán bộ sai phạm ở Mường Tè (Lai Châu): Sai lầm trong công tác cán bộ hay “nâng đỡ không trong sáng”? (Bài 2)

“Ngâm” tiền hỗ trợ!

Vàng San là xã đặc biệt khó khăn của huyện Mường Tè. Toàn xã có 608 hộ thì có 599 hộ là đồng bào DTTS; trong đó có 169 hộ/921 nhân khẩu là đồng bào dân tộc Mảng – một trong 16 DTTS rất ít người của nước ta.

Hết năm 2020, toàn xã có 211 hộ nghèo, chiếm 34,70%; tất cả hộ nghèo của xã Vàng San đều là hộ đồng bào DTTS. Riêng hộ nghèo là dân tộc Mảng có 111 hộ, với 570 nhân khẩu, chiếm tỷ lệ gần 65,70% tổng số hộ đồng bào dân tộc Mảng và chiếm tỷ lệ hơn 52,6% tổng số hộ nghèo của toàn xã.

Đây là thực tế đáng phải suy ngẫm. Bởi thời gian qua, nguồn lực Nhà nước đầu tư, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội dành cho đồng bào Mảng ở Vàng San là không hề nhỏ.

Nguyên nhân khiến nguồn lực hỗ trợ như “đá ném ao bèo” có một phần trách nhiệm của cán bộ tổ chức thực hiện chính sách; thậm chí có tình trạng người đứng đầu cơ quan, đơn vị cố tình thực hiện trái quy định. Như tại Trường Mầm non Vàng San, bà Lý Thị Yên, Hiệu trưởng Trường Mầm non Vàng San, đã vi phạm nghiêm trọng trong việc thực hiện chế độ, chính sách đối với học sinh dân tộc Mảng.

Theo kết quả xác minh của Phòng Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) huyện Mường Tè, năm học 2018 – 2019, Trường Mầm non Vàng San có 86 học sinh dân tộc Mảng được thụ hưởng chính sách hỗ trợ học tập theo Nghị định 57/2017/NĐ-CP ngày 9/5/2017 của Chính phủ về chính sách ưu tiên tuyển sinh và hỗ trợ học tập đối với trẻ mẫu giáo, học sinh, sinh viên DTTS rất ít người. Nhưng thực tế xác minh của phóng viên, thì toàn trường chỉ có 77 trẻ tại 4/8 điểm trường được hỗ trợ, gồm: Vàng San (2 trẻ), Huổi Cuổng (11 trẻ), Nậm Suổng (30 trẻ), Nậm Sẻ (34 trẻ).

Kết quả xác minh của Phòng GD&ĐT huyện Mường Tè cũng cho thấy, năm học 2018 – 2019, nhà trường đã được giao hơn 461,3 triệu đồng để hỗ trợ học sinh, thời gian hỗ trợ là 12 tháng. Trong đó, từ tháng 6 đến tháng 8/2019, số tiền hỗ trợ cho 77 học sinh là hơn 80,2 triệu đồng. 

Nhưng số tiền hơn 80,2 triệu đồng này đã bị “ỉm” đi, không chi trả. Vì thế, phụ huynh học sinh ở các điểm trường đã nhiều lần hỏi giáo viên phụ trách; giáo viên đi hỏi thủ quỹ thì thủ quỹ cho hay không được cầm số tiền này. Ngay cả các Phó Hiệu trưởng nhà trường cũng không biết vì sao số tiền hỗ trợ học sinh từ tháng 6 đến tháng 8/2019 không được chi trả, cũng chẳng biết ai giữ số tiền này.

Như kỳ báo trước đã phản ánh, ngày 20/7/2020, tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên Trường mầm non Vàng San đã gửi đơn tố cáo các hành vi vi phạm của bà Lý Thị Yên, Hiệu trưởng nhà trường, lên Phòng GD&ĐT huyện Mường Tè. Và chẳng biết ai “phím”, ngay ngày 21/7/2020 (sau khi có đơn tố cáo - Pv), hơn 80,2 triệu đồng này mới được Kế toán nhà trường là ông Tống Văn Hùng cấp cho từng giáo viên phụ trách các điểm trường để phát cho học sinh, với sự chứng kiến của bà Lý Thị Yên, Hiệu trưởng nhà trường ?!.

Đối với số tiền của học sinh điểm bản Nậm Sẻ được chi trả cho phụ huynh ngay tại trung tâm Vàng San vào chiều 21/7/2020. Việc chi trả được thực hiện với sự chứng kiến của bà Lý Mỹ Ly, tại thời điểm đó là Trưởng phòng GD&ĐT huyện Mường Tè. 

Hiện bà Ly được phân công làm Bí thư Đảng ủy xã Pa Vệ Sử. Bà Ly cũng đang đối diện với nhiều dấu hiệu sai phạm về tài chính khi còn là Trưởng Phòng GD&ĐT huyện Mường Tè. Được biết, Công an Kinh tế tỉnh Lai Châu vừa tiếp nhận hồ sơ để điều tra, làm rõ các sai phạm của nguyên Trưởng Phòng GD&ĐT huyện Mường Tè - bà Lý Mỹ Ly.

“Cháy nhà mới ra…” !

Ngày 2/3/2021, tại Nhà Văn hóa xã Vàng San, phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã có buổi làm việc với tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên Trường Mầm non Vàng San. Tham gia buổi làm việc có ông Lù Thanh Xá, Chủ nhiệm UBKT Huyện ủy Mường Tè, bà Phạm Thị Hương, Phó trưởng Phòng GD&ĐT huyện Mường Tè.

Liên quan đến số tiền hơn 80,2 triệu đồng hỗ trợ học sinh dân tộc Mảng bị “ngâm” hơn một năm, bà Đao Thị Hặc, thủ quỹ nhà trường khẳng định, bà không được giao giữ số tiền này. Bà Hặc cùng cán bộ, giáo viên đều nêu thắc mắc: Nếu như không có đơn tố cáo của tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường, thì liệu Hiệu trưởng và Kế toán có thực hiện chi trả tiền số tiền này hay không? Và ai là người đã chỉ đạo bà Yên phải lập tức chi trả ngay sau khi có đơn tố cáo?

Ngoài ra, tại buổi làm việc, cán bộ, giáo viên, nhân viên Trường mầm non Vàng San đã nêu nhiều sai phạm nghiêm trọng trong quản lý thu chi tài chính của bà Lý Thị Yên. Cụ thể, bà Lý Thị Yên đã bớt xén hơn 4,7 triệu đồng chi tiền phụ cấp nấu ăn cho phụ huynh học sinh; 4,12 triệu đồng tiền ga, giấy vệ sinh phụ huynh đóng cho trẻ; cầm gần 11,78 triệu đồng tiền 10 ngày ăn của trẻ trong năm học 2019 – 2020; cầm hơn 19,5 triệu tiền ăn của học sinh năm học 2019 - 2020 (bao gồm cả tiền nhà nước hỗ trợ và tiền phụ huynh đóng thêm để chi ăn bán trú cho các cháu); cầm 3 triệu đồng tiền Công ty Bay miền Bắc từ thiện cho học sinh vượt khó, học sinh bệnh tật; thu thêm tiền ăn của trẻ nhưng không có chứng từ, hóa đơn chi;…

Những khoản tài chính bị “ỉm” đi này chỉ được bà Yên hoàn trả cho nhà trường sau khi có đơn tố cáo. Kết quả xác minh của Đoàn liên ngành huyện Mường Tè ((gồm Thanh tra và Phòng Tài chính) xác nhận, đến ngày 21/8/2020 (một tháng sau khi tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường gửi đơn tố cáo lên Phòng GD&ĐT huyện), bà Yên đã chuyển trả nhiều khoản tiền vào tài khoản thủ quỹ.

Ngoài ra, theo xác minh của Phòng GD&ĐT huyện Mường Tè, năm học 2019 – 2020, tổng số tiền đã thu để nấu ăn bán trú cho trẻ của Trường Mầm non Vàng San là hơn 524,2 triệu đồng; trong đó thu bằng tiền là hơn 484,2 triệu đồng, thu bằng gạo quy ra tiền là hơn 40 triệu đồng. 

Qua kiểm tra chứng từ của nhà trường, Phòng GD&ĐT huyện xác định, Trường đã chi nấu ăn bán trú là hơn 514,2 triệu đồng; trong đó chi bằng tiền là hơn 474,2 triệu đồng, còn dư hơn 10 triệu đồng so với số tiền đã thu.

Không những vậy, xác minh thực tế buổi nấu ăn, Phòng GD&ĐT huyện khẳng định, tổng số tiền chi ăn bán trú cho trẻ trong năm học 2019 – 2020 là hơn 447,6 triệu đồng, lệch với báo cáo của nhà trường hơn 36,6 triệu đồng. Ngoài ra, còn có hơn 3,3 triệu đồng tiền ăn bán trú theo tổng dự toán chưa thu được.

Vị chi, các khoản này cộng lại là hơn 49,9 triệu đồng, nhưng chưa được quyết toán theo đúng quy định. Phòng GD&ĐT huyện Mường Tè xác định, bà Lý Thị Yên chịu trách nhiệm đối với sai phạm này.

Theo xác minh của phóng viên, nhiều khoản tài chính của Trường Mầm non Vàng San bị “ỉm” đi là do bà Yên, với chức vụ là Hiệu trưởng nhà trường, đã không công khai tài chính theo đúng quy định của Luật Ngân sách nhà nước.

Ngoài ra, trong quyết định kỷ luật ngày 23/11/2020 đối với bà Lý Thị Yên, UBKT Huyện ủy Mường Tè cũng xác định, bà Yên đã “Vi phạm các quy định của Nhà nước về quản lý tài chính, công khai tài chính của quỹ”, được quy định tại Điểm d, Khoản 2, Điều 19 của Quy định số 102-QĐ/TW ngày 15/11/2017 của Bộ Chính trị về xử lý kỷ luật đảng viên vi phạm.

Dù xác định vi phạm của bà Yên là rất nghiêm trọng, nhưng như đã phản ánh ở kỳ báo trước, chỉ vì “một lời khiếu nại” của bà Yên, với lý do “không đánh kẻ chạy lại”, UBKT Huyện ủy Mường Tè đã thay đổi hình thức kỷ luật đối với bà Yên; chuyển từ hình thức “Cách chức Bí thư Chi bộ” xuống còn hình thức “Cảnh cáo”. 

Điều này khiến tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường không đồng tình, tiếp tục gửi đơn tố cáo đến các cơ quan hữu quan của tỉnh Lai Châu (sau đó, UBKT Tỉnh ủy Lai Châu được giao nhiệm vụ xác minh nội dung đơn tố cáo - Pv).

Ngoài sai phạm về tài chính, theo tìm hiểu của phóng viên, bà Lý Thị Yên còn có những sai phạm trong quản lý, chỉ đạo, điều hành công tác chuyên môn, lạm quyền, hách dịch,… Nguyên nhân ban đầu được cho là, do bà Yên được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường Mầm non Vàng San từ vị trí chuyên viên Phòng GD&ĐT huyện (bà Yên được bổ nhiệm tháng 6/2019), chưa kinh qua công tác quản lý tại cơ sở.

Là trường công lập ở xã đặc biệt khó khăn, học sinh đại đa số là người DTTS (năm học 2020 - 2021, trường có 254/260 học sinh là người DTTS), Trường Mầm non Vàng San là cơ sở giáo dục tổ chức thực hiện nhiều chế độ, chính sách hỗ trợ học tập từ nguồn ngân sách Nhà nước. Do đó, việc bổ nhiệm bà Lý Thị Yên, tuổi đời còn khá trẻ (sinh năm 1985), lại chưa trải qua công tác quản lý, làm Hiệu trưởng Trường Mầm non Vàng San, là không phù hợp. 

Liệu rằng khi quyết định bổ nhiệm bà Lý Thị Yên, lãnh đạo huyện Mường Tè có xem xét đến yếu tố này? Nếu có xem xét đến thì việc bổ nhiệm này có phải là sai lầm của lãnh đạo huyện Mường Tè, hay xuất phát từ một sự “nâng đỡ không trong sáng” nào đó?. 

Bởi thực tế, ngoài sai phạm nghiêm trọng về quản lý tài chính, bà Lý Thị Yên còn vi phạm các quy định về công tác cán bộ; vi phạm các nguyên tắc trong quản lý, điều hành hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập,... Theo tìm hiểu của phóng viên, những sai phạm này không phải do yếu kém về trình độ, bởi bà Yên vừa là cử nhân Sư phạm (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội), vừa là cử nhân Luật.

Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh những nội dung này trong số báo tiếp theo.